جمع بندی نهایی:
ناباروری در بسیاری از فرهنگ ها ننگ تلقی می شود و این امر زنان را در معرض پیامد های اجتماعی و روانشناختی جدی قرار می دهد (حسنین و همکاران[۱۷۳]، ۲۰۱۰؛ به نقل از شهیدی، ۱۳۹۳). ناباروری همچون یک بحران در زندگی تلقی شده و تولید کننده استرس و ناپایداری روانی است. استرس ناباروری شامل تعامل بین شرایط فیزیکی مستعد کننده ناباروری و مداخلات پزشکی، عکس العمل های دیگران و خصوصیات روانی فردی است و ممکن است برای سال ها باقی مانده و با هر مداخله تشخیصی یا درمانی عود نماید. استرس ناباروری حتی می تواند موجبات قطع درمان را فراهم کرده و یا نتایج درمان را تحث تاثیر قرار دهد (کرسینگتون و هامر بامز، ۲۰۰۷؛ به نقل از شهیدی، ۱۳۹۳). ناباروری باعث کاهش کنترل بر بدن و موجب بروز احساس بی ارزشی و بی کفایتی فرد شده و ناامنی و تصویر ذهنی منفی ایجاد می کند (فراهانی، شهرآرای و علیزاده، ۱۳۸۶، ص ۱۰). این احساسات منفی حاصل از ناباروری همچنین باعث تقویت و افزایش افکار خودکار منفی آنها خواهد شد و از این طریق فشارهای روانی بسیاری بر زنان نابارور وارد می شود این استرس های حاصل از ناباروری و فشارهای ممتد روانی ناشی از تلاش برای باروری و عدم کسب نتیجه مطلوب تاثیرات منفی بر کیفیت زندگی افراد می گذارد. اگرچه درمان ناباروری اغلب مشکل، طولانی مدت و گران بوده و شامل برخی مداخله های طبی است، با وجود این تنش روانی مربوط به آن و تاثیر آن بر کیفیت زندگی نابارورها، از مسائل مهم تر آن است (اندروز و همکاران، ۱۹۹۸؛ به نقل از تمنایی فر، ۱۳۹۰).
این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی مدیریت استرس بر کاهش افکار خودآیند منفی، استرس و افزایش کیفیت زندگی زنان نابارور صورت گرفت. همانطور که در تبیین نتایج مطرح شد، این مداخله منجر به کاهش استرس، افکار خودآیند منفی و افزایش کیفیت زندگی زنان نابارور در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل گردید. بنابراین به طور کلی می توان چنین نتیجه گیری کرد که آموزش گروهی مدیریت استرس، ضمن کاهش استرس و افکار خودآیند منفی، منجر به افزایش کیفیت زندگی زنان نابارور نیز شده است. لذا ضروری به نظر می رسد که بیش از گذشته به ضرورت کاربرد درمان های روانشناختی در مراکز تشخیص و درمانی ناباروری توجه گردد.
محدودیت‌ها
معمولاً هر پژوهشی با توجه به شرایط و امکاناتی که در آن اجرا شده است، دارای محدودیت‌هایی است که می‌تواند گستره تعمیم‌پذیری آن به کل جامعه مورد نظر را کاهش دهد. پژوهش حاضر نیز دارای محدودیت‌هایی است که می‌تواند تعمیم‌پذیری نتایج را تا حدودی کاهش دهد. از جمله محدودیت‌های پژوهش حاضر می‌توان موارد زیر را برشمرد:
استفاده از نمونه در دسترس که در نتیجه باید در تعمیم نتایج احتیاط کرد، البته استفاده از این روش نمونه گیری در تحقیقات آزمایشی بسیار معمول است.
این پژوهش فقط بر روی یک گروه جنسیتی ناباروران انجام گرفت.
پرسشنامه‌های استفاده شده جنبه خود گزارشی دارد پس امکان سوگیری در پاسخگویی وجود دارد.
به علت محدودیت زمانی مطالعات پیگری در جهت تاثیر مداخله در درازمدت انجام نشده است.
پیشنهادات
پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آتی، موارد زیر مد نظر قرار گیرند:
اجرای این آموزش برای مردان نابارور هم انجام شود.
می‌توان از آموزش مدیریت استرس برای کاهش تعارضات زناشویی زوج‌های ناباروری نیز استفاده کرد.
پیگیری اثربخشی آموزش گروهی اطلاعات بیشتری در مورد فواید این رویکرد می‌دهد، لذا پیشنهاد می‌گردد اثرات دراز مدت این رویکرد نیز مورد بررسی قرار گیرد.
منـابع
منابع فارسی
آزاد، ح. (۱۳۸۸). روانشناسی سلامت (بهداشت روانی). چاپ اول. تهران: بعثت.
آقایوسفی، ع؛ زارع، ح؛ چوبساز، ف؛ مطیعی، گ. (۱۳۹۰). اثر مقابله درمانگری برناامیدی زنان نابارور. مجله علوم رفتاری، دوره۵، شماره۲: ۱۲۵-۱۱۹٫
آنتونی، م؛ ایرونسون، گ و اشنایدرمن، ن.(۲۰۰۷). راهنمای عملی مدیریت استرس به شیوه‌ی شناختی – رفتاری .ترجمه: آل محمد، ج؛ جوکار، س و نشاط دوست، ح ط. (۱۳۸۸). انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان.ص ۷۸٫
ابوالقاسمی، ع؛ شیبانی، ح؛ نریمانی، م؛ گنجی، م. (۱۳۸۷). بررسی ارتباط دوجنسیتی بودن و روان نژندگرایی با کیفیت زندگی در زنان نابارور و بارور. مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، سال ۶، شماره (۲): ۶۱-۴۷
اتکینسون، ر. ل؛ اتکینسون، ر . س ؛ هیلگارد، ا. (۲۰۰۹). زمینه روانشناسی (جلد دوم). ترجمه: سیف، ع ا. (۱۳۸۳). تهران. انتشارات رشد.
