بریزد. وسیله نقلیه ای به علت برخورد با ماده لغزنده منحرف شده و در سمت چپ مسیر عبور در موقعیت دارای دید کافی از لحاظ زمانی و مکانی قرار گرفته است و راننده دیگری در این موقعیت با او برخورد کند. در این صورت شخصی که ماده لغزنده را در خیابان ریخته به عنوان سبب، ضامن و مسئول خسارتی بوده است که از حادثه اولیه وسیله نقلیه ناشی شده است و راننده بعدی نیز به عنوان مباشر ضامن خسارت ناشی از برخورد بعدی با زیاندیده می باشد. اما اگر وسیله نقلیه در حال حرکت در جایی مستقر شود که قابل رؤیت نباشد و حادثه برای وسیله نقلیه در حال حرکت غیر قابل اجتناب باشد، ایجاد کننده مانع در حادثه دوم سبب اقوا از مباشر بوده و ضامن است. بنابراین گاهی یک یا دو سبب به همراه مباشر مجتمعاً حادثهای را میآفرینند و گاهی یک یا چند سبب و مباشر به نحو جداگانهای حوادثی را ایجاد میکنند. برای درک بهتر مطلب مثال دیگری را در این زمینه میآوریم. فرض کنید وسیله نقیلهای به عابری برخورد کند و موجب شکستن پای عابر گردد و نامبرده را به بیمارستان منتقل کند و بعه علت تقصیر و کوتاهی پرستار پای عابر قطع گردد. در این صورت اجتماع سبب و مباشر با تأثیر جداگانه مطرح میشود و هر کدام ضامن خسارات ناشی از عمل خود میباشند. یا اینکه فرض کنید اتومبیلی با عابر پیادهای برخورد کند و او را به سمت چپ پرتاب نماید و به این صورت موجب شود که وسیله نقلیه دیگری که از سمت دیگر در حال حرکت است با عابر برخورد کند، به نحوی که قادر به انجام هیچ کار دیگری نباشد و به عبارت دیگر حادثه برای وی اجناب ناپذیر باشد. در این صورت اتومبیل اول دو عنوان مسئولیتی مستقل خواهد داشت. عنوان اول مباشر، ناشی از برخورد اولیه و به همین علت ضامن خسارت وارده به آن خواهد بود، و عنوان دوم سبب اقوا از مباشر ناشی از پرتاب عابر در مسیر عبور وسیله نقلیه دوم و بنابراین ضامن خسارت وارده از این جهت نیز می باشد.
1-3-2- اجتماع چند سبب
گاه ممکن است اسباب متعددی در وقوع خسارت یا حادثهی ایجاد شده دخیل باشند. لیکن این اسباب بعضاً از نظر قصد و اراده، زمان ارتکاب، میزان تأثیر در جنایت، نوع فعل ارتکابی و شکل آنها با یکدیگر متفاوت هستند. به نحوی که چنین تفاوتهایی در اسباب ارتکاب جرم یا مستوجب ضرر زمینهی مسئولیتهای متفاوت آنها را نیز فراهم کرده است. در همین راستا نظریات متفاوتی در فقه اسلامی و همچنین حقوق کشورمان پیرامون مسئولیت این افراد ایجاد شده که لازم است برای دستیابی به نتیجهای بهتر پس از پرداختن به انواع اجتماع سبب، به این نظریات و نقد آنها نیز پرداخته شود.
1-3-2-1- انواع اجتماع اسباب

اسباب ارتکاب جرم یا ایجاد ضرر را می توان از نظر شکل، قصد و اراده، زمان ارتکاب، میزان تأثیر در جنایت یا ضرر وارده و نوع فعل ارتکابی تقسیم کرد که در ادامه به شرح هریک خواهیم پرداخت.
1- انواع اجتماع سبب از نظر شکل
از این نظر اسباب جرم به دو بخش تقسیم میشوند:
الف) سببها در عرض یکدیگر باشند:
در حالتی که اسباب در عرض هم اثر کنند، مانند آنکه چند نفر با شهادت دروغ خود باعث شوند قاضی حکم به قصاص یا اجرای حد در مورد کسی بدهد، یا آنکه چند نفر با هم شخصی را با تهدید مجبور به ارتکاب جنایتی نمایند و یا چنانچه دو یا چند نفر چاهی بکنند و شخصی دیگر در آن تلف شود و یا در کنار چاه سنگ بگذارند.
ب) سببها در طول یکدیگر باشند:
زمانی این حالت متصور است که هر یک از اسباب با فعل یا ترک فعل خود خواه به طور عمدی یا غیر عمد به ترتیب موجب وقوع ضرر یا جنایتی شود به نحوی که اسباب در کنار یکدیگر و مترتب هر یک بر دیگری منتج به خسارت یا حادثه شود. مانند اینکه کسی چاهی را حفر کند و دیگری سنگی را در کنار چاه قرار دهد و فرد سوم شمشیری را در داخل چاه بگذارد و فرد بیخبری ابتدا به سنگ برخورد کند و سپس در چاه بیفتد و شمشیر به قلبش فرو رود و فوت کند. یا اینکه شخصی آتش ته سیگار خود را بیاعتنا به آنچه در اطراف اوست به زمین میاندازد. زمین که در اثر عبور گاریهای کشاورزان پر از کاه بود، آتش میگیرد و کلبه کشاورزان میسوزد.
