نمودار ۴-۷- مقایسه فراوانی آزمودنی های تحقیق از نظر تعداد دفعات رفتن به جبهه ۹۳
جدول ۴-۸- نتایح آزمون کولموگروف- اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن توزیع داده ها ۹۵
جدول ۴-۹- نتایج آزمون t یک متغیری برای ارزیابی فرضیه اصلی تحقیق ۹۶
جدول ۴ – ۱۰- نتایح آزمون دو جمله ای برای ارزیابی فرضیه اول تحقیق ۹۷
جدول ۴ – ۱۰- نتایح آزمون دو جمله ای برای ارزیابی فرضیه دوم تحقیق ۹۸
جدول ۴ – ۱۱- نتایح آزمون دو جمله ای برای ارزیابی فرضیه سوم تحقیق ۹۹
جدول ۴-۱۱- نتایج آزمون t یک متغیری برای ارزیابی فرضیه چهارم تحقیق ۱۰۰
فصل اول
کلیات
۱-۱ مقدمه:
گردشگری جهت تاثیر بر وضعیت جسمی، روانی، رضایت از زندگی و جنبه های مختلف کیفیت زندگی افراد اثرات زیادی دارد(کلارا و همکاران، ۲۰۰۳) و به عنوان یک عامل تعدیل کننده مؤثر در مقابله و سازگاری با شرایط استرسزای زندگی شناخته شده است( فرید لاندر و همکاران، ۲۰۰۷). اهمیت توجه به مسائل روانی جامعه در حال جنگ به این علت است که بدانیم وجود فرد بیمار روانی به منزله عضوی در یک خانواده موجب اختلال جدی در روابط کل اعضای خانواده می گردد، در نتیجه کل مجموعه خانوادگی را در معرض استرسهای بی‌شماری قرار می‌دهد و اختلال استرس پس از وقوع سانحه در فرد ایجاد می‌شود.
لذت‌بردن از سفر بیش از آنکه به توانایی اقتصادی یا میزان بهره‌‌وری از ابزارها و تجهیزات خاص بستگی داشته باشد، موضوعی حسی، عاطفی و درونی است. در بسیاری از کشور‌ها به مرخصی رفتن اجباری است و افراد نمی‌توانند به امید اینکه در هنگام بازنشستگی یکی دو‌ماه زودتر بازنشسته شوند، سال‌ها مرخصی‌هایشان را جمع کنند. برای برخی، سفر لذتی به همراه دارد که با هیچ‌چیز قابل مقایسه نیست. آرامش ایجاد‌شده پس از سفر در کاهش استرس های موجود در زندگی روزمزه و ایجاد روانی سالم و در پی آن جسمی سالم قابل توجه است. مسافرت یکی از جذاب‌‌ترین تفریحات است که در افزایش سلامت روان به‌شدت مؤثر است. این مهم برای جانبازان و ایثارگرانی که با مشکلات جسمی و روحی درگیرند و به طبع آن این مشکلات به روابط خانواده لطمه ایجاد کرده و استرس و تنش را به علت آنکه سرپرست خانواده دچار چنین مشکلاتی است بیشتر مورد توجه قرار میگیرد. آرامش ایجاد شده پس از یک سفر در فضایی متفاوت تر از فضای خانه و به مدت چند روز موجب تقویت روحیه و گاها بهبود در سلامت جسمی را منجر می شود(تجلی و همکاران، ۱۳۹۰).
۱-۲ بیان مسأله
زندگی معمولاً با استرس و فشار روانی همراه است. یک فرد از زمان تولد تا زمان مرگ با استرسهای مثبت و منفی متعددی که معمولاً زندگی وی را از جهات کمی و کیفی تحت تاثیر قرار میدهند، مواجه
میشود. فیزیولوژیستها، استرس را یک واکنش جسمانی نسبت به محرکات و تغییرات محیطی میدانند. روانشناسان استرس را ناشی از موقعیتهای اجتماعی و روانی مختلفی که توانایی ایجاد اختلالات رفتاری و روانی در افراد را دارند، میدانند. افراد پس از مواجهه با استرسهای منفی شدید و مداوم، آمادگی ابتلا به بیماریهای جسمانی و روانی مختلف و حتی مرگ را پیدا مینمایند. قرار گرفتن طولانی مدت فرد در معرض استرسهای شدید و منفی به تغییرات مهم فیزیولوژیکی و روانی و بیثباتی محیط داخلی بدن منجر میشود. این حالت عدم تعادل در محیط داخلی منجر به ازدیاد علائم و علل بیماریهای خاص میگردد.
جنگ به عنوان یک عامل استرسزای شدید واقعهای است که در طول تاریخ ایران بارها بر ما تحمیل شده است. جنگ عراق علیه جمهوری اسلامی ایران یکی از طولانیترین جنگهای تحمیل شده بر کشورمان است که با توجه به ماهیت تدافعی، مردمی و اعتقادی آن جایگاه خاصی در میان سایر جنگها دارد. هر چند دفاع از ارزشهای اسلامی و تمامیت ارضی کشور یک وظیفه شرعی و ملی اجتناب ناپذیر محسوب میشود. اما هرگز نباید از پیامدهای منفی آن از جمله خسارات جبران ناپذیری که از طریق شهید، مجروح، معلول و مفقود شدن تعداد زیادی از بهترین افراد جامعه (رزمندگان و ایثارگران) به بار آمده غفلت ورزید. یکی از این پیامدهای منفی، عوارض و آثار روانی آن بر روی ایثارگران میباشد. مطالعه فراوانی، انواع و شدت و ضعف آسیبهای روانشناختی ایثارگران و کمک به درمان آنها، تاثیر مهمی در سلامت آنان و بهبود زندگی خانوادگی، اجتماعی و شغلی آنان خواهد داشت. فرد آسیب دیده نه تنها خود دچار مشکل خواهد شد، بلکه محیط خانواده نیز به تأثیر از وی در معرض خطر خواهد بود ( خاقانی زاده و سیرتی، ۱۳۸۹ ). کم توجهی به نیازهای دیگر اعضای خانواده بهداشت روانی آنان را نیز به خطر میاندازد.
