7 اصل اساسی در ارائه ی بازخورد اصلاحی موثر

7 اصل اساسی در ارائه ی بازخورد اصلاحی موثر:ضمن تسهیل راهبردهای یادگیری خودتنظیم:

بازخورد موثر به طور گسترده بدین شکل تعریف شده است؛ هر چیزی که ممکن است توانایی دانش آموزرا برای این که خودکارآمدی بیشتری داشته باشند و در زمینه ی استفاده ی بهتر از راهبردهای یادگیری خودتنظیم عملکرد مناسب تری  داشته باشد افزایش دهد(باتلر و وین[1]،1995). یافته های پژوهشی زیادی که درباره ی بازخورد صورت گرفته منجر به ایجاد7 اصل اساسی در ارائه ی بازخورد شده است که معلم باید هنگام ارائه بازخورد آن ها را مدنظر داشته باشد تا بیشترین تاثیر راروی خودکارآمدی و استفاده از راهبردهای یادگیری دانش آموزان بگذارد (نیکول و دیک[2] ،2006).

7اصل

  • ارائه ی توضیحات روشن و رسا مبنی بر این که عملکرد مناسب کدام است(بر حسب اهداف،معیارها و استانداردهای مشخص و پذیرفته شده)
  • تسهیل و توسعه ی فرایند خودارزیابی (خود واکنشی ) در جریان یادگیری و تسهیل استفاده از راهبردهای فراشناختی
  • انتقال اطلاعات با کیفیت خوب(اطلاعات کیفی خوب) از جانب معلم به دانش آموز درباره ی نحوه و میزان یادگیری دانش آموز
  • ارائۀ تشویق های سازنده ی معلم و تاکید بر نقش سایر دانش آموزان در جریان یادگیری دانش آموز
  • تاثیر باورهای انگیزشی مثبت مشوقانه؛عزت نفس و خودکارآمدی
  • دادن زمان کافی به دانش آموز جهت پر کردن شکاف بین عملکرد فعلی و مطلوب
  • ایجاد و فراهم کردن اطلاعاتی برای معلم که می تواند در شکل دهی و نحوه ی تدریس او موثر باشند
    • در باب اصل 1

    ارائه ی توضیحات روشن و رسا مبنی بر این که عملکرد مناسب کدام است(بر حسب اهداف،معیارها و استانداردهای مشخص و پذیرفته شده)

    دانش آموزان به طور عمده به آن دست از اهداف می رسند و در رسیدن به آن دسته از استانداردهاموفق  ترند که از قبل مشخص شده اند (سادلر ،1989؛ بلاک و ویلیام 1998).

    هانس[1](1997)، نورتون(1990) در پژوهش های خود نشان دادند که؛ در کلاس های درسی که معلمان قبل از شروع مباحث درسی اهداف را بیان کردند به نسبت کلاس هایی که چنین کاری انجام نمی شد دانش آموزان در رسیدن به اهداف عملکرد بهتری داشتند و همچنین دانش آموزان از راهبردهای یادگیری خود تنظیم به مراتب بیشتر وبهتر استفاده می کردند.

    پژوهش های زیادی نشان داده اند که یکی از بهترین راهکارها برای آگاهی دانش آموزان از اهداف و معیارها ی موردنظر نوشتن آنها در ابتدای درس پای تابلو است(هانسل،1997) در حالی که پژوهش های دیگر نشان دادند که بیان کردن اهداف به شکل کلامی برای دانش آموزان کفایت می کند (راست،پریس و دانووان[2]،2003).

