در سال 1389 میلادی گرجی و همکارانش به بررسی اثرات ورزش ارادی بر شدت علائم قطع مورفین در موشهای سفید آزمایشگاهی پرداختند. نتایج این مطالعه نشان داد که فعالیت فیزیکی میزان وابستگی به مورفین را کاهش می دهد و از این رو میتواند به عنوان یک روش پاداش طبیعی جایگزین سایر روشهای درمانی شود ) میلادی گرجی وهمکاران 1389،2011).
Lett و همکاران گزارش نمودند تزریق نالوکسان ترجیح مکان شرطی شده CPP ایجاد شده بوسیله ورزش ارادی را تضعیف میکند که حاکی از وساطت اوپیوئیدهای درونی در اثرات پاداشی ورزش ارادی است ( تورن وهمکاران ،1990; لت ،2002). یافتهها پیشنهاد میدهد که ورزش تولید تحمل متقاطع با آگونیست اوپیوئیدی مینماید و در این راستا نشان داده شد که ورزش ارادی موجب کاهش پاسخ بیدردی به داروهای اوپیوئیدی مو گردید. در مطالعه دیگر نشان داده شد ورزش ارادی و طولانی مدت و نیز ورزش اجباری تریدمیل موجب افزایش پاسخ تنفر به کاپا اوپیوئید (اسپیرادولین)، خلسه (MDMA یا 4،3 متیلن دیاوکسی متامفتامین ) و مورفین در مدل CPP ، کاهش پاسخ بیدردی مورفین و نیز ایجاد تغییرات عملکردی در سیستم کاپا اوپیوئیدی گردید. بنابراین احتمالا فعال شدن مکرر یک مکانیسم اوپیوئیدی بوسیله دویدن ایجاد تحمل متقاطع با اثر پاداشی مورفین مینماید)تورن وهمکاران ،1990; حسینی وهمکاران ،2009; اسمیت وهمکاران ،2004). کاهش حساسیت گیرندههای مو اوپیوئیدی در طول ورزش موجب کاهش 5-2 برابری توان مورفین و دیگر اوپیوئیدها گردید (اسمیت و لیل ،2006).
ورزش هوازی آزادشدن پپتیدهای اوپیوئید درونزاد را تحریک میکند و آستانه درد را افزایش میدهد که با نالوکسان تضعیف میگردد. نتایج این مطالعه نشان داد که ورزش موجب کاهش قدرت و اثر بخشی داروهای اوپیوئیدی میشود. وقتیکه موشها به شرایط غیر ورزشی بازگشتند حساسیت برای اوپیوئیدها بطور قابل توجهی افزایش پیدا کرد(اسمیت و لیل ،2006).
مطالعه دیگر نیز نشان داد که بهدنبال ورزش 3 هفتهای ارادی و بلافاصله بعد از ورزش با تزریق مورفین و متابولیت آن بداخل PGAمشاهده شد که حیوانات فعال کمترین حساسیت را به اثرات ضددردی مورفین و 6 گلوکورونید مورفین نسبت به موشهای غیرفعال داشتند. این یافتهها شواهدی را که بیانگر درگیر شدن CNS در هنگام ورزش که میانجیگری تغییراتی در حساسیت به درد و عملکردهای داروهای اوپیوئید میکند را میسر میکند ) متز و کانارک ،2006 .(
نتایج تحقیقات محمدرضا نخعی وهمکارانش در سال 1389 نشان داد که قطع کردن ورزش، تمایل به وابستگی به مورفین را در موش صحرایی افزایش نمیدهد) نخعی وهمکاران، 2010).
محمود حسینی و همکاران نشان دادند که ورزش تردمیل خودتجویزی مورفین را در موشهای نر کاهش میدهد(حسینی همکاران ،2009).
