والکر و کنت (2009) تحقیقی را با عنوان “آیا طرفداران مراقب هستند؟ بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی بر نگرش هواداران در صنعت ورزش” بر روی هواداران لیگ ملی فوتبال (NFL )در شمال آمریکا انجام دادند.
آن ها با انتخاب نمونه تحقیق از بین هواداران دو تیم منتخب از لیگ ملی فوتبال فرضیه های زیر را مورد بررسی قرار دادند:
1- میزان اهمیت مشتریان (هواداران) به مسئولیت اجتماعی، بر خوشنامی سازمان (باشگاه فوتبال) تأثیر مثبت دارد. 2- میزان اهمیت هواداران به مسئولیت اجتماعی، بر قصد حمایت هواداران (تکرار خرید، بیان دهان به دهان، مصرف محصولات و مصرف رسانه ای) از تیم تأثیر دارد. 3- هویت تیمی هواداران تأثیر مسئولیت اجتماعی بر خوشنامی باشگاه و قصد حمایت هواداران را تعدیل می کند. در رابطه با فرضیه ی اول تحقیق، نتایج تحقیق آن ها نشان داد مسئولیت اجتماعی بر خوشنامی باشگاه تأثیر مثبت دارد. در رابطه با فرضیه دوم تحقیق، آن ها دریافتند مسئولیت اجتماعی بر متغیرهای بیان دهان به دهان و مصرف محصولات تأثیر مثبت و معناداری دارد؛ اما در رابطه با تکرار خرید و مصرف رسانه ای، مسئولیت اجتماعی دارای تأثیر مثبت و معناداری نبود. همچنین هویت تیمی، به طور کلی تأثیر مسئولیت اجتماعی بر متغیرهای وابسته را تعدیل می کند (فرضیه ی سوم تحقیق)، اما نقش تعدیلی هویت تیمی بر متغیرهای خوشنامی و قصد حمایت متفاوت است. اگرچه تأثیر مسئولیت اجتماعی بر خوشنامی در هواداران با هویت تیمی سطح بالا نیز معنی دار بود اما این تأثیر در هوادارانی که سطح هویت پایینی داشتند، قوی تر بود. به هر حال، هویت تیمی، تأثیر مسئولیت اجتماعی بر قصد حمایت هواداران را به صورت متفاوتی تعدیل می کند؛ نتایج نشان داد هرچه سطح هویت تیمی بالاتر باشد، تأثیر مسئولیت اجتماعی بر هر یک از مؤلفه های قصد حمایت (تکرار خرید، بیان دهان به دهان، مصرف محصولات و مصرف رسانه ای) بیشتر است (والکر،2010).
عبدالرحیم و همکاران (2011) در تحقیقی با عنوان “اهمیت مسئولیت اجتماعی بر رفتار مشتریان در مالزی” به بررسی اهمیت مسئولیت اجتماعی در رفتار خرید مشتریان پرداختند. جامعه تحقیق آن ها شامل تمامی مشتریان در مالزی بدون در نظر گرفتن گروه خاصی از مشتریان بود. حجم جامعه تحقیق بالغ بر 20 میلیون نفر بود که از میان آن ها 220 نفر به عنوان نمونه در تحقیق فوق انتخاب شدند. پرسشنامه ها در 5 منطقه مختلف مالزی توزیع شد و 200 پرسشنامه معتبر جمع آوری شد. یافته های تحقیق آن ها نشان داد مشتریان انتظار دارند سازمان ها اطلاعاتی درباره آن چه که انجام می دهند ارائه دهند و مشتریان از سازمان هایی حمایت می کنند که فعالیت های مسئولیت اجتماعی را دنبال می کنند. به علاوه یافته های تحقیق آن ها نشان داد تمام ابعاد مسئولیت اجتماعی (شامل ابعاد اقتصادی، قانونی، اخلاقی و انسان دوستانه) با رفتار خرید مصرف کنندگان رابطه مثبت و معناداری دارند. بر اساس نتایج بدست آمده، مسئولیت اقتصادی به نسبت بیشترین تأثیر را بر رفتار خرید مشتریان دارد (رحیم،2011).