هر کدام از مشکلات شدید و مزمن جانبازان و رزمندگان می تواند به عنوان منبعی برای استرس عمل کرده به بروز افسردگی در اعضای خانواده منجر شود. چنین وضعی بر انسجام خانواده تأثیر سوء گذاشته منجر به بروز مشکلات روانی و اجتماعی می شود، و حتی گاهی باعث بروز ابهام و تضاد در ایفای نقش های خانوادگی می گردد . روابط اعضای خانواده با همدیگر همچون حلقه های زنجیر تو در تویی است که آسیب دیدگی یکی از آنها می تواند بر تمامی اعضا اثر بگذاردو اعضای خانواده یک جانباز، به ویژه همسر او که با عوامل فشارزای ویژه ای مواجه بوده همزمان مجبور به ایفای نقش های مختلفی است، نیز از این قاعده مستثنی نیستند (یمینی نیا، ۱۳۹۰)
فشارهای روانی از جمله عواملی هستند که سلامت روانی و حتی سلامت جسمانی افراد را به خطر می اندازند در خانواد هی جانبازان و شهدا، زنان به دلیل فقدان شوهر و یا بیماری و معلولیت وی به شدت تحت فشار هستند و این مسئله در مورد عضوی از خانواده که نقش محوری دارد، بیش از سایرین، سلامتی، رفاه و فضای تربیتی خانواده را متاثر می سازد(خاقانی زاده و همکاران، ۱۳۸۷). تفکر چگونه شاد زیستن ایده ای است که از دیرباز ذهن بشر را به خود مشغول داشته، ب هگونه ای که وی همواره به دنبال یافتن راهکارهایی برای بهتر زیستن و کسب لذت و بهره بیشتر از زندگی بوده است. اردو به عنوان نوعی گردشگری می تواند یکی از فعالیتهای اوقات فراغت قلمداد شود . گردشگری، سیاحت یا توریسم به طور کلی به عنوان مسافرت تفریحی در نظر گرفته می‌شود. هر چند که شامل هرگونه مسافرتی می‌شود که شخص به واسطه آن از محیط کار یا زندگی خود خارج شود. اغلب گردشگرها بیش از هر چیز به آب و هوا، فرهنگ یا طبیعت مقصد خود علاقمند هستند. ثروتمندان همیشه به مناطق دوردست سفر کرده‌اند، البته نه به صورت اتفاقی، بلکه در نهایت به یک منظور خاص. به طور مثال برای دیدن ساختمان‌های معروف و آثار هنری، آموختن زبان‌های جدید و چشیدن غذاهای متفاوت. گردشگری سازمان‌یافته امروزه یک صنعت بسیار مهم در تمام جهان است (زارعی واقبال، ۱۳۷۷).
ایثارگران در شرایطی جسمی، روانی و اجتماعی ویژهای قرار دارند. هر چند از جایگاه اختصاصی برای کشور و نظام برخوردارند ولی به جهت جراحتها و نقاهتهای جسمی و روحی ناشی از دفاع مقدس و پایداری و پایمردیهای آنان در شرایطی قرار گرفتند که علاوه بر دریافت خدمات رفاهی، درمانی، خانوادگی مشخصاً به التیامهای اوقاتی و پر شدن فراغتهای جسمی و روحی نیازمندند. که سازمان بنیاد شهید امور ایثارگران براساس منشور و مأموریت خود با ایجاد حوزه معاونت فرهنگی ـ اجتماعی در زمینه پر کردن اوقات فراغت ایثارگران و ایجاد شرایط فعالیتهای گروهی و برنامههای اردوهی و اردوگاهی برای آنان حتیالمقدور در ایجاد تهدید فضای عمومی جسمی و اعصاب روحی، که هم در قالب اردوهای گردشگری، زیارتی و سرگردمیهای دور و یا نزدیک جغرافیایی اقدام مینماید که نظرسنجیهای اولیه و کاری بنیاد و حوزه معاونت فرهنگی حاکی از این است که تعیین اینگونه اردوهای فراغتی و گردشگری تا حد قابل ملاحظهای در التیام روحی، جسمی و روانی ایثارگران جامعه هدف مخاطب برنامهها و فعالیتهای گردشگری سازمان امور بنیاد شهید و امور ایثارگران مؤثر است و ایفاء نقش میکنند.
ولی تاکنون بررسی علمی ویژهای در این خصوص صورت نگرفته است که در این تحقیق به این مسئله پرداخته میشود و اصلیترین پرسش مسئله این خواهد بود: « نقش اردوهای گردشگری در ارتقاء توان جسمی و روانی ایثارگران چقدر و چگونه است و تا چه اندازه این اردوها میتواند بر التیام جسمی، توانایی روحی ایثارگران جامعه هدف سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران ایفاء نقش مؤثر نمایند؟ »
۱-۳ اهمیت و ضرورت تحقیق:
جهانگردی دارای پیامدهای متفاوتی است که می توان آن را به منزله نیروی محرک سلامت روان در تمام کشورها محسوب نمود. هیچ کشوری را نمی توان یافت که فاقد مواد اولیه برای جهانگردی باشد. آنچه به تنهایی کشورها را از هم متمایز می سازد جاذبه های جهانگردی است، بنابراین هر کشوری با کوششی شایسته در زمینه جهانگردی می تواند وارد کننده جهانگرد باشد و از این راه به رشد و شکوفایی خود و بالا بردن شادکامی جامعه خودکمک کند( هزار جریبی و نجفی، ۱۳۸۹ ). مفهوم کیفیت زندگی، در ادبیات برنامه ریزی توسعه اجتماعی و مباحث اقتصاد نوین مطرح شد و از دهه ۱۹۶۰ میلادی، درکشورهای اروپایی رواج یافت. این عبارت د ر برخی از جوامع پیشرفته، همرا ه و گاهی متراد ف با عبا ر ت های دیگری مانند بهزیستی همگانی، رفاه اجتماعی، تأمین اجتماعی و مانند آن به کار گرفته شد(حاج یوسفی، ۱۳۸۱). گردشگری با بالا بردن این مهم در سلامت جامعه تاثیر مستقیم و اثرگذار دارد و در جوامعی چون ایران به علت ۸ سال جنگ تحمیلی و اثرات برجا مانده از این جنگ مانند جانبازان و ایثارگرانی که از نزدیک با این رویداد دست و پنجه نرم کرده اند نیاز بیشتری به توجه و ترویج فرهنگ گردشگری شده است. چرا که تقویت روحیه و ارتقا توان روحی و در نتیجه آن ارتقاء توان جسمی ایثار گران تاثیر در کیفت زندگی آنان و خانواده های آنان و در پی آن جامعه از نیاز های اساسی جامعه ایران است .
۱-۴ اهداف تحقیق