یادگاری و همکاران به بررسی اثرات تمرین ورزشی منظم شنا بر آستانه درد متعاقب سندرم ترک در موشهای وابسته به مورفین پرداختند. نتایج آنها نشان داد تمرین هوازی شنا سبب کاهش معنیداری در پاسخ درد موشهای معتاد ورزیده وسالم ورزیده به دنبال نالوکسان شد. درحالیکه تغییرات آماری معنیداری درپاسخ درد موشهای معتاد غیرورزیده و سالم غیر ورزیده ایجاد نکرد. بنابراین تمرین هوازی شنا در مدت8 هفته علاوه برموشهای سالم، اثرات ضددردی درموشهای وابسته به مورفین متعاقب سندرم ترک دارد. بنابراین میتواند برای درمان و یا کاهش درد مفید واقع شود )یادگاری وهمکاران ، 2011).
D’anci و همکارانش در سال 2000 نشان دادند که دسترسی به ورزش ارادی طولانی مدت اثر ضددردی گیرنده اوپیوئیدی kappa را کاهش میدهد (دانسی وهمکاران ،2000).
یافتههای بدست آمده در رابطه کاهش حساسیت و یا ایجاد تحمل به اثرات ضد دردی مورفین بعد از پایان ورزشهای طولانی مدت میباشد. لذا با توجه به مطالب بیان شده این سؤال مطرح میشود که آیا ورزش ارادی و اجباری همزمان با تزریق روزانه مورفین با دوز ثابت قادر است میزان تحمل به اثرات ضد دردی مورفین را کاهش دهد؟ لذا در این پژوهش به آن پرداخته شد.
فصل سوم
مواد و روشها
3-1- حیوانات
موشهای صحرایی نر بالغ نژاد ویستار به وزن 250-200 گرم و به تعداد 88 راس تهیه شده از مرکز تحقیقاتی پاستور که همگی در حیوانخانه مرکز تحقیقات فیزیولوژی دانشگاه علوم پزشکی سمنان نگهداری شده بودند به صورت اتفاقی در 11 گروه 8 تایی قرار گرفتند. در طول آزمایشها تمام حیوانات درقفسهای انفرادی پلیاتیلنی با ابعاد (25 × 26 × 50 سانتی متر) و در یک اتاق با درجه حرارت ثابت (2± 22) و سیکل شبانهروزی مـنظم (12 ساعت تاریکی 12 ساعت روشنایی) نگهداری شدند و آب و غذای کافی در اختیار آنها قرار داشت.
3-2- القای تحمل به مورفین
جهت القای تحمل روزانه یک بار تزریق مورفین mg/kg 10بصورت زیر جلدی برای 8 روز متوالی به حیوانات تزریق شد) کو وهمکاران ،2008).
3-3- ورزش ارادی
تمام موشهای صحرایی در گروه ورزش ارادی در قفسهای مجهز به چرخ گردان (Running wheel) با قطر 5/34 و پهنای 5/9 سانتیمتر قرار گرفته که آزادانه در مقابل یک وزنه 100 گرمی میچرخد که به مدت 8 روز به آن دسترسی آزادانه داشتند. در هر روز تعداد دورهایWheel ( که بیانگر مقدار دویدن در طی شبانه روزاست) توسط یک شمارشگر که به قفس وصل است ثبت شد. انتظار میرفت حیوانات باید حداقل 100 متر در 24 ساعت دویدن داشته باشند. مسافت دویدن بر حسب متر طبق فرمول زیر محاسبه شد:

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد درمورد ارزیابی کارایی و مدل شبیه ساز

که D مسافت دویدن، N تعداد دورهای چرخ گردان در شبانه روز، π همان 14/3 و r شعاع چرخ (25/17سانتی متر) میباشد. تمام گروهها به صورت آزادانه به آب و غذا دسترسی داشتند. گروههای ورزش نکرده برای این مدت در قفسهای فاقد Running wheel قرار گرفتند) میلادی گرجی وهمکاران1389 ،2011). لازم به ذکر است که در طول فرایند ورزش میزان مصرف آب و غذا و نیز وزن حیوان (روز اول و روزهشتم) کنترل گردید.

شکل3-1- قفس مجهز به چرخ گردان (Running wheel) جهت انجام ورزش ارادی