ـ ترغیب کلامی
ـ پاسخ های فیزیولوژیکی، روانی و تأثیرگذار ادراک شده.
باندورا (1986) به منظور تکمیل نظریه خودکارآمدی و تشریح اختیارات، تلاش و پایداری در گروه مفهوم کارآمدی گروهی را مطرح نمود. کارآمدی گروهی یا تیمی در دو سطح فردی و گروهی ارزیابی می شود، به مانند فوتبالیستی که ممکن است از مهارت های فردی خود اطمینان زیادی نداشته باشد، اما اطمینان دارد که هم تیمی هایش در اجرای تاکتیک های گروهی می توانند درست عمل کنند و تیم را به موفقیت برسانند .
هدف از انجام تحقیق بررسی سازه کارآمدی در ورزشکاران رشته های انفرادی و تیمی است. بدین منظور پرسشنامه خودکارآمدی تمرین و کارآمدی گروهی بین دانش آموزان تقسیم شد. نمونه را 77 دانش آموز 9 تا 12 سال ساکن شاهین شهر تشکیل می دادند که در قالب کانون ها یا انجمن های ورزشی در یکی از رشته های تنیس روی میز، شنا، فوتبال و بسکتبال به تمرین می پرداختند. به دلیل تعداد نفرات محدود در برخی رشته ها، به منظور گزینش نمونه ها از روش نمونه گیری هدفمند (انتخابی) استفاده شد. پس از جمع آوری اطلاعات از روش های آمار توصیفی جهت دسته بندی و خلاصه کردن داده ها و از آمار استنباطی به منظور آزمودن فرضیه های تحقیق استفاده کردیم. نتایج تحلیل های همبستگی نشان می دهد که تفاوت معناداری بین متغیر خودکارآمدی در رشته های انفرادی و رشته های تیمی وجود دارد.
5-3. نتایج تحقیق
میانگین سنی ورزشکاران رشته شنا کمتر از ورزشکاران سایر رشته هاست.
میانگین متغیرهای سابقه و تعداد مقام های ورزشی در ورزشکاران رشته شنا بیش از رشته تنیس روی میز و دیگر رشته های تیمی است.
ورزشکاران رشته شنا نسبت به ورزشکاران رشته تنیس روی میز از خودکارآمدی تمرین بالاتری برخوردارند.
ورزشکاران فوتبالیست نسبت به بسکتبالیست ها از کارآمدی گروهی بالاتری برخوردارند.
ورزشکاران رشته فوتبال نسبت به بسکتبالیست ها میانگین بالاتری در متغیرهای سابقه و تعداد مقام های ورزشی دارند.
فوتبالیست ها نسبت به بسکتبالیست ها از خودکارآمدی و کارآمدی گروهی بالاتری برخوردارند.
5-4. بحث و نتیجه گیری
هدف تحقیق کنونی مقایسه سازه کارآمدی تمرین در چندین رشته ورزشی بود. سازه کارآمدی گروهی مفهوم جدیدی است که در چندین سال اخیر توجه ویژه ای به آن شده است. در رشته های انفرادی و تیمی در حد واسطه گری با هم تفاوت دارند. منابع اطلاعاتی خودکارآمدی و کارآمدی گروهی مشابه هم هستند، اما در کارآمدی گروهی متغیرهای دیگری چون انسجام گروهی و برداشت افراد در مورد هم تیمی ها مطرح می شوند. در تحقیق کنونی سعی شده است تا با مقایسه سازه کارآمدی در ورزشکاران رشته های انفرادی تنیس روی میز و شنا و رشته های تیمی فوتبال و بسکتبال، متغیرهایی که ممکن است بر رابطه بین خودکارآمدی و اجرای دانش آموزان ورزشکار تأثیر گذارند را مورد بررسی قرار دهیم. .