    سایر راهبردهای موثردر مشخص و روشن کردن معیارها ،اهداف و استانداردها عبارتند از:

    • بیان کردن اهداف و عملکردها در قالب جملات و با ساختار دقیق به صورت مکتوب برای دانش آموزان
    • افزایش بحث و گفتگو همراه با تبادل نظر بین معلم و دانش آموزان درباره استانداردها واهداف درکلاس قبل از شروع و انجام ارزیابی های تکوینی
    • به عمل آوردن امتحانات کتبی ازدانش آموزان و تعریف و توضیح آن بخش هایی که دانش آموزان ازآنها سوال دارند
    • در باب اصل 2

    تسهیل و توسعه ی فرایند خودارزیابی دانش آموز(خود واکنشی  )در جریان یادگیری

    باز خورد راهبردی  به دانش آموز اطلاع می دهد ، که  آیا از یک راهبرد خوب استفاده می کند یا خیر و چقدر استفاده از راهبرد عملکرد او را بهبود  بخشیده است( پرسلی و همکاران،1999). راهبرد ها به دانش آموزان کمک می کنند ، به تکلیف توجه کنند، روی خصوصیات مهم تمرکز کنند، مطالب را  سازماندهی کنند و جو ّ روانشناختی فعال و مساعدی را برای یادگیری حفظ کنند( وین استاین و مایر ،1986).

    یکی از شیوه های اساسی برای افزایش و تسهیل خودنظم دهی دانش آموزان فراهم آوردن زمان کافی برای انجام تمرین هایی است که دانش آموزان با انجام آنها بتوانند به اشتباهات خود پی ببرند(مکادونالد و باند، 2003).

    یافته های پژوهشی نشان می دهد که خود ارزیابی دانش آموزان منجر به بالا بردن و افزایش سطح یادگیری و پیشرفت آنها به میزان قابل توجهی می شود .به عنوان مثال مکادونالد و باند[3] (2003) نشان داده اند دانش آموزانی که از خودنظم دهی بیشتری درآزمون های تکوینی برخوردار  بودند در امتحانات نهایی از نمرات و عملکرد بهتری نیز  برخوردار بودند.

    • در باب اصل 3

    انتقال اطلاعات با کیفیت خوب(اطلاعات کیفی خوب) از جانب معلم به دانش آموز درباره ی نحوه و میزان یادگیری دانش آموز

    بسیاری از پژوهش ها نشان داده اند که معلم نه تنها در افزایش ظرفیت خودنظم دهی دانش آموزان نقش کلیدی را ایفا می کند بلکه به یک منبع مهم بازخورد بیرونی نیز به حساب می آید(فریمن و لویز[4] 1998). بازخورد معلم یکی از منابعی است که دانش آموزان وسیله ی آن از میزان پیشرفت خود و رسیدن به اهداف  و معیارهای تعیین شده آگاهی پیدا می کنند (فریمن و لویز 1998). بازخورد بیرونی کیفی مناسب به صورت ارائه ی اطلاعاتی است که دانش آموز وسیله ی این اطلاعات از اشتباهات خود آگاهی یافته و درصدد اصلاح آنها بر می آیند(فریمن،2002).

    برای ارائه یک بازخورد کیفی مناسب لانسفورد(1997) دو اصل اساسی را مطرح کرده است:

    • نوشتن اطلاعات بازخوردی در قالب نوشته و ارائه ی آن ها به دانش آموز طوری که دانش آموز بتواند آنها را در عمل بکار گیرد.
    • نوشته ها باید به صورتی باشند که برای دانش آموز قابل فهم و در چارچوب معیارهای از پیش تعیین شده باشند.

    گیبس و سیمپسون (2003) در پژوهش خود به این نتیجه رسیدند، دانش آموزانی که برای انجام تکالیف بازخورد دریافت می کردند اغلب هم نظارت بیشتری بر فرایند یادگیری خود داشتند و هم در خودنظم دهی و عملکرد تحصیلی از پیشرفت قابل توجهی برخوردار بودند.

