در گذشته سرمایه انسانی[۲] مهمترین سرمایه سازمان بود. ” سرمایه انسانی ” در موفقیت یک سازمان و یک ملت اهمیت استراتژیک ویژه ای را داراست،ولی این سرمایه زمانی از اولویت بالاتری برخوردار است که منسجم و یکپارچه شود و این یکپارچگی در سایه همبستگی[۳]، همکاری[۴] ،تعاون و اعتماد متقابل[۵] بوجود می آید و در این صورت است که سرمایه انسانی به سرمایه اجتماعی تبدیل می شود و این سرمایه است که هم افزایی ایجاد می کند.
علاوه برسرمایه انسانی در دیدگاه های سنتی مدیریت توسعه ، سرمایه های اقتصادی وفیزیکی مهمترین نقش را ایفا می کردند اما در عصر حاضر برای توسعه مدیران بیشتر از آنچه به سرمایه اقتصادی،فیزیکی و انسانی نیازمند باشند ،به سرمایه اجتماعی نیاز دارند زیرا در جامعه ای که فاقد سرمایه اجتماعی است از دیگر سرمایه ها بطور بهینه استفاده نخواهد شد و این سرمایه ها ابتر می مانند و هدر می روند. (میرسپاسی،۱۳۸۳)
بانک جهانی در سال ۱۹۹۸ در تعریف سرمایه اجتماعی چنین آورده است: سرمایه اجتماعی در جامعه ای مفروض در بر گیرنده نهادها ،روابط،نظرگاه ها و ارزش هایی است که بر کنش و واکنش های بین مردم حاکم اند و در توسعه اقتصادی و اجتماعی سهمی دارند. لیکن سرمایه اجتماعی جمع ساده نهادهایی نیست که جامعه را در بر می گیرد بلکه همچنین ملاکی به شمار می آید که نهادهای یاد شده را بهم پیوند می زند . سرمایه اجتماعی در عین حال در بر گیرنده ارزش ها و هنجارهای مشترک لازم برای رفتار اجتماعی است که در روابط شخصی افراد،در اعتماد آنان به یکدیگر و در حس مشترک مسولیت های مدنی منعکس شده است.امری که جامعه را چیزی بیشتر و فراتر از جمع افراد می سازد. (پیران و موسوی،۱۳۸۵)
مدیریت مشارکتی فرآیندی است که در آن هدف تشویق و ترغیب کارکنان و اعضای سازمان به دادن تعهد و مشارکت هر چه بیشتر در امر موفقیت سازمان است.پایه و اساس اندیشه مزبور بر این منطق قرار دارد که کارکنان در فرآیند خود از آزادی عمل بیشتری برخوردارند ،بر زندگی کاری خود کنترل هایی اعمال می نمایند ،سازمان بدین وسیله موجبات انگیزش هرچه بیشتر آنان را فراهم می آورد ،افراد تعهد بیشتری به سازمان پیدا می کنند ،بازدهی ،تولید و بهره وری در سازمان افزایش می یابد و سرانجام اینکه آنان نسبت به کار خود احساس رضایت بیشتری می کنند. (رابینز،۱۹۴۳).
بیان مساله تحقیق:
مهمترین وجه تمایز انسان با سایر حیوانات قدرت فکری اوست و با بهره گیری از چنین قدرتی است که از همکاری و مشارکت همنوعان خود استفاده می کند. در واقع مشارکت یک نیاز فطری و ذاتی انسان است مشارکت از دیر باز یکی از ابزار های زندگی انسان بوده و امروزه نیز در سازمانهای موفق ،کارکنان در تصمیم گیری های مرتبط با کار خودشان مشارکت می کنند.(مقدسی،۱۳۸۷)
چنانچه مدیریت مشارکتی را همانند رهیافتی جامع برای جلب مشارکت فردی و گروهی کارکنان در جهت حل مسائل سازمان و بهبود مستمر در تمام ابعاد تعریف کنیم و بر این باور باشیم که مدیریت مشارکتی ارتباط دائم ، متقابل و نزدیک مدیریت ارشد و کارکنان است می توان گفت مدیریت مشارکتی به معنای مشارکت افراد مناسب ،در زمان مناسب و برای انجام کار مناسب است. بر پایه این تعریف مشارکت کارکنان در کارهایی که به آنها مربوط می شود مشارکتی آگاهانه، ارادی و داوطلبانه خواهد بود.(هرید،۲۰۰۲)