5-4-1. بحث فرضیه اول
بین متغیر خودکارآمدی تمرین رشته های تنیس روی میز و شنا تفاوتی وجود ندارد. همان طور که در جدول 5-4 مشاهده شد، این فرض از طریق آزمون تحلیل واریانس یکطرفه بررسی شده و مقدار آماره ها نشان داد که بین متغیر خودکارآمدی تمرین رشته های تنیس روی میز و شنا تفاوت معناداری وجود دارد. میانگین متغیر خودکارآمدی در ورزشکاران رشته شنا بالا تر از رشته تنیس روی میز بوده، در حالیکه ورزشکاران رشته شنا کمترین میانگین سنی را در میان ورزشکاران سایر رشته ها داشتند. ما سعی کردیم با سنجش سابقه ورزشی (بر اساس مدت زمانی که دانش آموزان در رشته مورد نظر تمرین می کردند) و تعداد مقام های ورزشی (عناوینی که ورزشکاران در سطح منطقه ای، استانی و کشوری کسب کرده بودند)، تجربه و توانایی دانش آموزان را مورد بررسی قرار دهیم و پس از آن تأثیر این متغیرها را در سطوح خودکارآمدی مورد بررسی قرار دهیم. با توجه به اینکه میانگین متغیر سابقه و تعداد مقام های ورزشی در ورزشکاران رشته شنا بالاتر از ورزشکاران رشته تنیس روی میز است، می توان این نتیجه گیری را با نتایج پژوهش لی (1982)، بروس واتکینز وهمکاران (1994) و نظریه باندورا (1997،1986) همسو دانست، چرا که تجربه و موفقیت های گذشته باورهای کارآمدی و اجراهای آتی ورزشکاران را تحت تأثیر قرار می دهد. لی (1982) این موضوع را اینگونه تفسیر کرده بود که دقت پیش بینی اجرا بیش از آنکه متأثر از سن افراد باشد، از تجربه و توانایی آن ها تأثیر می پذیرد. در این تحقیق سعی شد تا با بررسی باورهای ورزشکاران در اجرای مهارت های اصلی هر رشته در زمان مسابقه به طور دقیق تر به مقایسه خودکارآمدی تمرین بپردازیم.
5-4-2. بحث فرضیه دوم
بین متغیر کارآمدی گروهی ورزشکاران رشته های تیمی فوتبال و بسکتبال تفاوت وجود ندارد. آماره های آزمون تحلیل واریانس یکطرفه نشان می دهد که بین متغیر کارآمدی گروهی در دو رشته تفاوت وجود دارد. کارآمدی گروهی متغیری است که تفسیر تک تک اعضاء در مورد توانایی تیم در اجرای تاکتیک های مختلف تیمی و همدلی و همبستگی در شرایطی که تیم با مشکل مواجه شده است، را منعکس می کند. آماره های جدول (6-4) نشان می دهد که ورزشکاران تیم فوتبال اطمینان بیشتری از توانایی تیمشان نسبت به بسکتبالیست ها داشتند. همچنین آماره های توصیفی جدول (2-4) نشان می دهد که فوتبالیست ها میانگین سابقه ورزشی و تعداد مقام های ورزشی بالاتری دارند. بنابر گفته باندورا (1977) ادراکات خودکارآمدی ممکن است برای تبیین اجرای گروهی کافی نباشد، چرا که کارآمدی گروهی بر مقدار تلاشی که صرف اهداف گروهی می شود و ایستادگی افراد هنگامی که تلاش های گروهی برای ایجاد نتایج با شکست روبه رو می شود، تأثیرگذار است. همچنین این موضوع که دستاوردهای اجرا که مبتنی بر تجارب غالب افراد است (باندورا، 1997)، مهم ترین منبع تأثیرگذار در اطلاعات کارآمدی است، در مطالعه کنونی تأیید می شود. ما سعی کردیم تا با بررسی سابقه و تعداد مقام های ورزشی دانش آموزان منبع دستاوردهای اجرا را بررسی کنیم. برای بررسی سازه کارآمدی تیمی ما سعی کردیم تا باور دانش آموز در مورد توانایی هم تیمی هایش در اجرای تاکتیک های دفاعی و حمله ای، توانایی مربی، همدلی افراد و ایستادگی تیم در مواجهه با موانع (از جمله جبران امتیازات عقب افتاده بازی) را مورد ارزیابی قرار دهیم.
