در سالهای اخیر تحقیقات تعیین کننده ای در تعلیم و تربیت شده است که هر چند به ابعاد غیر درسی پرداخته در عمل تاثیری شگرف بر پیشرفت تحصیلی و درسی و رشد همه جانبه شخصیت دانش آموزان داشته است.
از عمده ترین این تحقیقات می توان به تحقیقاتی اشاره کرد که مدرسه را یک نظام اجتماعی نگریسته و به نوع روابط موجود در آن و نتایج حاصل از آن توجه کرده است. در این تحقیقات، مدرسه جامعه ای کوچک است که ارتباط اعضای آن با یکدیگر، محیط اجتماعی معینی را به وجود می آورد و دارای آثار انگیزشی برای معلمان و دانش آموزان است.
تحقیقات در زمینه جو مدرسه نشان میدهد که کار کرد معلم و دانش آموزان میزان یادگیری و پیشرفت تحصیلی را تحت تاثیر قرار می دهند.از سوی دیگر وضعیت اقتصادی – جتماعی خانواده به خصوص ارتباط با مدرسه از عوامل پیش بینی کننده افت تحصیلی هستند.
جو مطلوب سازمانی در مدرسه
با توجه به این که مدارس از نظر شکل ظاهری، ساختار رسمی و نقش های سازمانی موجود یکسانند با بررسی نزدیکتر و مشاهده دقیق، تفاوت های عمده ای در میان مدارس مشاهده می کنیم. در واقع دیدار از هر مدرسه احساس متفاوت در بیننده بر می انگیزاند، مدرسه ای که مدیر و معلمان سرشار از ذوق و اشتیاق به کار مشغولند، روابط صمیمانه ای با یکدیگر دارند و به نظر می رسد که به کار خود احاطه کامل دارند و موجب احساس اعتماد مشاهده گر میشوند.
در چنین مدرسه ای احساس مطلوب ناشی از تجربه خوشایند با روابط مناسب موجود در مدرسه به دانش آموزان منتقل میشود اما در مدرسه ای دیگر، نارضایتی ملعمان ملموس است و روحیه توأم با یأس و دلسردی در کل مدرسه احساس میشود و مدیر مدرسه بدون تسلط بر اوضاع سعی دارد ناتوانی خود را در رهبری و هدایت مدرسه زیر پوششی از اقتدار پنهان سازد و سرانجام در مدرسه ای دیگر مدیر معلمان و شاگردان در حال تشریفاتی خالی از محتوایند. کارها انجام می گیرد اما رفتارهای افراد متضمن محتوایی نیست و به صورت عادت درآمده است.
ب – پیشینه عملی پژوهش
تحقیقات انجام شده در رابطه با موضوع در داخل کشور
1-علی ، سوری ، دانشجوی رشته آموزش ابتدایی مرکز آموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان قم در سال 77- 76 – تحقیقی تحت عنوان :« بررسی نقش انجمن اولیا ومربیان در رفع مسائل آموزشی وپرورشی آموزشگاه های ابتدایی ناحیه دو قم» انجام داده است که خلاصه مطالعه ی وی به شرح زیر میباشد.
اهداف مطالعاتی :1 – جلب توجه اولیا دانش آموزان وکارکنان مدرسه نسبت به مسائل دینی ، اخلاقی ، تربیتی ، اجتماعی ومشاوره با آنان به منظور هماهنگ کردن روش های تربیتی وآموزشی در محیط خانه ومدرسه 2 – تفکر ، تلاش ، یاری وهمکاری در جهت بهبود بیشتر هر چه بهتر امر آموزش وپرورش دانش آموزان مدرسه3- ایجاد تحکیم پیوندهای انسانی ،عاطفی،اخلاقی واجتماعی بین اولیادانش آموزان ومربیان مدرسه سوالات تحقیق : 1- آیا انجمن اولیا ومربیان در بهبود هر چه بهتر امر آموزش وپرورش دانش آموزان موفق بوده است 2- آیا انجمن اولیاومربیان جهت حل مشکلات خانوادگی ومشارکت آنها در امر یاری رساندن به آموزشگاه موفق بوده است؟جامعه آماری : کلیه مدیران مدارس ابتدایی ناحیه 2 استان قمنمونه آماری : کلیه مدیران مدارس ابتدایی ناحیه 2 استان قمروش آماری : توصیفیابزار اندازه گیری : پرسشنامه (انگیزش سنج از نوع لیکرت)نتایج تحقیق – طبق بررسی های به عمل آمده در مورد این که آیا انجمن اولیا ومربیان در زمینه پیشبرد وبهبودامر آموزش وپرورش موفق بوده است، نظر کلیه مدیران در این زمینه در حد متوسط بوده است- در رابطه بااین سوال که آیا انجمن اولیا ومربیان جهت حل مشکل خانوادگی ومشارکت آنها در امر یاری رساندن موفق بوده است ، نظر مدیران 71 درصد در خوب بوده است
2 – نوراله ، ملا، دانشجوی رشته آموزش ابتدایی مرکز آموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان قم در سال 74تحقیقی تحت عنوان : «بررسی همبستگی بین میزان ارتباط خانه ومدرسه ها با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ی آموزش ابتدایی»داشته اند وچکیده ی این تحقیق در ذیل می آید:اهداف :1- بررسی میزان اثرات ارتباط خانه ومدرسه در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان2- آگاهی اولیا از میزان این اثرات در پیشرفت تحصیلی فرزندان خود 3- ایجاد انگیزش در اولیا بر مشارکت بیشتر با مدرسه و توجه به امر آموزش فرزندانشانسوال تحقیق :بین میزان ارتباط اولیا ومدرسه در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان چه ارتباطی وجود دارد؟جامعه آماری : کلیه دانش آموزان پسرودختر مقطع ابتدایی منطقه ی خلجستاننمونه آماری : انتخاب 50 نفر از دانش آموزان دختر و50 نفر از دانش آموزان پسر از 5 مدرسه دخترانه و5 مدرسه پسرانه از هر کلاس 2 نفر ودر مجموع 10 نفر ازهر مدرسهروش آماری : روش توصیفی، مقایسه ای بااستفاده از روش آماری خی 2نتایج تحقیق :- پس ازانجام تحقیق ، همه ه موضوع همکاری اولیا بامدرسه به طور منظم ومتحد تاکید کردند- کودکان در مورد نشان دادن احساس خویش به مدرسه به والدین اتکا دارند- کودکی که فکر می کندوالدینش برای کمک وپشتیبانی او پشت سرش قرار دارند بهتر کار می کند.- میزان رابطه خانه ومدرسه با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ارتباط معناداری دارد.