با توجه به اهمیت میزان مشارکت کارکنان در تصمیم گیری های سازمانی و نتایج مطلوبی که این مشارکت در نیل به اهداف سازمان دارد نقش آن در سازمان ها بطور روز افزون در چند دهه گذشته اهمیت یافته است.بدین لحاظ امروزه به منظور نیل به پیشرفت روز افزون در سازمانها در زمینه های مدیریت و نیروی انسانی ، کارایی، پیروزی در میدان رقابت و مواردی از این گونه ، مشارکت صحیح و موفقیت آمیز کارکنان در تصمیم گیری ها و امور سازمانی امری ضروری به نظر می رسد. از طرفی سرمایه اجتماعی که شامل مجموعه هنجارهای موجود در نظام های اجتماعی است، موجب ارتقای سطح همکاری اعضای جامعه و پایین آمدن هزینه های تبادلات و ارتباطات می شود. سرمایه اجتماعی تاثیر عمیقی در عرصه های مختلف زندگی بشر و توسعه آن دارد.این سرمایه ویژگی تعاملات اجتماعی در یک سازمان را انعکاس می دهد و موجب استفاده بهتر از منابع فیزیکی ،مالی و انسانی سازمان می شود. (طلوعی اشلقی،۱۳۸۵)
ایده توجه به سرمایه اجتماعی در سازمانها همانطور که کوهن و پروساک مطرح میکنند نسبتا جدید است . با این وجود، طبق نظر آدلر و کان[۶] با فرض دوران طفولیت کاربرد سرمایه اجتماعی در زندگی سازمانی ، تحقیقات نشان می دهند که سرمایه اجتماعی سازمان می تواند از سرمایه فکری اش[۷] حمایت کند.(آدلر،۲۰۰۲)
اغلب دانشمندان اتفاق نظر دارند که سرمایه اجتماعی هم یک کالای جمعی است و هم یک کالای فردی . روابط اجتماعی نهادینه شده با منابع جای گرفته در آن ، هم برای جمع و هم برای افراد مفیدند. در سطح گروه سرمایه اجتماعی نشان دهنده مجموعه ای از منابع ارزشمند(سیاسی،اجتماعی ،فرهنگی و اقتصادی )در تماس های اجتماعی افراد است که به صورت یک شبکه با هم در تعامل هستند. (باستانی،۱۳۸۶)در تعریف کریشنا[۸] (۲۰۰۰) سرمایه اجتماعی شامل خصایص و مشخصات سازمان اجتماعی یعنی مواردی چون شبکه ها ، هنجارها و اعتماد اجتماعی را در بر می گیرد . مساله اصلی در دیدگاه شبکه، روابط است و واحد تشکیل دهنده ساخت جامعه ، شبکه های تعاملی هستند.ساخت اجتماعی به عنوان یک شبکه ، از اعضای شبکه و مجموعه ای از پیوندها که افراد، کنشگران یا گروه ها را به هم متصل می سازد ، تشکیل شده است.اعضای شبکه می توانند افراد،گروه ها ، نهادها ، موجویت های حقوقی و یا سازمان ها باشند.(باستانی،۱۳۸۶)
در جامعه معاصر ایران که در حال گذار از نگرش های کهن به انگاره های مدرن است در روند تحول در الگوی زندگی ،پدیده مشارکت مردم در همه برنامه های توسعه ای از جمله ورزش کشور مورد غفلت واقع شده است. این در حالیست که کشورهای توسعه یافته از پتانسیل عظیم سرمایه اجتماعی و مشارکت داوطلبانه بصورت علمی و نظام مند در امور مختلف از جمله در امر ورزش استفاده می کنند.(موسوی خورشیدی،۱۳۸۸)پاتنام نیز می گوید مشارکت در جامعه ای که سرمایه اجتماعی عظیمی را در شکل هنجارها، عمل متقابل و شبکه های مشارکت مدنی به ارث برده اند بهتر صورت می گیرد.هر چه این شبکه ها متراکم تر باشند امکان همکاری افراد در جهت منافع متقابل بیشتر خواهد شد. همچنین از نظر وی اعتماد باعث تسهیل همکاری می شود .هر چه اعتماد در جامعه ای بالاتر باشد ، احتمال همکاری هم بیشتر خواهد بود. (موسوی خورشیدی،۱۳۸۸) مدیران و برنامه ریزان حوزه تربیت بدنی و ورزش که در صدد توسعه ورزش ایران می باشند باید تلاشی جامع،نظامدار و پی گیر داشته باشند که به نظر می رسد حلقه مفقود در چرخه این توسعه،مفهوم سرمایه اجتماعی و مولفه های آن می باشد.از آنجا که تحقیقات چندانی روی این مفهوم در عرصه ورزش و سازمان های ورزشی ایران صورت نگرفته است محقق قصد دارد به بررسی این مسآله بپردازد که آیا بین سرمایه اجتماعی با مدیریت مشارکتی رابطه وجود دارد؟و بر همین اساس آیا سرمایه اجتماعی و خرده مقیاس های آن تا چه حد می توانند مدیریت مشارکتی را پیشگویی کنند؟ امید است که تحقیقات بیشتر در این زمینه باعث توجه بیشتر به این عامل مهم توسعه ای گردد و تا حدودی خلا موجود در این زمینه را جبران کند.
