تعریف دانش از دیدگاه صاحبنظران

– دانش

دانش به عنوان یکی از مهم­ترین مولفه­های مرتبط با اعضای هیأت علمی دارای اهمیت فراوانی می­باشد، بنابراین به خاطر اهمیت این موضوع، در ادامه  پیشینه متغیر دانش به صورت کلی مورد بررسی قرار گرفته است.

 

2-1-2-1- تعاریف دانش

امروزه دانش مهم­ترین برتری رقابتی شرکت­ها در عرصه اقتصاد جهانی است. در قرون گذشته کشورها و تولیدکنندگان، سعی بر مخفی نگه داشتن رویه­ها و منابع برتری خود نسبت به رقبا داشتند، اصناف از دانش­های خاص خود به شدت محافظت می­کردند و دولت­ها از صدور مهارت­های فنی جلوگیری می­کردند، ولی اکنون شرایط تغییر کرده است، از آنجا که فناوری و محصول برتری رقابتی دائمی ایجاد نمی­کنند، دانش می­تواند موجب مزیت رقابتی پایدار شود. بر خلاف سرمایه­های مادی که در صورت بهره­برداری از آن­ها، از ارزش و حجم آن­ها کاسته می­شود، دانش سرمایه­ای است که با استفاده بیشتر رشد می­کند. تفکرات جدید منجر به پیداش اندیشه­های نو شده و مالک خود را غنی­تر می­کنند. همچنین عرضه کنندگان دانش با فروش دانش خود، از تولد تکنولوژی­های نامتعارف که ممکن است به رقبای مهلک تبدیل شوند، جلوگیری می­کنند. دانش دارایی نامحسوس یک کسب و کار است که به آن در انجام بهتر امور، نسبت به زمانی که آن رادر اختیار ندارد، کمک می­کند( ابطحی، 1386 به نقل از الوندی، میرزائی و تارخ، 1389).

حفظ و توسعه مزیت رقابتی یکی از بزرگترین دغدغه­های سازمان­ها می­باشد. با توجه به  اینکه امروزه تاکید زیادی بر دانش به عنوان یکی از عامل­های موفقیت سازمانی و رقابت­پذیری می­شود، وقتی که افراد سازمان استعفا می­دهند یا به به هر علتی سازمان را ترک می­کنند، موفقیت سازمانی کاهش می­یابد.در نتیجه سازمان­ها کوشش می­کنند دانش را به طور موثر­تر و کاراتر مدیریت کنند تا عملکردشان را ارتقا دهند (صلواتی و حق­نظر، 1388)

مطلب مرتبط :   6 استراتژی اجرایی برای بهره وری

صاحبنظران تعاریف متعددی از دانش ارائه داده­اند .در واقع دانش توانایی واکنش نشان دادن به موقعیت­های واقعی و انجام دادن کارها به جای صحبت کردن درباره آن­ها است (نوناکا و تیس، 2001).

دانش به عنوان یک سرمایه و دارایی غیر ملموس جایگاه مهمی در سازمان­ها پیدا کرده است (اخوان؛ اولیایی، دسترنج ممقانی، ثقفی، 1389). دانش شامل دانش رسمی،الگوها، قوانین، برنامه­ها و رویه­ها، مهارت­ها و تجربه افراد می­باشد. همچنین شامل دانش رسمی، ارتباط برقرار کردن، تحلیل موقعیت­ها، توسعه راه­حل­های جدید برای حل مشکلات و انجام فعالیت­های سازمان، موضوعات فرهنگی، آداب و رسوم و ارزش­هایی از این قبیل روابط با مخاطبان سازمان می­باشد. دانش، نه داده است و نه اطلاعات. هرچند که به هر دو مربوط بوده ولی تفاوت آن­ها لزوما ماهوی نیست و صرفا از نظر مراتب با هم متفاوتند (نوده فراهانی و عظیمی، 1392). آدلسون می­گوید: مردم همواره دانش داشته­اند و از آن استفاده کرده­اند، اما دقیقا دانش چیست؟ دانش، دانستنی است که در تجربیات، مهارت­ها، قابلیت­ها، توانایی­ها، استعداد­ها، افکار، عقاید، طرزکارها، الهامات و تصورات افراد موجود است و به شکل موضوعات ملموس، فرایندهای کاری و امور روزمره یک سازمان خود را آشکار می­سازد (پوررشیدی و جلالی­جواران، 1389).

داونپورت و پروساک (1998، ص 5) دانش را به منزله ترکیب سیالی از تجربیات، ارزش­ها، اطلاعات زمینه­ای، بینش هوشمندانه و شهود بینایی تعریف می­کنند که محیطی برای ارزیابی و مواجهه با تجربیات و اطلاعات جدید فراهم می­آورد. دانش در ذهن داننده خلق و به کار گرفته می­شود. در سازمان­ها دانش نه تنها در قالب مدارک و اسناد مجسم می­شود، بلکه در رویه­ها، فرایندها، عملکردها و هنجارهای سازمانی نیز نهفته است. در واقع خلق، به اشتراک­گذاری و به کارگیری دانش از جمله مهم­ترین کارهای همه افراد در سازمان­هاست. در واقع دانش به عنوان سرمایه اعضای یک سازمان، نقش اصلی را در توسعه یک سازمان از جمله دانشگاه، ایفا می­کند. دانش به افراد سازمان کمک می­کند تا بهترین تصمیم­گیری­ها را داشته باشند و به نحو مطلوبی به سمت نوآوری حرکت کنند.

مطلب مرتبط :   تجربیات آموزشی معلمان ابتدایی | کاملترین نمونه های رایگان سال تحصیلی 97-98

 

 

 

 

 

 

جدول 2-4: سیر تحول تعریف دانش از دیدگاه صاحبنظران

(اقتباس از کاظمیان و کاظمی کانی، 1389)

نویسندگان سال دانش
پولانی ، کانتر 1962-1999 قدرت اقدام و اخذ تصمیمات ارزش آفرین
داونپورت و پروساک 1998 دانش آمیخته از تجربه، ارزش­ها، اطلاعات زمینه و بصیرت تخصصی است که چارچوبی را برای ارزیابی تجربه­ها و اطلاعات جدید فراهم می­سازد.
چرچمن-نوناکا-تاکه اوچی 2000 تصور دانش به عنوان مجموعه اطلاعات ربودن مفهوم از هر زندگانی است
پلکر 2000 دانش را نه به عنوان مطالبی که مردم می­دانند بلکه به عنوان کارهایی که مردم انجام می­دهند تعریف کرده است
رامپسر 2002 دانش تابعی از اطلاعات فرهنگ ماست
بس 2005 اطلاعات خوب مدیریت شده که به طور مناسب فهرست بندی و ساختاردهی شده و در زمان مناسب به راحتی در اختیار افراد مناسب قرار می­گیرد
پروست و همکاران 2005 مجموعه شناخت­ها و مهارت­ها که برای حل مسائل به کار می­رود و بر داده­ها و اطلاعات بنیان نهاده و محدود به اشخاص می­شود.
محمدی و همکاران 2007 ترکیبی از داده­ها و اطلاعات که با افزودن تجارب و عقاید و مهارت­های متخصصان منجر به ایجاد دارایی با ارزشی می­گردد که در تصمیم­گیری­ها به کار می­رود
شجاعی 2008 ترکیب سازمان یافته داده­ها که از طریق قوانین، فرایندها، عملکرد و تجربه به دست می­آید.