    راهکارهایی برای بهبود کیفیت بازخورد: گیبس و سیمپسون (2003)

    • اطمینان از این که بازخورد با معیارهایی از پیش تعیین شده ارتباط پیدا می کند
    • دادن زمان کافی به دانش آموزان قوی و ضعیف برای اصلاح عملکردشان بعد از ارائه بازخورد
    • فراهم کردن شواهد و اطلاعات کافی برای دانش آموزان
    • محدود کردن بازخورد و ارائه آن فقط در زمانی که مورد نیاز است
    • انجام ارزیابی ها و به گرفتن امتحان از دانش آموزان و ارائه بازخوردهای کتبی و شفاهی به دانش آنها پس از انجام ارزیابی ها
    • در باب اصل 4

    ارائه ی تشویق های سازنده ی معلم و نقش های سایر دانش آموزان در جریان یادگیری دانش آموز

    پژوهش ها نشان می دهد از آن جایی که بسیاری از دانش آموزان هم شاگردیهای خود را با اعتماد و مهم نمی دانند بازخوردهای آنها نیز چندان بر عملکرد تحصیلی وخودتنظیمشان تاثیر ندارد(چانوک[5]،2000؛ های لند[6] 2000).

    بازخورد بیرونی به عنوان یک فرایند انتقال اطلاعات است که دانش آموزان نسب به محتوای پیام آگاهی می یابند و همین باعث می شود که دانش آموز یک نقش فعال در عملکرد و خود نظم دهی خود داشته باشد. یکی از شیوه هایی که باعث افزایش تاثیر بازخورد معلم در جریان ارزشیابی های تکوینی می شود توجه به این مطلب است که ارائه ی اطلاعات از طرف معلم به دانش آموز باید این فهم رادر دانش آموز ایجاد کند که او هم در جریان ارائه ی بازخورد ،نه تنها اطلاعات بازخوردی آنی دریافت می کند بلکه فرصت کافی رادارد تا با معلم درباره ی بازخورد بحث و گفتگو کند(نیکول و بویل، 2003).

    برخی از پژوهشگران در پژوهش های خود به این نتیجه رسیده اند که گفتگوی معلم و دانش آموز بسیار ضروری است بالاخص زمانی که ارائه بازخورد در روند آموزش دانش آموز موثر باشد(لوریلارد،2002). فریمن ولویز(1998) استدلال کرده اند که معلم در جریان ارائه ی بازخورد یک نقش تحریک کنندگی را نیز بر عهده دارد به این صورت که بعد از انجام ارزشیا بی های تکوینی باید اشتباهات دانش آموزان رابه آنها گوشزد کند وبا ارائه ی راه کارها و تشویق آنها باعث بهبود عملکرد آنها در آزمو ن های آتی شود. گفتگو با معلم به دانش آموز کمک می کند تا فهم خودش رااز انتظارات و استانداردهایی که معلم درابتدا مشخص کرده است افزایش دهد وهمچنین اطلاعات تصحیحی دریافت کند که باعث  می شود در ارزشیابی های  بعدی این اشتباهات راتکرار نکند (نیکول و بویل،2003).

    رویکرد ارائه ی بازخورد در کلاس (البته با گروه های کوچک) بدین شکل است که معلم با تک تک دانش آموزانی که در ضمن آموزش از آنها ارزشیابی های تکوینی به عمل آمده است گفتگو کند واشتباهاتشان همراه با دلیل اشتباهات را برای آنها بیان کند (نیکول و بویل،2003).

    یکی از منابع دیگری که به عنوان منبعی بیرونی برای بازخورد در نظر گرفته شده است تعامل هم شاگردیها با هم است.گفتگوی دانش آموزان با هم دیگر باعث افزایش  حس خود کنترلی دانش آموزان دریافت کننده بازخورد در جریان یادگیری به طرق متفاوتی می شود:

    اول این که: دانش آموزان علاوه بر بازخورد معلم بازخورد هم شاگردیها را هم دریافت می کنند که این باعث می شود توجه بیشتری نسبت به اشتباهاتشان داشته باشند.