ضرورت و اهمیت تحقیق:
در یکی از واحد های تولیدی جنرال الکتریک، در اهایو[۹] تیم هایی تشکیل شده ،کارهایی را انجام می دهند و مسئولیت هایی را که پیش ازاین بر عهده سرپرستان بود پذیرفته اند.در واقع زمانی که این واحد با کاهش تقاضا برای محصولات تولیدی خود روبرو شد ،تعدادی از کارگران تصمیم گرفتند میزان تولید خود را کاهش دهند و سرانجام تعدادی خود را منتظر خدمت نمودند. همچنین قوانین کشورهای آلمان ،فرانسه،دانمارک،سوئد،اتریش ایجاب می کند که شرکتها نمایندگانی را برای گروههای کارگری و کارکنان انتخاب نمایند و آنها را در هیئت مدیره قرار دهند.در سازمانها و شرکتهای فوق مدیران از فرآیندی به نام مشارکت کارکنان استفاه نموده اند.در این فرآیند مشارکتی هدف تشویق و ترغیب کارکنان و اعضای سازمان به دادن تعهد و مشارکت هر چه بیشتر در امر موفقیت سازمان است.پایه و اساس اندیشه مزبور بر این منطق قرار دارد که کارکنان در فرآیند خود از آزادی عمل بیشتری برخوردارند ،بر زندگی کاری خود کنترل هایی اعمال می نمایند ،سازمان بدین وسیله موجبات انگیزش هرچه بیشتر آنان را فراهم می آورد ،افراد تعهد بیشتری به سازمان پیدا می کنند ،بازدهی ،تولید و بهره وری در سازمان افزایش می یابد و سرانجام اینکه آنان نسبت به کار خود احساس رضایت بیشتری می کنند. (رابینز،۱۹۴۳)یکی از عوامل اصلی و موثر دراجرای مدیریت مشارکتی صداقت مدیران است .کارکنان سازمان باید از صداقت مدیریت اطمینان کامل داشته باشند و به خوبی از دلایل آن آگاه باشند. در این صورت با مشارکت کارکنان در امور سازمانی می توان نتایج وپیامدهای همه جانبه ای را برای سازمان و کارکنان آن فراهم آورد . در نظام مشارکت سازمانی ، مدیران و کارکنان به تبادل نظر با یکدیگر می پردازند و همین امر منجر به ایجاد محیط دوستانه و توأم با اطمینان و اعتماد متقابل در سازمان می شود. کارکنان با مشارکت در کارها خود را در سود و زیان سازمان مهم می دانند و همه تلاش خود را با کمک مدیران در جهت افزایش کارایی و اثر بخشی سازمان بکار می گیرند.(یعقوبی،۱۳۷۸)
مدیریت امروز به خوبی می داند که در عصر شکوفایی دانش و انفجار اطلاعات ،کمترین بی توجهی به تولید کنندگان دانش (انسانها) برابر با نابودی سازمان هاست.پس هیچ سازمانی از مطالعه و کسب آگاهی پیرامون پدیده مشارکت بی نیاز نیست.از سوی دیگر بسیاری از سازمان هایی که در زمینه مشارکت کارکنان فعالیت هایی را آغاز کرده اند فاقد یک استراتژی تغییر می باشندو بیشتر روی اجرای یک نکنیک ویژه مشارکت ، پذیرش و بررسی پیشنهاد ها تمرکز دارند.اگر سازمان آمادگی لازم برای تغییر فرهنگی و ساختاری را مورد توجه قرار ندهد این تکنیک ها عمر چندانی نخواهند داشت و مدیریت مشارکتی بصورت نهادی در نخواهد آمد(رضایی،۱۳۸۸)
حضور و مشارکت مؤثر کارکنان در عرصه های مختلف سازمان، از الزامات توسعه پایدار است و در این حضور و مشارکت، هر چه سرمایه اجتماعی سازمان بیشتر باشد، انگیزه کارکنان جهت کارهای عمومی و داوطلبانه
بیشتر خواهد بود. با عنایت به اینکه مفهوم سرمایه اجتماعی در بطن توسعه سازمان ها قرار گرفته و گسترش روحیه مشارکت در افراد و بسط فرهنگ مشارکت ، امری معقول و اجتناب ناپذیر می نماید ؛ از این جهت شناسایی عوامل مؤثر بر مشارکت وشناخت بنیان های فکری – فرهنگی حاکم بر آن در خور توجه است . یکی از عمده ترین عوامل مؤثر بر مشارکت ، بحث سرمایه اجتماعی است.بنابراین شناسایی سرمایه اجتماعی در جهت تأمین مشارکت و نهایتا کمک به توسعه سازمان های ورزشی و ورزش ملی ، حائز اهمیت است .هدف اصلی این تحقیق تعیین ارتباط سرمایه اجتماعی و مدیریت مشارکتی در ادارات کل تربیت بدنی ایران می باشدتا با توجه به نتایج این تحقیق بتوان گامی موثر در توسعه ورزش ملی کشور برداشت.
