پارانویید مشترک :
عبارت است از سیستم هذیان آزار و تعقیب که در نتیجه زندگی و رابطه نزدیک د و شخص که یکی از آنها دچار هذیان پارانویید است به وجود می آید .( همان منبع ، همان ص )
پارانویید حاد :
حالات پارانویید معمولاً کمتر از شش ماه به طول می انجامد و غالباًدر افراد ی که تجارب شدید و سخت و یا تغییرات نا گهانی در محیط داشته اند مانند مهاجران و زندانی ها … . (همان منبع ، همان ص )
پارانویید و روشنفکران :
زیگموند فروید پدر روانشناسی اختلال پارانویید را خاص روشنفکران می داند و می گوید که بیماران دچار اختلال پارانویید عموماً افراد مجرد و روشنفکر هستند از شک و بد گمانی خود رنج می برند ، از دشمنان خیالی وحشت دارند ، و برای مبارزه با آنان تلاش و وسایل بکر و بدیعی ابداع می کنند ، نا گفته پیدا ست که این گفته ی فروید را نمی توان به تمام گروه روشنفکران تعمیم داد و از طرف دیگر نیز نمی توان مصادیق بارز رفتار پارانویید را در کثیری از روشنفکران و سر دمداران افکار بلند بشری نا دیده گرفت . (اینترنت ٣)
هذیان های پارانویید شامل هذیان بزرگ منشانه ، تاثیر ، آزار و گزند ، هذیان حسادت و جنسی .(شاملو ،١٣٨٨، ص ۲٣۵ )
سیستم توهم در پارانویید تقریباً غیر قابل نفوذ است زیرا یک سیستم بسیار منطقی است و بیمار با تمام قوا از صحت آن دفاع خواهد کرد بر همین اساس اغلب افراد مبتلا به این اختلال بسیار با هوش می با شند ، در پارانویید احساس خشم و آزردگی بسیار عمیق است و بیمار این نوع احساس را به وسیله پرخاشگری رها می سازد .( شاملو ، ١٣۶٩ ، ص ۲٩۶ )
علل و عوامل پارانویید :
علل اجتمایی :
علل اجتمایی می تواند از خانواده و یا از گروههای اجتمایی بزرگتر و یا هر دو منشاء بگیرد و به عنوان اولین الگو افراد می تواند سهم بزرگی در نوع نگرش به زندگی ایفا کند چنانچه خانواده الگوی از منفی گرایی به فرزندان خود ارائه کند فرزندان نیز در آینده باچنین الگو هایی با مسائل برخورد خواهند کرد . ( اردستانی ،١٣٨٧ ، ص ۲٣ )
البته اگر بد بینی بر اثر نا مناسبات نادرست اجتمایی یا تجربه های فردی اشخاص ایجاد شود بیمار محسوب نمی شود به عبارتی دیگر فردی که در نتیجه نظام های نا مناسب اجتمایی و خانوادگی نگاهی منفی به امور پیدا کند نمی توان او را بیمار نامید . (همان منبع ، ص ۶٣)
تغییرات و فعل و انفعالات شیمیایی مغز بیمار موجب ایجاد و گسترش و تثبیت باور های بد بینانه در او می شود ، عامل وراثت در پدید آمدن این تغییرات نقش مهمی را بازی می کند چنانچه بد بینی در اثر آسیب مغز ی بروز کند علائم آن بیماری در معاینه پزشکی یا تصویر برداری مغزی یا آزمایشات طبی قابل جستجو است . ( همان منبع ، ص ۵ ۲)
درمان پارانویید24 :
درمان پارانویید بیش از همه چیز با رفتار درمانی انجام می شود که هدف آن کاستن از حساسیت های فرد مبتلابه این اختلال است به اعتقاد همچنین تقویت توانایی های اجتمایی اوست سرو کار داشتن با افراد پارانویید بسیار مشکل است زیرا بسیاری از آنها زود رنج هستند و رفتارشان خصمانه است و از نظر احساس بسیار بسته و نسبت به هر فعالیتی بی میل هستند به همین دلیل درمان این مشکل از پیشرفت کندی برخوردار است ، برای درمان این افراد باید کوشش شودابتدا چرخه ی شک و تردید او شکسته شود و با تمرین های آرامش بخش و روش های کنترل اضطراب از حالت انزوا خارج شود و کم کم با کمک پزشک و اطرافیان تغیرات اساسی را در رفتار های خود به خودی به وجود آید . (اینترنت ٣ )
