در واکنش های لیتیک آنزیم های مربوطه به نحوی به سوبسترای خود وصل می شوند و با ایجاد نوعی حالت گذار،شکل فضایی پیوندی که باید شکسته بشود را تاحدودی نامطلوب می سازند. به این صورت کشش ایجاد شده پیوند مذکور را سست کرده و آن را برای شکستن مستعد می سازد. [5]
د)کاتالیز کوالانسی
در این نوع فرایند میان آنزیم و یک یا چند سوبسترا پیوند کوالانسی به وجود می آید و آنزیمی که به این صورت تغییر پیدا کرده وارد واکنش می شود. این نوع کاتالیز واکنش را از مسیری با انرژی فعال سازی کمتر و در نتیجه سرعت بیشتر هدایت می کند و بعد از انجام واکنش آنزیم دوباره به حالت اول خود باز می گردد.[4]
1-4-3- عوامل موثر بر فعالیت آنزیم ها
داشتن اطلاعات پایه در رابطه با تئوری کینتیک در تحلیل و شناسایی آنزیم ها هم برای درک مکانیسم پایه ای آنزیمی و هم برای انتخاب روش مناسب در سنجش فعالیت آنزیم موثر و مفید است. شرایطی که برای ارزیابی فعالیت یک آنزیم در نظر گرفته می شود با شرایط مورد نظر درمورد ارزیابی غلظت سوبسترا مانند هم نیستند. عوامل متعددی وجود دارند که واکنش آنزیمی را تحت تاثیر قرار می دهند مانند، دما، pH ، غلظت آنزیم، غلظت سوبسترا و حضور بازدارنده ها و فعال کننده ها. [3]
الف)تاثیر دما بر واکنش های آنزیمی
مانند سایر واکنش های شیمیایی، نسبت واکنش کاتالیز شده توسط آنزیم با افزایش دما افزایش پیدا می کند. افزایش دما تا 10 درجه سانتی گراد باعث افزایش فعالیت آنزیم به میزان 50 تا 100% می شود. در برخی از واکنش های آنزیمی افزایش دما تاثیر معکوس روی واکنش دارد. البته دمای بالای 40 درجه نیز برای عملکرد اکثر آنزیم ها مناسب نیست و باعث دناتوره شدن یا غیرفعال شدن آن ها می شود. اکثر آنزیم ها در شرایط آزمایشگاهی در دمای 5 درجه سانتی گراد نگه داری می شوند و یخ زدگی باعث از دست رفتن فعالیت در برخی از آنزیم ها می شود. [4]
ب) تاثیر pH
آنزیم ها تحت تاثیر تغییرات pH قرار می گیرند. مناسب ترین میزان pH که در آن آنزیم بیشترین فعالیت را دارد pH اپتیمم یا بهینه نام دارد. میزان خیلی بالا یا پایین pH منجر به از دست رفتن فعالیت آنزیمی می شود. هم چنین pH یکی از عوامل موثر در ثبات و پایداری آنزیم به شمار می آید. آنزیم ها دارای محدوده ای از pH بهینه برای ثبات خود هستند.
ج)غلظت آنزیم
برای بررسی تاثیر غلظت بالای آنزیم در سرعت واکنش، سوبسترا باید در مقدار زیاد حضور داشته باشد به عنوان مثال واکنش باید مستقل از غلظت سوبسترا باشد. به این ترتیب هر تغییری در میزان محصول تولید شده با میزان حضور آنزیم مرتبط خواهد بود. به این نوع واکنش ها “zero order” گفته می شود چون سرعت آن ها مستقل از غلظت سوبسترا و برابر با ثابت K است. [5]
د) غلظت سوبسترا
از لحاظ تجربی نشان داده شده است که اگر مقدار آنزیم ثابت نگه داشته شود غلظت سوبسترا تدریجا افزایش می یابد و شدت واکنش تا رسیدن به یک مقدار بیشینه افزایش می یابد. بعد از این مرحله با افزایش میزان سوبسترا شدت واکنش افزایش پیدا نخواهد کرد.
د)تاثیر بازدارنده ها
بازدارنده های آنزیمی موادی هستند که عملکرد کاتالتیک آنزیم را تحت تاثیر قرار می دهند و در نهایت باعث کاهش سرعت یا توقف واکنش می شوند. سه نوع بازدارنده آنزیمی متداول وجود دارد:‌ بازدارنده رقابتی، غیررقابتی و بازدارنده سوبسترا. [6]
1-4-4- انواع آنزیم
آنزیم ها معمولا بر اساس ترکیباتی که روی آن ها اثر می کنند نام گذاری می شوند.برخی از مهم ترین آن ها مانند لیپاز که روی چربی ها اثر می کند و باعث شکسته شدن آن ها به اسید چرب و گلیسرول می شود، پروتئازها که پروتئین ها را به زنجیره های پلی پپتیدی و در نهایت ساختارهای پپتیدی کوچک و آمینو اسیدها می شکند، آمیلاز که نشاسته را به قندهای ساده تر مانند آمیلوز می شکند یا سلولاز که سلولز را به واحدهای گلوکز تبدیل می کند.[7]
نوع دیگری از طبقه بندی آنزیم ها بر اساس واکنش هایی است که کاتالیز می کنند:
1.اضافه کردن یا حذف آب
الف)هیدرولازها مانند استراز ها، کربوهیدرازها، نوکلئازها، دآمینازها، آمیدازها و پروتئاز ها
ب)هیدرازها مانند فوماراز، انولاز، آکونیتاز و کربنیک انهیدراز
2)انتقال الکترون
الف) اکسیدازها
ب) دهیدروژنازها
3) انتقال گروه
الف)ترانس گلیکوزیداز