    دوم این که: گفتگوی بین دانش آموزان این فرصت رابرای آنها فراهم می آورد که خیلی راحت تر درباره ی اشتباهاتشان بحث کنند و راهبردهایی راکه به کار برده اند اگر اشتباه بوده اند یانامناسب آنها را اصلاح کنند.

    سوم این که: با توضیح سایر دانش آموزان در مورد عملکردشان قضاوت افراد نسبت به خود و فرد توضیح دهنده تحت تاثیر قرار می گیرد.

    چهارم این که: گفتگوی بین هم شاگردیها می تواند انگیزش و خود کار آمدی دانش آموزان رابرای پافشاری در انجام تکالیف به نحو بهتر و استفاده از راهبردهای یادگیری کارآمدتر را،افزایش دهد(نیکول و بویل،2003).

    ونهایتا این که: برخی اوقات برای دانش آموزان بسیار راحت تر است که انتقادهایی مبنی بر عملکرد ضعیف خودرا از هم شاگردیهایشان بشنوند و بپذیرند به جای این که همان انتقادها را ازمعلم بپذیرند.

    راهکارهایی در ارائه ی  بازخورد که باعث بهبود فرایند خودتنظیمی و خودکارآمدی دانش آموز  می شود(نیکول و بویل،2003):

    • استفاده از فرم های یک صفحه ای برای ارائه بازخورد
    • گفتگوی بین معلم و دانش آموزان پس ازارائه ی بازخورد درمورد اشتباهات و نحوه ی اصلاح آنها
    • درخواست دانش آموز از معلم برای توضیح مطالبی که باعث عملکرد اشتباهات آنها شده است
    • درخواست دانش آموز از معلم درباره ارتباط بازخوردها با اهداف تعیین شده
    • فرصت دادن به دانش آموز ان برای انجام بحث های گروهی ودادن بازخورد به همدیگر درباره اشتباهاتشان و صحبت کردن درباره ی معیارها و استانداردهای از پیش تعیین شده واینکه عملکرد کنونی آنها تا چه حد منطبق بر اهداف و استانداردها است.

     

    • در باب اصل 5

    تاثیر باورهای انگیزشی و اسنادی مثبت مشوقانه؛عزت نفس و خودکارآمدی

    بیشتر  باز خورد هایی که معلمان به دانش آموزان می دهند ، برای ایجاد انگیزش است و بازخوردهای عملکردی کمتر  به کار می روند. در نوعی از باز خورد انگیزشی ، اطلاعات مقایسه ای درباره ی توانایی سایر دانش آموزان به یک دانش آموز داده می شود(شانک 1989). اطلاعات  مشاهده ای که در مقایسه با دیگران باز خورد های قانع کننده ای در اختیار فرد می گذارند ،منبع مهمی از اطلاعات خودکارآمدی هستند( بندورا،1986؛  شانک، 1995).

    در باز خورد اسنادی ، به منظور افزایش انگیزش ، عملکرد دانش آموزان به یک یا چند اسناد( عواملی که تصور می شود در حاصل کار او دخیل بوده اند ) ربط داده می شود(شانک، 1995). در این حالت معلمان می توانند به دانش آموزان یاد دهند که عدم موفقیت خود را به عوامل قابل کنترل( مثلا تلاش کم یا استفاده از راهبرد یادگیری نامناسب ) به جای عوامل قابل کنترل نسبت دهند. دیک[7](1999) در پژوهش خود نشان داد که افراد دارای چارچوب های انگیزشی متفاوتی هستند که بر پاسخ دهی آن به بازخوردهای بیرونی و همچنین استفاده از راهبردهای یادگیری خودتنظیم تاثیر می گذارد.