روان درمانی :
روان درمانی به عنوان اینکه بخواهیم تفکر بد بینانه ی فرد را تغییر دهیم خیلی کاربرد ندارد ، روان درمانی عموماً سعی دارد که به کسانی که بد بینی خیلی جدی یا بد بینی مرضی دارند کمک کند تا با وضعیت موجودشان را کنار بیایند و رفتار خود را مهار و درمان کنندو درمان دارویی را بهتر بپذیرند . ( اردستانی ، ١٣٨٧ ، ص ١١ )
گزارش هایی که از بررسی موارد فردی ارائه شده است چنین پیشنهاد می کنند که ایجاد یک موفقیت ویژه برای ابراز سوظن و خود تردیدی که به وسیله روان درمانی به وجود می آید متوان به عملکرد بیمارمبتلا به پارانویید کمک کند انواع روان درمانی که به تاخیرآنها در بهبود عملکرد اجتمایی بدون کاهش محسوس هذیان گزارش شده است ، شامل هنر درمانی ، خانواده درمانی ، گروه درمانی می باشد . ( اینترنت ۴)
درمان به وسیله دارو های ضد جنون مناسب ممکن است به بیمار مبتلابه پارانویید کمک کند تا بر برخی از علائم بیماری غلبه کند هر چند ممکن است عملکرد بیمار بهبود یابد اما نشانه های پارانویید دست نخورده باقی می ماند برخی از مطالعات خاطر نشان می کند که نشانه های بهبود به دنبال پارانویید از دلایل روانشناختی است نه عملکرد دارویی . ( همان منبع )
اسکیزو فرنی25 :
آن گروه از اختلال های که شامل افکار پریشان26 ، هیجان ها27 ، تحریف28 آشکار واقعیت ها و یاجدایی از واقعیت ها باشد ، اختلال های اسکیزو فرنی می گو یند از مشخصات آن آشفتگی از هم پاشیدگی شدید شخصیت توام با هذیان ، باور های غیر منطقی ، تو همات ( خطا های ادراکی ) ،تحلیل هیجانی نا مناسب و سخن گویی گسسته است . (وتیتیک به نقل از بناب ، ١٣٨۶ ، ص ١۵۰ )29
اسکیزو فرنی به معنای در هم ریختن کارکرد های روانی است این اصطلاح در سالهای اولیه نخستین قرن بیستم برای توصیف چیزی که در آن زمان نشانه اولیه و اصلی این اختلال بود ابدا ع شد ، این نشانه ها فرو پاشی یکپارچگی هیجان و فکر و عمل بود حدود ١ درصد از اعضا ی تمام گروه ها ی فرهنگ و نژاد دچار این اختلال هستند و این اختلال معمولاً در نو جوانی و اوایل بزرگسالی شروع می شود . ( پینل به نقل از فیروز بخت ، ١٣٨ ، ص ۶۰۶ )
این اختلال کنش وری سازش یافته ی پیشین بیمار را در قلمرو شخصی و اجتمایی و حرفه ای دچار اغتشاش می کند و به ادراک ها ، باور های نا درست ، مشکلات کسترده و درک واقعیت منجر می شود موانعی در راه گفتار و بیان هیجانات به وجود می آید . ( دادستان ، ٣٨٩ ، ص ٣٩٧ )
خطر مبتلا شدن به این اختلال در طول زند گی هر شخصی ١ درصد است و در مردان زود تر از زنان آغاز می شود ، در مردان موارد جدید اسکیزو فرنی بین ۲۰ سالگی تا ۲۴ سالگی به اوج خود می رسد ، که میزان بروز در زنان در همین دوره ی سنی به اوج خود می رسد اما این اوج کمتر از اوج مردان محسوس است بعد از ٣۵ سالگی تعداد مردانی که به این اختلال مبتلا می شوند به طور محسوس افت پیدا می کند در حا لی که تعداد زنانی‌ که به این اختلال مبتلا می شوند افت نمی کند . (باچر، هولی ، مینکا ، به نقل از سید محمدی ، ١٣٨٨ ، ص ٣۶۶ )
انواع اسکیزو فرنی :