  1. شناسایی اثرات اردوهای گردشگری سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران بر توان جسمی ایثارگران.
  2. شناخت و آگاهی از اثرات اردوهای گردشگری سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران بر توان روحی ایثارگران.

۱-۵ فرضیه اصلی تحقیق
ـ برگزاری اردوهای گردشگری سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران بر ارتقاء توان جسمی و روحی ایثارگران تاثیرگذار است.
۱-۵-۱ فرضیه های فرعی تحقیق

  1. برگزاری اردوهای گردشگری سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران بر ارتقاء توان جسمی ایثارگران تاثیر گذار است .
  2. اردوهای گردشگری سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران در بالا رفتن توان روحی ایثارگران نقش مؤثر و معنی دار دارد.
  3. بنظر میرسد ایثارگران از برگزاری اردوهای گردشگری بوسیله سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران رضایت دارند .
  4. برنامه های اجرا شده در طول برگزاری اردوها از نظر ایثارگران مطلوبیت ندارد.

۱-۶ سؤالات تحقیق:
۱-۶-۱ سؤالات اصلی تحقیق:
۱) اردوهای گردشگری در ارتقاء توان جسمی ایثارگران چه نقشی ایفاء می کند؟
۲) اردوهای گردشگری در ارتقاء توان روحی ایثارگران چه نقشی ایفاء می کند؟

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.