5-4-3. بحث فرضیه سوم
بین متغیر خودکارآمدی تمرین رشته های فوتبال، بسکتبال، شنا و تنیس روی میز تفاوت وجود ندارد. متغیر خودکارآمدی توسط آزمون تحلیل واریانس یکطرفه در چهار گروه ارزیابی شد و همانطور که در جدول (8-4) مشاهده کردیم، همبستگی نسبتا پایینی بین چهار گروه برقرار است. همچنین مطابق با آماره های توصیفی، میانگین خودکارآمدی در چهار رشته نشان می دهد که به ترتیب ورزشکاران رشته شنا، فوتبال، بسکتبال و تنیس روی میز بالاترین میزان خودکارآمدی تمرین را دارا هستند. در مطالعات ورزشی سنجش های خودکارآمدی معمولا از طریق فهرست کردن مجموعه ای از تکالیف که اغلب از لحاظ دشواری، پیچیدگی و فشار متنوع اند، مفهوم سازی می شوند (فلتز و لیرگ، 2001). این تحقیق نیز همانند دیگر سنجش های خودکارآمدی تکلیف ـ ویژه (تریژر و همکاران، 1996؛ گاراز و فلتز، 1988) سعی کرده است تا با مطرح کردن برخی مهارت های اصلی در هر رشته ورزشی، قضاوت های افراد در مورد توانایی شان برای اجرای مهارت ها در شرایط مسابقه و تحت فشار را مورد ارزیابی قرار دهد. در بازبینی که مریتز و همکارانش (2000) انجام دادند، دریافتند که سنجش های عینی اجرا همانند تعداد بردها و حساب امتیازها، معمولا کمی تر و نوعی تر از دیگر سنجش های اجرایند. ما مهارت های ورزشکاران را به صورت خرد ـ تحلیلی مورد ارزیابی قرار دادیم (مانند سنجش اطمینان فردی در مهارت های فورهند، بک هند و سرویس در تنیس روی میز).
5-5. نتیجه گیری
پژوهش های قبلی نشان دادند که سنجش های تکلیف – ویژه بیشترین همبستگی را با اجرا داشتند. مقدار همبستگی میان سنجش های خودکارآمدی نشان می دهد که باورهای خودکارآمدی ارتباط مثبت و ملایمی با اجرای در ورزش دارد. باورهای کارآمدی از دستاوردهای اجراهای قبلی و منابع دیگری منشأ می گیرند که در موفقیت ورزشکاران نقش بارزی دارند. نتایج نشان دادند که متغیرهای سابقه و تعداد مقام های ورزشی عوامل تأثیرگذاری هستند که در تعیین میزان باورهای کارآمدی ورزشکاران نقش داشته و مشاهده شد که باورهای کارآمدی افراد بیش از آنکه متأثر از سن افراد باشد، از تجربه و توانایی آن ها در اجرای مهارت تأثیر می پذیرد. همچنین باورهای کارآمدی در رشته های گوناگون ورزشی و از فردی به فرد دیگر با توجه به سطوح درون فردی (مانند سطح توانایی اجرای مهارت) و بین فردی (مانند برداشت نفرات تیم در مورد توانایی هم تیمی هایشان) متفاوت است (باندورا، 1990). نتایج تحلیل ها نشان دادند که تفاوت معناداری بین متغیر کارآمدی گروهی در رشته های تیمی وجود دارد که این تفاوت ها بیشتر به عملکرد، تجربه و موفقیت های فرد و تیم بستگی دارد تا رشته ای که فرد در آن فعالیت می کند.
5-6. پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی
مقایسه متغیر کارآمدی تمرین در رده های سنی کودکی، نوجوانی و جوانی می تواند به طور دقیق تر تفاوت های رشدی در مورد میزان دقت و صحت باورهای کارآمدی برای اجرای اعمال ورزشی در شرایط مختلف را آشکار سازد.
از آنجایی که مفهوم کارآمدی از سازه های تعیین کننده در اجرای اعمال و رفتار ورزشی است، مطالعه این مفهوم در کنار دیگر عوامل روانشناختی می تواند کمک شایانی به بهبود اجرای ورزشی ورزشکاران در شرایط مشکل کند.
پرسشنامه خودکارآمدی می تواند باورهای ورزشکاران را پیش از مسابقه با رقیبان ضعیف، متوسط و قوی ارزیابی کند تا دیگر متغیرهای مؤثر بر این باورها شناسایی شوند.