3 – اکبر یگانه فرد،دانشجوی رشته آموزش ابتدایی مرکز آموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان قم در سال74
تحقیقی تحت عنوان« بررسی نقش خانواده درکاهش افت تحصیلی دانشآموزان در مقطع ابتدایی » انجام داده اند.اهداف مطالعاتی :1- آگاهی اولیا ومربیان ومسئولین از میزان اثرات خانواده در پیشرفت تحصیلی ویا افت تحصیلی فرزندان خود.2- بررسی میزان اثرات ارتباط ویژگی های خانواده درافت تحصیلی 3- اهمیت دادن به آموزش ئالدین توسط مسئولین مربوط در مورد برخورد با فرزندان خود4- همکاری نزدیک والدین بامدرسه برای رفع نواقص تحصیلی دانش آموز سوالات تحقیق:1- وضعیت اقتصادی خانواده چه تاثیری درافت تحصیلی فرزندان دارد ؟2- وضعیت فرهنگی خانواده چه تاثیری درافت تحصیلی فرزندان دارد ؟3- سطح سواد والدین چه ارتاطی با افت تحصیلی فرزندان دارد ؟4- آیا عدم حضور والدین وعدم همکاری آنها در افت تحصیلی فرزندان تاثیر دارد؟جامعه آماری :کلیه دانش آموزان ابتدایی پسر منطقه یک قمنمونه آماری : انتخاب 70 نفر از دانش آموزان پسر در دو گروه 35 نفری مردودین وقبولیروش آماری : توصیفی ، مقایسه ایابزار اندازه گیری: پرسشنامهنتایج : والدین با همکاری وکمک به معلمان در زمینه ی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تاثیر مثبتی دارند .مشکلات خانواده از عوامل مهم در ایجاد عقب ماندگی ویا پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارند.
تحقیقات انجام شده در خارج از کشور:
تحقیقی توسط (دیوکتل ودیلمن بارتن درسال1572)انجام گرفته است .هدف این تحیق بررسی این نکته بوده است که آیا شیوه ی رفتار والدین وهمکاری بامدرسه در جهت رفع مکلات تحصیلی ورفتاری دانش آموزان موثر می باشدیانه.
نتیجه کلی این تحقیق این بود که اولا رفتار والدین بافرزندان در قدرتهای شناختی از جمله پیشرفت تحصیلی موثر است ، این تاثیردر همه ی جوانب وجود داشته است ثانیا سخت گیری بیش ازحد والدین نسبت به فرزندان موجب عقب ماندگی تحصیلی وتربیتی آنها می شود وهمچنان بی توجهی والدین به مشکلات دانش آموزان درمدرسه باعث میشود که دانش آموز بتواند درآینده فرد موثر برای جامعه باشد(پیوند شماره 168 سال1373)
در جوامع پیشرفته ، همکاری میان خانه ومدرسه به صورتی منسجم درآمده است واین دونهادمسئولیت مشترک خویش یعنی تربیت فرزندان جامعه رابا همفکری، همکاری وهماهنگی کامل به سامان می رسانند.
در کشورهای اروپایی ،نمایندگان والدین درامور داخلی مدرسه، نظیر اداره ی امور روزمره تنظیم ساعات مدرسه ،سازماندهی فعالیت های فوق برنامه ،نظارت وکنترل هزینه ها وحفظ روابط حسنه میان والدین ومعلمان مشارکت فعالانه وحق تصمیم گیری دارند.
کشورهای دانمارک،یونان،اسپانیا،ایرلند،پرتغال،انگلستان،ونروژوبه ویژه دانمارک دراین زمینه از سایر کشورها پیشی گرفته وحق تصمیم گیری ومشارکت وهمکاری اولیا را از امور جاری مدرسه فراتر برده اند.
فصل سوم
روش تحقیق