شکل ‏210: واکنش نووناگل و سپس واکنش همزمان دیلز – آلدر و جفت شدن سوزوکی
مشتقات بیس پیرانو – 1،4 – بنزوکینونها که در تهیهی داروها از آنها استفاده میشود از طریق واکنش نووناگل سنتز میشوند. این مواد دارای خاصیت ضد توموری هستند. همانطور که در شکل زیر نشان داده شده است، در سنتز این مواد ابتدا یک مرحله واکنش نووناگل و سپس واکنش هترو دیلز – آلدر استفاده میشود [].
شکل ‏211: سنتز مشتقات بیس پیرانو – 1،4 – بنزو کینونها
مشتقات 2-آمینوتیوفن از طریق واکنش نووناگل وبه دنبال آن واکنش جوالد سنتز میشوند. محصولات این واکنش به عنوان بازدارنده آنزیم همچنین در تهیه برخی داروها و رنگها مورد استفاده قرار میگیرند[].
شکل ‏212سنتز مشتقات 2-آمینو تیوفن از طریق واکنش نووناگل
در سنتز چند حلقهای تیوپیرانوکومارینها، از واکنش نووناگل و سپس واکنش هترودیلزآلدر استفاده میشود. انجام این واکنش در حضور ریزموج، شیمیگزینی محصولات را بالا میبرد. محصولات این واکنش دارای خواص گستردهی دارویی و زیست شناختی میباشند که از این میان میتوان استفاده از آنها داروهای ضد ایدز را نام برد []. این واکنش در شکل زیر نمایش داده شده است.
شکل ‏213: چند حلقهای تیوپیرانوکومارینها از واکنش نووناگل
مشتقات داراری سیستم مزدوج بلند بیس پیریدیل و تتراپیریدیل در واکنش با ترفتالدهید یا ایزوترفتالدهید با ترکیبهای فعال شدهی پیریدیل در استیک انیدرید در حضور استیک اسید از طریق واکنش نووناگل سنتز شدهاند. خواص نوری و گرمایی این ترکیبها مورد بررسی قرار گرفتهاند و مشخص شد که مشتقات این ترکیبها همگی در کلروفرم، تتراهیدروفوران و دیمتیل سولفوکسید خاصیت فتولومینسانس دارند []. (شکل ‏214)
شکل ‏214: واکنش بیس پیریدیل و تتراپیریدیل در واکنش با ترفتالدهید یا ایزوترفتالدهید با ترکیبهای فعال شده.
کاتالیزگر
مقدمه
کاتالیزگر مادهای است که سرعت واکنش شیمیایی را افزایش میدهد. کاتالیزگر در ابتدا با مواد اولیه تشکیل پیوند میدهد و آنها را به محصول تبدیل می کند. سپس محصول از سطح کاتالیزگر جدا می شود و مواد واکنش نکرده برای ادامه واکنش روی سطح کاتالیزگر باقی می مانند. در حقیقت، می توان واکنشهای کاتالیزی را به صورت یک سیکل بسته در نظر گرفت که در ابتدا کاتالیزگر وارد واکنش می شود سپس در انتهای سیکل به شکل اولیه خود بازیابی می شود.
کاتالیزگر به فرم های مختلفی وجود دارد، فرم های متنوع اتمی و مولکولی تا ساختار بزرگی نظیر زئولیت یا آنزیم ها در گستره کاتالیزگر ها قرار می گیرند. علاوه براین آنها میتوانند در محیطهای مختلفی بکار روند؛ در مایعات، گازها یادر سطح جامدات.
انواع کاتالیزگرها
در یک نگاه کلی می توان کاتالیزگرها را به سه دسته تقسیم کرد:
کاتالیزگرهای همگن
کاتالیزگرهای ناهمگن
کاتالیزگرهای حیاتی
کاتالیزگر همگن
در کاتالیزگر همگن ماده ای که به عنوان کاتالیزگر کار می‌کند، با مواد واکنش‌دهنده در یک فاز گاز یا مایعباشند. واکنشهای صنعتی مانند Hydroformylation و پلیمریزاسیون اولفینها از کاتالیزگرهای همگن استفاده می کنند.
کاتالیزگر ناهمگن
هنگامی که یک مرز مشترک فازی، کاتالیزگر را از مواد واکنش دهنده جدا سازد، آنگاه کاتالیزگر را ناهمگن می نامند. کاتالیزگر ناهمگن عمدتاً از طریق جذب سطحی شیمیایی مواد واکنش دهنده روی سطح کاتالیزگر صورت می‌گیرد.