اسپیراف، ل. (۱۹۹۱). اندوکرینولوژی بالینی زنان و نازایی اسپیروف.ترجمه: رمضانی، ف و میردامادی، س. ر. (۱۳۸۱). تهران.انتشارات تیمورزاده.
استورا، ج. ب. (۲۰۰۷). تنیدگی یا استرس بیماری جدید تمدن. ترجمه:دادستان، پ. (۱۳۸۶). تهران:رشد.
اسلامی، ع. (۱۳۸۰). بررسی ساختار تعاملات خانواده با سبک‌های مقابله با فشار روانی و تفاوت‌های جنسیت در دانش آموزان. پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی دانشگاه تربیت معلم تهران.
اشرفی، م و اشرفی، م. (۱۳۸۲). نگاهی به علل ناباروری. مجله درس‌هایی از مکتب اسلام . شماره ۱۲: ۵۹-۶۳٫
امامی، م. ح؛ روشن، ر؛ محرابی، ع؛ عطاری، ع. (۱۳۸۸). اثربخشی آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی-رفتاری بر کنترل قند خون و افسردگی در بیماران دیابتی نوع ۲٫ مجله دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، شماره ۴(۱۱)، ۳۸۵

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.

_۳۹۲٫
برک، ج اس. (۲۰۰۲). بیماری‌های زنان (نواک) جلد دوم. ترجمه: منجمی، ع؛ خطیبی، ن؛ کاظم‌زاده، س و پاک مهر، ا. (۱۳۸۲). تهران. انتشارات نور دانش.
بساک‌نژاد، س؛ رحیمی، ه؛ زرگر، ی؛ مجدی نسب، ن. (۱۳۹۲). تأثیر آموزش مدیریت استرس به شیوه‌ی شناختی – رفتاری بر خستگی مزمن و سبک‌های مقابله در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکروزیس. فصلنامه علمی پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، ۱۰(۳): ۱۶۵-۱۷۲٫
بشارت، م. ع؛ و حسین زاده بازرگانی، ر. (۱۳۸۵). مقایسه سلامت روانی و مشکلات جنسی زنان بارور و نابارور. اندیشه و رفتار، سال دوازدهم، شماره ۲: ۱۵۳-۱۴۶٫
بک، ج .اس. (۱۹۹۵). شناخت درمانی: مبانی و فراتر از آن.ترجمه:فتی، ل؛ فریدحسینی، ف. (۱۳۹۰). نشردانژه
بک، ج .اس. (۱۹۹۵). شناخت درمانی: اصول و مفاهیم ماورای آن. ترجمه: محمدی، م؛ کهن زاد، ه؛ جوشقانی، ن و منصوری راد، ع ا. (۱۳۹۱). انتشارات کتاب ارجمند. ۱۵۵-۱۵۷٫
بهرامی، ن ؛ ستارزاده، ن؛ قوجازاده، م؛ سلیمانی، م ؛ کاظمی جلیقه، ح؛ صادقی، ط .(۱۳۸۹). بررسی ارتباط میان ناباروری با میزان رضایت جنسی زوجین. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، ۲(۵۵)، ۱۱-۶٫
پارسامنش، ف؛ برجعلی، ا؛ منصوبی فر، م . (۱۳۹۰). اثربخشی آموزش مدیریت استرس بر کیفیت زندگی زنان شاغل. فصلنامه تازه‌های روانشناسی صنعتی/سازمانی، سال دوم، ۷،۵۲-۴۳٫
پالگ، ک؛ آرتور، ای و جانگزما. (۱۹۴۳). راهنمای گام به گام گروه درمانی. ترجمه: کیمیایی، س ع؛ امیدوار، ا؛ خدیوی، ک؛ صدرشهیدی، ل؛ عباس آبادی، ب؛ یحیایی، ع و کوثری، م ر. (۱۳۸۳). مشهد. انتشارات تمرین.ص ۲۵۴٫
پناه علی، ا؛ شفیع آبادی، ع؛ نوایی نژاد، ش؛ نورانی پور، ر. ا. (۱۳۹۲). بررسی اثربخشی مشاوره گروهی با رویکرد طرحواره درمانی بر افزایش شادکامی سالمندان ساکن سرای سالمندان تبریز. فصلنامه زن و مطالعات خانواده، سال پنجم، شماره نوزدهم: ۷۷-۹۳٫
پهلوانی، ه؛ شاهرخ تهرانی نژاد، ا؛ ملکوتی، س. ک. (۱۳۸۱). بررسی عوامل استرس زا، راهبردهای مقابله و رابطه آن با سلامت روانی در افراد نابارور. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، شماره ۲۸: ۷۹-۸۷٫
تمنایی فر، م. ر. (۱۳۹۰). بررسی مقایسه ای سلامت روانی، سازگاری زناشویی و پاسخ های مقابله ای در زنان بارور و نابارور. مجله علمی پژوهشی روان شناسی بالینی و شخصیت، سال ۳، شماره ۴: ۶۱-۵۱٫
تهامی، ا. (۱۳۹۰). بررسی آموزش مهارتهای مقابله‌ای در کاهش استرس، اضطراب و افسردگی زنان سرپرست خانواده. ص ۵۳٫ پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد.