انواع برنامه های درسی و ویژگی های آنها

 

  • انواع برنامه های درسی

تفاوت عمده ای میان برنامه ریزی درسی طراحی شده و برنامه ی عملی شده وجود دارد. با این وجود، حتی این تمایزات نیز به اندازه­ی کافی برای دربرگرفتن چندین نوع متفاوت برنامه ریزی درسی، دقیق نیستند. گودلد[1] احتمالاً اولین کسی بود که چند تمایز کلیدی را مطرح کرد.  هنگامی که او برنامه درسی را تحلیل کرد، تشخیص داد که پنج نوع طراحی برنامه درسی وجود دارد:برنامه ریزی ایدئولوژیک، برنامه ی مطلوبی است چون توسط محققان و معلمان تنظیم می شود، برنامه ای از اندیشه هایی با هدف بازتاب دانش سرمایه گذاری شده.  برنامه ریزی رسمی، برنامه ای است که رسما” توسط کمیته های مدرسه ی دولتی و محلی تأیید شده است، برنامه­ایست ضمانت شده که علائق جامعه را ارائه می کند. برنامه ریزی ادارکی، برنامه ی ذهن است، آنچه که معلمان، والدین و دیگران فکر می کنند یک برنامه باید باشد. برنامه ریزی عملیاتی، برنامه ی مشاهده شده ای است که در حقیقت در کلاس درس ساعت ها و ساعت ها ادامه پیدا می کند. در نهایت، برنامه ریزی تجربی، آن چیزی است که یادگیرندگان در حقیقت تجربه می کنند. (Glatthorn, 2005)

در طراحی برنامه درسی با توجه به نگرشی که تهیه­ی برنامه درسی را حمایت می­کند جهت گیری برنامه­های درسی متفاوت خواهد بود و بدین ترتیب سه نوع آن قابل ذکر است:

  • برنامه­درسی موضوع محور: که در آن یادیگری مکانیکی است، هدف­­ها و مراحل مختلف یادگیری قدم به قدم از قبل تعیین می­شوند و برنامه­درسی از پیش تعیین و سازماندهی می­گردد. روش خطی است و بر حجم مطالب و محتوا تاکید بیشتری می­شود تا بر فرایند یادگیری.
  • برنامه­های درسی دانش آموز محور: در این برنامه­ها ویژگی­ها و نیازهای یادگیرنده مورد توجه قرار می­گیرد و آموزش بنا به ویژگی­های یادگیرنده انفرادی­تر می­شود.
  • برنامه­های درسی جامعه محور: در این برنامه­ها اصلاح و توسعه جامعه هدف اساسی است. محتوای برنامه درس از زندگی اجتماعی گرفته می­شود و در فرایند یادگیری، روش حل مسئله مورد نظر است.(ملکی، 1385ص27)
مطلب مرتبط :   انتخاب رشته تحصیلی و مشکلات مربط به آن

 

  • برنامه درسی به عنوان فرصت­های طرح­ریزی شده برای یادگیری

به صراحت می­توان گفت سه مفهوم برنامه درسی به عنوان مواد درسی،به عنوان تجربیات یادگیری و به عنوان هدفها در تعلیم و تربیت نقشی را به عهده دارند زیرا مواد درسی فراهم آورنده هسته­ی اطلاعاتی تعلیم و تربیت بوده و فراگیران تجربیاتی کسب می­کنند و تدوین هدفها برای بسیاری از طرح­های برنامه درسی دارای اهمیت است.مسلم است که تعرفی جامع از برنامه­درسی باید مشتمل بر مواد درسی، تجربه و اهداف باشد ولی از آن­جایی که برنامه درسی را به عنوان یک فعالیت پیش­بینی کننده تلقی می­کنند چنین تعریفی باید فراهم آورنده­ی طرح و مجموع مقاصد نیز باشد.یک طرح برنامه درسی شامل طرح­های ویژه­ای برای آنچه که در فرصت­های یادگیری پیشنهاد شده می­باشد. چنین تعریفی بر هدفها و غایات متمرکز است ولی به آن محدود نمی شود.طرح­ریزی فرصت­های یادگیری مستلزم گزینش است. از آن­جایی که انتخاب­های مربوط به برنامه درسی مبتنی بر ارزشهاست لذا نمی توان آنها را منحصراً با استفاده از یافته­های آزمایشی تعیین کرد. زمانی یک طرح برنامه درسی متناسب­تر خواهد بود که تصمیم گیرندگان برنامه درسی در مورد انتخابهای برنامه درسی و معیارهای لازم در این تصمیم­گیری اطلاعات کافی داشته باشند.در حال حاضر هیچ توافقی در زمینه یک تئوری جامع برنامه درسی که کاملاً راهنمای طرح­ریزی برنامه درسی باشد وجود ندارد.اما عدم وجود تئوری جامع به این معنی نیست که برنامه درسی باید جنبه اتفاقی داشته باشد.در این زمینه سیلور، الکساندر و… از ملاحظاتی مثل ارتباط برنامه درسی با آموزش و تدریس، سوابق تاریخی طرح ریزی برنامه درسی، رابطه عناصر برنامه درسی، ارتباط بین فراگیر و برنامه درسی و بالاخره مبانی برنامه درسی به عنوان راهنمایی برای برنامه ریزان درسی به منظور طرح­ریزی برنامه درسی پیشنهاد می کنند.(سیلور و همکاران، 1380)

مطلب مرتبط :   نوشته های تازه سایت

 

 

[1]Goodlad