لی و لی (2011) تحقیقی را در رابطه با اثر تعاملی مسئولیت اجتماعی و خوشنامی بر ارزیابی مشتریان انجام دادند. تحقیق فوق با عنوان “درست انجام دادن منجر به خوب انجام دادن می شود: هنگامی که نوع مسئولیت اجتماعی و خوشنامی تعامل دارند تا بر ارزیابی مشتریان تأثیر بگذارند” انجام شد و 492 نفر از دانشجویان دوره لیسانس رشته بازرگانی در منطقه غرب میانه تایوان به عنوان شرکت کننده در تحقیق انتخاب شدند. در مجموع 447 پرسشنامه معتبر (235 نفر زن و 212 نفر مرد) جمع آوری شد و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. آن ها دریافتند مسئولیت اجتماعی اثری مثبت و معنی دار بر هویت مشتریان و نگرش به برند (خوشنامی) دارد. آن ها همچنین دریافتند فعالیت های انسان دوستی تأثیر نسبی بیشتری از دیگر ابعاد مسئولیت اجتماعی دارد (لی،2011).
لو و بثچرای (2006) در تحقیقی با عنوان “مسئولیت اجتماعی، رضایت مشتری و ارزش بازار” به بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی، ارزش بازار و رضایت مشتری پرداختند. آن ها اطلاعات مربوط به 113 شرکت در فاصله زمانی 2001 تا 2003 را از داده های آرشیو شده جمع آوری کردند. با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده از شرکت ها و بررسی دیدگاه های مشتریان، آن ها دریافتند در شرایط مساوی، مشتریان از سازمان هایی رضایت دارند که در فعالیت های مسئولیت اجتماعی مشارکت دارند، همچنین در شرکت های با نوآوری پایین مسئولیت اجتماعی در واقع رضایت مشتریان را کاهش می دهد (لو،2006).
نیل و همکاران (2007) در تحقیقی با عنوان “مسئولیت اجتماعی و حمایت مالی رویدادهای ورزشی”، با استفاده از مدل پیوستار روانشناختی به عنوان چارچوب مفهومی تحقیق، به بررسی نقش مسئولیت اجتماعی بر رابطه بین انگیزه حضور هواداران، وابستگی به رویداد و قصد خرید محصولات حامیان مالی پرداختند. یک نمونه ی 689 نفری از شرکت کنندگان در دوی نیمه مارتن در سال 2007 در تگزاس، پرسشنامه آنلاین تحقیق را با فاصله ی کمی از مسابقه تکمیل کردند. نتایج تحقیق آن ها نشان داد و مسئولیت اجتماعی به طور کامل بین انگیزه حضور هواداران و نیات خرید نقش میانجی دارد؛ و به طور جزئی تأثیر وابستگی به رویداد بر قصد خرید هواداران را تعدیل می کند (نیل،2007).
انلاور و روتکاناکیت (2010) در تحقیقی که در رابطه با وفاداری مشتریان انجام دادند، به بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی بر وفاداری مشتریان پرداختند. آن ها 450 پرسشنامه در میان مشتریان استفاده کننده از خدمات تلفن همراه در فاصله زمانی 2009 تا 2010 توزیع کردند که ازمیان آن ها، 400 پرسشنامه معتبر جمع آوری گردید و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. آن ها دریافتند میزانی که مشتریان از رفتار مسئولیت اجتماعی حمایت می کنند بر رضایت آن ها تأثیر مثبت دارد و هر چهار بعد مسئولیت اجتماعی بر وفاداری و رضایتمندی مشتریان تأثیر مثبت و معناداری دارند. آن ها همچنین دریافتند از چهار بعد مسئولیت اجتماعی (اقتصادی، قانونی، اخلاقی و انسان دوستانه) بعد اخلاقی دارای تأثیر بیشتری نسبت به دیگر ابعاد مسئولیت اجتماعی است (آنلاور،2010).
هورتون و مک رابطۀ هویت ورزشی و سلسله مراتب هویت نقش را در دوندگان بزرگسال دو ماراتن بررسی کردند و دریافتند میان رتبۀ هویت نقش ورزشی آزمودنی ها در ساختار سلسله مراتب هویت نقش و هویت ورزشی شان رابطۀ معناداری وجود ندارد.
چزلاک براساس یافته های خود دریافت که دانشجویان ورزشکاربا آنکه از هویت ورزشی قوی ومنحصر به فردی برخوردار بودند، ولی هویت های نقش خانوادگی، تحصیلی، دوستی، و عاطفی خود را بالاتر ازهویت ورزشی قراردادند.