2- انواع اجتماع اسباب از نظر قصد و اراده
از این نظر میتوان اسباب را به سه نوع تقسیم کرد:
الف) اسباب عامد در فعل و قاصد در نتیجه
ب) اسباب دارای تقصیر
ج) اسبابی که فاقد هیچ یک از دو وصف یاد شده باشند.
بنابراین ممکن است همه اسباب از لحاظ عنصر روانی قصد ارتکاب جرم را داشته یا قصد ضرر رساندن به زیاندیده را داشته باشند. گاه نیز ممکن است از میان چند سببی که حادثه را ایجاد کردهاند، تنها برخی از اسباب با قصد و اراده عمل کرده باشند و برخی دیگر تقصیر کرده باشند یا اساساً نه مرتکب عمد و نه مرتکب تقصیر شده باشند. بنابراین برای اجتماع سبب از نظر قصد و اراده حالات گوناگونی را میتوان تصور کرد.
3- انواع اجتماع اسباب از نظر زمان ارتکاب
از این نظر نیز میتوان اجتماع اسباب را به سه گروه تقسیم کرد:
الف) اجتماع اسباب به طور همزمان
ب) اجتماع اسباب به نحو تعاقب
ج) اجتماع اسباب با ارتکاب افعال متعدد در زمانهای مختلف
الف) اجتماع اسباب به نحو همزمان: گاهاً اسباب ارتکاب جرم به طور همزمان و با ارتکاب فعلی واحد حادثهای مجرمانه را محقق میسازند، مانند آنکه چند نفر با هم از بالای سراشیبی سنگی را می غلتانند و سنگ به اتومبیلی برخورد کند یا مانند آنکه چند نفر شخصی را به شوخی به سمت بالا پرتاب کنند و فرد بر سر ثالثی بیفتد.
ب) اجتماع اسباب به نحو تعاقب در یک زمان: در اینجا اسباب یکی پس از دیگری مرتکب افعالی میشود که نهایتاً منجر به حادثهای زیانبار می شود. البته به نظر میرسد هنگامی که تعاقب افعال مطرح میشود، یک زمانی آنها با هم غیر ممکن است. لیکن برخی از حقوقدانان ضمن انجام این تقسیمبندی به مثالی در این زمینه اشاره میکنند: «شخصی در مسیر شخص ثالث طنابی میبندد و این امر موجب برخورد شخص ثالث با طناب میشود و این برخورد موجب شکستگی در دست و پا می شود و نفر دیگر که از مأموران اورژانس بیمارستان است در حین انتقال شخص ثالث به علت عدم رعایت اصول ایمنی در حمل بیمار در اثر تصادف منجر به مرگ شخص ثالث میشود» (خنسیر، 1377: 132).
همانطور که از مثال فوق پیداست عمل سبب دوم (مأمور اورژانس) متعاقب و پس از عمل شخص اول (کسی که طناب را بسته) بوده است و همزمانی در عمل وجود ندارد. به نظر میرسد آنجایی که فاصله زمانی عمل شخص اول با فعل اسباب دیگر بسیار کوتاه مدت است، میتوانیم آن را در حکم زمان واحد بدانیم.
ج) اجتماع اسباب با ارتکاب افعال متعدد در زمانهای مختلف: تفاوتی که در این حالت با صورت قبلی وجود دارد این است که در صورت پیشین تعاقب اسباب در فاصله زمانی کوتاه شکل میگرفت، اما در صورت مورد بحث تعاقب فعل اسباب در فاصله زمانی طولانی رخ می دهد. مانند آنکه اتومبیلی به شخصی برخورد کرده و قفسهی سینه شخص در نتیجه این برخورد بشکند. بعد از چند روز و با درمان ظاهری مصدوم، بعداً آثار ناشناخته دیگری در وی پیدا شود. پزشک بیمارستان اقدام به درمان مجدد وی کرده، لیکن در نتیجه بیاحتیاطی وی مصدوم فوت کند.
4- انواع اجتماع از نظر تأثیر در جنایت یا ضرر وارده
در این حالت اجتماع اسباب را میتوان به دو نوع تقسیم کرد:
الف) اجتماع چند سبب با تأثیر جداگانه و مستقل

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه ارشد درمورد گیاهان دارویی و کیفیت محصولات

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

ب) اجتماع چند سبب با تأثیر مشترک
الف) اجتماع چند سبب با تأثیر مستقل: در این دسته هر یک از اسباب به تنهایی موجب نتیجه مجرمانه یا ورود ضرر میشوند. حتی اگر سایر اسباب نیز وجود نداشته باشند. مانند آنکه چند سبب با تخریب دیوار موجب مرگ دیگری شوند. در صورتی که عمل هر یک به تنهایی کشنده بود. یا اینکه دو کارخانه فاضلاب کارخانه خویش را به داخل یک رودخانه ریخته و انسانی از آب رودخانه خورده و مسموم شود به گونهای که فاضلاب یکی از کارخانه ها نیز به تنهایی برای مسمومیت وی کافی بود.