اهداف تحقیق:
هدف کلی: تعیین ارتباط سرمایه اجتماعی و مدیریت مشارکتی در ادارات کل تربیت بدنی ایران
اهداف اختصاصی:
ارتباط بین سرمایه اجتماعی و میزان مشارکت کارکنان درادارات کل تربیت بدنی ایران
ارتباط بینابعادرابطه ای، زمینه ای وساختاری سرمایه اجتماعی ومیزان مشارکت کارکنان درادارات کل تربیت بدنی ایران
ارتباط بینخرده مقیاس های سرمایه اجتماعی ومیزان مشارکت کارکنان درادارات کل تربیت بدنی ایران.
ارتباط بین سن مدیران با سرمایه اجتماعیدر ادارات کل تربیت بدنی ایران.
تفاوت بین سرمایه اجتماعی مدیران بر اساس جنسیت آنها در ادارات کل تربیت بدنی ایران.
تفاوت بین سرمایه اجتماعی مدیران بر اساس سطح تحصیلات آنها در ادارات کل تربیت بدنی ایران.
تعیین معادله رگرسیون (پیش بینی) میزان مشارکت کارکنان از روی مولفه های رابطه ای، زمینه ای و ساختاری سرمایه اجتماعی.
فرض یا فرضیه های تحقیق :
فرض کلی : بین سرمایه اجتماعی با میزان مشارکت کارکنان درادارات کل تربیت بدنی ایران ارتباط وجود دارد.
فرضیات اختصاصی:
بین سرمایه اجتماعی و میزان مشارکت کارکنان درادارات کل تربیت بدنی ایران ارتباط وجود دارد.
بین ابعاد رابطه ای، زمینه ای وساختاری سرمایه اجتماعی ومیزان مشارکت کارکنان درادارات کل تربیت بدنی ایران ارتباط وجود دارد.
بین خرده مقیاس های سرمایه اجتماعی ومیزان مشارکت کارکنان درادارات کل تربیت بدنی ایران ارتباط وجود دارد..
بین سن مدیران باسرمایه اجتماعی در ادارات کل تربیت بدنی ایران ارتباط وجود دارد.
بین سرمایه اجتماعی مدیران بر اساس جنسیت آنها در ادارات کل تربیت بدنی ایران تفاوت وجود دارد.
بین سرمایه اجتماعی مدیران بر اساس سطح تحصیلات آنها در ادارات کل تربیت بدنی ایران تفاوت وجود دارد.
مولفه های بعد رابطه ای،زمینه ای و ساختاری سرمایه اجتماعی پیش بین مناسبی برای میزان مشارکت کارکنان در ادارات کل تربیت بدنی ایران می باشند.
پیش فرض های تحقیق:

  1. سوالهای پرسشنامهها برای پاسخ دهندگان روشن بوده وآزمودنیها درک مشابهی از سوالها دارند.
  2. آزمودنیها در امتیازگذاری سوالات پرسشنامهها، وضعیت سرمایه اجتماعی و مدیریت مشارکتی موجود را ملاک قرار میدهند، نه وضعیت ایدهآل را.
  3. آزمودنیها بادقت به سوالها پاسخ میدهند.
  4. آزمودنیها با صداقت کامل پرسشنامهها را تکمیل میکنند.
  5. برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.