    باتلر(1988) در پژوهش خود به این نتیجه رسید که دادن بازخورد تنها به شکل نمره به دانش آموزان تاثیر بسیار کمی بر استفاده ی آنها از راهبردهای یادگیری خودتنظیم دارد، زیرا این امر باعث می شود که دانش آموزان به جای این که بر تکالیف دشوار تمرکز کنند و بخواهند عملکردشان را بهبود ببخشند خودشان را با دیگران (همکلاسیهایش) مقایسه کنند. همچنین پژوهش ها نشان داده اند که ارائه ی بازخورد به دانش آموزان به صورت رتبه بندی  آنها بر اساس نمرات کلاسی تاثیرات منفی بر عملکرد آن ها دار،. بخصوص این نوع بازخورد باعث کاهش عزت نفس و خودکارآمدی دانش آموزان می شود(کراون،مارش و دبوس،1991).

    سایر راهبردهایی که به بهبود انگیزش ،عزت نفس و خودکار آمدی دانش آموزان کمک می کنند(گیبس[8]،1999):

    • ارائه ی بازخوردهای نوشتاری مبنی بر داشتن عملکرد مناسب دانش آموز
    • ایجاد یا فراهم کردن فرصتی برای دانش آموز برای این که دیدگاهش را نسبت به اهداف یا راهبردهای مورد استفاده اش تغییر دهد.
    • انجام ارزشیابی های تکوینی همراه با ارائه ی بازخورد
    • در باب اصل 6

    دادن زمان کافی به دانش آموز جهت پر کردن شکاف بین عملکرد فعلی و مطلوب

    مطابق با دیدگاه وورک(2003) دو نکته ی اساسی ممکن است در ارائه دادن بازخورد معلم به عنوان یکی از منابع بازخورد بیرونی مدنظر قرار گیرد، اول این که، بازخورد با بهترین کیفیت باید ارائه شود. دوم این که بازخورد به تغییر رفتاردانش آموزان منجر شود. برخی از پژوهشگران بر نکته ی اول تاکید می کنند در حالی که برخی دیگر بر نکته ی دوم ،حال آن که دو مبحث دارای اهمیت یکسانی هستند.

    بازخورد معلم فرصت مناسبی را فراهم می آورد برای این که دانش آموزان شکاف بین عملکرد فعلی و عملکرد مطلوب را پر کند (وورک2003).

    باود[9](2000) در پژوهش خود به این نتیجه رسیده است که بازخوردهای معلم(کلامی ، نوشتاری) در ارزشیابی های تکوینی خودکارآمدی دانش آموزان را افزایش می دهند. باود(2000) بر اساس مدل بازخورد استدلال می کند که برای پر کردن شکاف بین عملکرد فعلی و مطلوب دانش آموز دو روش وجود دارد:

    اول؛ فراهم کردن فرصت ها یا ارائه ی تکالیفی به دانش آموزان که نشان دهنده ی بخشی از تکالیف نهایی باشند و سپس به عمل آوردن ارزشیابی از این تکالیف و دادن بازخورد مبنی بر داشتن  عملکرد مناسب یا نامناسب

    دوم؛ این فرصت را فراهم کنیم که چرخه ی بازخورد معلم با تکلیف – عملکرد بین معلم و دانش آموز تکرار شود. نحوه ی بازخورد معلم  هر دو فرایند بالا را حمایت می کند: از یک طرف بازخورد معلم به دانش آموز این کمک را می کند که گام بعد دریادگیری مطالب را پیش بینی کند و از طرفی در طول این بازخورد دانش آموزان نسبت به عملکردشان به یک بینش جدیدی دست پیدا می کنند.