بویل و مگناسون اظهار می دارند ورزشکاران نخبه درمقایسه با ورزشکاران آماتور و افراد غیر ورزشکار، هویت های نقش مربوط به جامعه مانند خانواده و دوستان را در اولویت بالاتری قرار می دهند. این امر ممکن است به دلیل توجه بیشتر این قشر به حمایت اجتماعی، همچنین وجود حامیان و طرفداران بیشتر در آنان باشد. ون و برانس کومب (1993) دریافتند که هویت تیمی بر رفتار مصرفی تماشاچیان تأثیرگذار است، و بیان کردند که هواداران با هویت بالا در بازیهای خانگی بیشتر شرکت میکنند و گزارش کردند که احتمال بیشتری وجود دارد که در بازی های خارج از خانه نیز نسبت به افراد با هویت پایین شرکت کنند. همچنین نتایج تحقیق آنها نشان داد که افراد با هویت بالا پول بیشتری را برای خرید بلیت های فصل، منظم، بازی های نهایی و قهرمانی خرج می کنند؛ بهعلاوه افراد با هویت بالا – نسبت به افراد با هویت پایین- رضایت بیشتری برای گذراندن زمان و ایستادن در صف برای خرید بلیت دارند (وان،1993).
ون، هانتر، ریان و رایت (2001)، رابطه بین احساس هویت با تیم و تمایل هواداران بر ارتکاب به اعمال غیرقانونی به منظور کمک به تیم مورد علاقه شان را بررسی کردند. این اعمال شامل تدارک مواد غیرقانونی برای ورزشکاران یا کمک به آنها برای تقلب در مسابقاتشان بود. یافته های آنها از رابطه مثبت بین احساس هویت با تیم و تمایل هواداران به تقلب حمایت کرد، که نتایج با استفاده از تحلیل همبستگی به دست آمد و تفاسیر این یافته ها با نتایج راسئل و بونینگر (1996) که نشان دادند بیشتر افراد متمایل به قبول مسئولیت در به کارگیری اعمال غیرقانونی تحت نام حفظ شده و پوشیده هستند، مطابقت دارد. نتیجه اینکه هواداران با احساس هویت بالا با تیم تمایل زیادی برای استفاده از روشهای غیرقانونی برای کمک به تیم های مورد علاقه شان خواهند داشت (وان،2001).
یافته های گوینر و سونسون (2003) نیز نشان داد هوادارانی که پیوستگی بیشتری با تیم دارند، به احتمال زیاد نتایج و پیامدهای مثبتی در رابطه با حامیگری از خود بروز می دهند. این امر به نتیجه ای منجر می شود که می-تواند نتایج حامی گری مؤثرتری را از طریق بخشبندی بازار تماشاگران ورزشی مطابق با میزان احساس هویت با تیم ایجاد کند. این مفهوم برای بازاریابان و مدیران صنعت ورزش بسیار مهم است که بدانند در تیم های ورزشی احساس هویت با تیم عنصر مهم بحث حامی گری است. بنابراین حامیان می توانند راهبردهای مؤثری را با توجه به احساس هویت با تیم توسعه دهند. ویژگی مثبت این تحقیق احساس هویت با تیم است که بخش مهمی در بحث حامی گری است (گوینر،2003).
تیمئکین جنسر (2010) در تحقیقی به بررسی ارتباط بین هویت تیمی و درک کیفیت خدمات در فوتبال حرفه ای از دیدگاه تماشاچیان فوتبال پرداخت. نتایج این تحقیق که از تماشاچیان فوتبال 3 تیم مختلف که تیم هایشان در یک استادیوم بازی می کردند، بهدست آمده است، نشان داد که درجه منفی کمی از ارتباط بین هویت تیمی و درک کیفیت در محیط فیزیکی وجود دارد. تفاوت تعیین شده در کیفیت محیط فیزیکی بین تماشاچیان از 3 تیم مختلف که تیم هایشان در یک استادیوم بازی کردند، بسیار چشمگیر بود (تیمئکین،2011).
ون و گریو (2010) در تحقیقی به بررسی ارزیابی های مغرضانه درون گروهی و برون گروهی در میان هواداران رویدادهای ورزشی پرداختند. آنان اعتقاد دارند که هواداران تیم های بازنده و هواداران تیم های داخل خانه تهدیداتی را در هویتشان تجربه خواهند کرد، در نتیجه، به طور خاص سطوح بالایی از تبعیض درون گروهی را نشان خواهند داد. همچنین از آنجا که محققان پیشین نشان داده اند که سطح هویت تیمی نقشی حیاتی در ادراک اجتماعی دارد، محققان حاضر پیش بینی کردند بیشترین مقدار تبعیض توسط هواداران تیمی که در خانه شکست خورده است، نشان داده خواهد شد. درنهایت، با بررسی 148 تماشاگر بازی های بسکتبال دو تیم دانشگاهی در آمریکا مشخص شد که هواداران تیم های برنده بیشترین تعصب را نشان می دهند (وان،2005).
راس و همکاران (2009) در تحقیقی به بررسی تأثیر هویت تیمی بر تداعیات برند هاکی پرداختند. نتایج از یک نمونه 349 نفری از دارندگان بلیت فصل تأثیرات چشمگیر هویت تیم بر تداعیات برند را نشان داد. با تعیین اثر وفاداری بر تداعیات، مدیران و بازاریابان می توانند بر منافعی از ویژگی های خاص تیم که نیازمند تقویت تصویر یا افزایش (وجهه) تصویر است، تمرکز کنند (روس،2009).
جمع بندی
در این فصل ابتدا به مبانی نظری که در ابتدا با متغیرهای تحقیق می باشد اشاره شد و در ادامه تحقیقات مرتبطی که در کشورهای مختلف انجام شده، آورده شد. همانگونه که ملاحضه می شود اخیرا توجه زیادی به مسئولیت اجتماعی در صنایع مختلف معطوف شده است. در رابطه با تحقیقات داخلی که معطوف به مسئولیت اجتماعی باشند، اول اینکه تعداد این تحقیقات بسیار محدود است و دوم اینکه این تحقیقات در حیطه غیر ورزشی انجام شده است. اما در خارج از ایران تحقیقات متعددی در رابطه با مسئولیت اجتماعی صورت گرفته است که انجام این تحقیقات همچنان ادامه دارد. در یک نگاه کلی به تحقیقات متوجه می شویم که اکثر تحقیقات انجام شده در خارج از کشور نیز بیشتر در حیطه غیر ورزشی انجام شده اند. از پیامد های مسئولیت اجتماعی که در تحقیقات انجام شده به آن اشاره شده است می توان به تأثیر آن بر خوشنامی سازمان ها (والکر و کنت،2009؛ سارتور و والکر، 2011؛ والکر و همکاران، 2010؛ بابیک و ولف، 2006؛ پولانسکی و وود، 2001)، وفاداری (والکرو کنت،2009؛ سارتور و والکر،2011) قصد خرید (نیل و همکاران، 2007؛ سارتور و والکر،2011؛ عبدالرحیم و همکاران، 2011؛ والکر و همکاران، 2010؛ راسل و راسل، 2010؛ والکر و کنت،2009؛ سن و بتچرای، 2011؛ کلین و داوار، 2004)، استفاده از رسانه ها (والکر و کنت، 2009؛ سارتور و والکر، 2011) رضایت مندی (لو و بثچرای، 2006؛ گالبرث، 2010؛ سوان و کاپتیز، 2008؛ آنلاور و روتکاناکیت، 2010؛ دوگار و انگلاند، 2010)، هویت (لیچ تنستین و درام رایت، 2004؛ آهرن، 2005؛ دیو و بثچرای، 2007؛ لی، 2011؛ شون لی و مونل لی، 2011) اشاره کرد. نتایج اکثر این تحقیقات نشان داد که مسئولیت اجتماعی دارای پیامد های مثبتی برای سازمان ها بود و در تعداد محدودی از آن ها مسئولیت اجتماعی دارای پیامد های منفی بوده است.
فصل سوم
روش تحقیق
مقدمه
این فصل  مواردی چون: نوع روش تحقیق، جامعه آماری، چگونگی گزینش نمونه آماری، روش جمعآوری دادهها، متغیرهای تحقیق، اعتبار و پایایی پرسشنامه‌ها و روش‌های آماری متناسب با اهداف تحقیق با عنوان بررسی ارتباط مسئولیت اجتماعی باشگاه با هویت تیمی وتعامل اجتماعی هواداران در بین تیم های لیگ برتر فوتبال ایران را توضیح می دهد.
روش تحقیق
ماهیت تحقیق حاضر توصیفی از نوع پیمایشی از نظرهدف از نوع کار بردی و به لحاظ روابط بین متغیرها از نوع هبستگی است.