ب) اجتماع اسباب با تأثیر مشترک: در این نوع از اجتماع، اسباب ارتکاب جرم یا ورود ضرر ممکن است با افعال مستقل از هم یا فعلی مشترک و واحد، نتیجه زیانباری را به وجود بیاورند. لیکن عمل هر یک از اسباب به تنهایی کافی برای ایجاد نتیجه مجرمانه نیست. بلکه با اجتماع با سایر اسباب نتیجه زیانبار حاصل میشود. مانند آنکه شخصی، دیگری را که بیماری قلبی داشته را بترساند و در نتیجه وی به سبب ترس وارده و سابقه بیماری قلبی خویش فوت کند. یا فرضی که شخصی سنگی را در کنار چاه بگذارد و فردی در اثر برخورد به سنگ داخل چاه بیفتد و به شمشیر داخل چاه برخورد کند و فوت شود. همانطور که مشاهده میشود چنانچه هر یک از چاه، سنگ و شمشیر نمیبود، حادثه واقع نمیشد.
5- انواع اجتماع اسباب از نظر فعل ارتکابی
الف) اسباب مشترک در فعل ارتکابی
ب) اسباب مستقل از نظر فعل ارتکابی
الف) در اسباب مشترک در فعل ارتکابی: در این دسته از اسباب عملی غیر مجاز یا تقصیری که منجر به زیان شده است، مشترکاً به دو یا چند عامل به عنوان سبب قابل انتساب میباشد. به بیانی دیگر اسباب متفقاً فعل واحدی را مرتکب میشوند که نتیجتاً آن فعل منجر به حادثه زیانبار میگردد. به عنوان مثال سه برادر با هم دیواری را برای ساختن بنایی خراب میکنند و دیوار بر سر اتومبیل همسایه بریزد و موجب ضرر به همسایه گردد.
ب) اسباب مستقل از نظر فعل ارتکابی: همانطور که پیداست در این نوع از اجتماع اسباب نیز، هر یک از اسباب اعمال جداگانهای انجام دادهاند که در نتیجه موجب خسارت به زیاندیده گردیده است. به عنوان مثال کسی که روغن یا مواد لغزندهای را در خیابان بریزد و موجب ورود خسارت به اداره برق شود، در اینجا فعل هر یک از راننده و تعمیرکار متفاوت و مستقل از هم بوده است.
6- انواع اجتماع اسباب از نظر رعایت قانون د رفعل ارتکابی:
از این نظر نیز میتوان اسباب را به سبب عدوانی و سبب قانونی تقسیم کرد. گاه ممکن است برخی از اسباب در فعل که منجر به حادثه شده است، هیچ گونه عدوانی مرتکب نشده باشند و انجام آن کار از طرف قانون منع نشده باشد. در این خصوص میتوان به ماده 330 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 و ماده 511 قانون جدید مصوب 1392 اشاره کرد. ماده 511 قانون مجازات اسلامی جدید اشعار میدارد: «کسی که در ملک خود یا در مکان یا راهی که توقف در آنجا مجاز است توقف کند، یا وسیله نقلیه خود یا هر شئ مجاز دیگری را در آنجا قرار دهد و شخصی با آنها برخورد کند و مصدوم گردد یا فوت کند، ضامن نیست و چنانچه خسارتی بر او یا مالش وارد شود، برخورد کننده ضامن است». گاه نیز ممکن است عمل ارتکابی سبب، عدواناً و بدون رعایت قانون صورت گرفته باشد که غالب افعال توسط اسباب جرم اینگونه است. در این خصوص میتوان ماده 331 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 و ماده 512 قانون مجازات اسلامی جدید را برشمرد.
نهایت آنکه ممکن است از هر یک از شش حالت یاد شده یک نوع آن در اجتماع چند سبب جمع شود. به عنوان مثال هرگاه چند مسافر در جنگل آتش روشن کنند و در اثر وزش باد، آتش به درختان سرایت کند و درختان آتش بگیرند و بر روی خانههای اطراف بیفتند و افراد ساکن در آنها مصدوم شوند و با عدم رسیدن به موقع اورژانس فوت کنند، در اینجا عنصر معنوی اسباب تقصیر بوده است، اسباب در طول یکدیگر قرار داشته اند، تعاقب در افعال وجود داشته است، تأثیر اسباب نیز در ارتکاب جرم مشترک است. هرچند فعل هر یک مستقل از دیگری است. همچنین عمل مسافرین در روشن کردن آتش در جنگل یا در ملک دیگری بدون اذن صاحب ملک، عدوانی بوده است.
1-3-2-2- مسئولیت اسباب متعدد
آنچه تاکنون در مورد انواع اجتماع اسباب گفته شد، به منظور تشخیص