    سایر راهکارها برای افزایش کارآمدی بازخورد معلم در پر کردن شکاف بین عملکرد فعلی و مطلوب دانش آموز:

    • ارائه ی بازخوردهای مشفقانه و مثبت مبنی بر رسیدن دانش آموز به اهداف از پیش تعیین شده
    • استفاده کردن از مدل بازخوردی، بر حسب اهداف از پیش تعیین، راهبردهای یادگیری خودتنظیم و عملکرد دانش آموزان
    • استفاده کردن از بازخورد های نوشتاری در کنار بازخوردهای کلامی

     

    • در باب اصل 7

    ایجاد و فراهم کردن اطلاعاتی برای معلم که می تواند در شکل دهی و نحوه ی تدریس او موثر باشند

    بازخورد عملی خوب فقط به این  منتهی نمی شود که معلم برای نحوه ی یادگیری و عملکرد دانش آموزاطلاعات قابل استفاده ای را به او ارائه دهد، بلکه معلم باید در ارائه ی بازخورد به نکات زیر توجه کند : وورک[10](2003)

    • لحن کاملا دوستانه و صمیمانه ای داشته باشد.
    • بر اشتباهات دانش آموزان تمرکز کند.
    • دلیل اشتباهات دانش آموز را برای آنها بیان کند.
    • در کنار دانش آموزان بایستد و با آرامی مطالب را برای او توضیح دهد(کلامی).
    • در صورت ارائه بازخورد نوشتاری در برگه ارزیابی جملات مشفقانه و تحسین آمیز نظیر آفرین،تو خوب تلاش کرده ای،در آینده موفق می شوی و …را بنویسید.

    فراوانی ارزیابی ها، بالاخص ارزیابی های تکوینی به معلمان کمک می کند تا اطلاعات تراکمی خود را درباره ی میزان درک دانش آموزان از مطالب درسی بیشتر کنند(آنجلو و کراس[11]،1993). یک معلم ماهر در نحوه ی ارائه بازخورد باید به عنوان یک راهنمایی کننده و مربی توضیحات واضح و روشنی را به دانش آموزان در باب اهداف یادگیری ارائه دهد و همچنین در زمان عملکرد دانش آموزان، نقص ها و ضعف های آنها را به طور کامل و جامع بیان کند و علاوه بر این بر استعداد و توانایی های دانش آموزان برای رفع این نقص ها تاکید کند هم به شکل کلامی(به هنگام توضیحات نقایص عملکرد برای کل دانش آموزان) و هم نوشتاری(زمانی که به تک تک دانش آموزان نقاط ضعف و قوتشان را بازگو می کند) (دینهام[12]،2007).

    اگر بخواهیم بازخورد معلم به گونه ای باشد که بیشترین تاثیر را بر عملکرد تحصیلی، استفاده دانش آموزان از راهبردهای یادگیری و عزت نفس و خود کارآمدی دانش آموزان داشته باشد نیازمند آن هستیم که3 نکته را در ارائه بازخورد حتما رعایت کنیم:

    • اصرار در تکرار ارائه ی بازخوردی خاص. به عنوان مثال اگر یک دانش آموز عملکرد موفقی داشت استفاده از جملۀ “آفرین شما دانش آموز خوبی هستی زیرا بسیار تلاش می کنی واز توانمندی بالایی برخورداری”فقط باید به یک بار گفتن معطوف نشود چه به شکل کلامی چه به شکل نوشتاری
    • بازخورد برای دانش آموز مفید ودر جهت پیشرفت او در رسیدن به اهداف آموزشی باشد
    • بازخورد باید آموزش دهنده و یاددهنده باشد به طوری که دانش آموز پس از ارائه بازخورد نسبت به نقاط ضعف و قوت خود آگاهی یابد

    [1]– Hounsell, D

    [2] – Rust, C., Price, M. and O’Donovan, B

    [3] – McDonald, B. & Boud, D

    [4] – Freeman, R. & Lewis, R

    [5] – Chanock, K

    [6]– Hyland, P

    [7] – Dweck, C

    [8] – Gibbs, G

    [9] – Boud

    [10] – Yorke, M

    [11] – Angelo, T. & Cross, P

    [12] – Dingham

[1]– Butler, D.L. & Winne, P.H

[2] – Nicol, D., J., & Dick, S

مطلب مرتبط :   زنان و دختران چرا به افسردگی می رسند؟