L-تریپتوفان و5-هیدروکسی-L-تریپتوفان بهعنوان داروی ضد افسردگی موثر است.L-گلوتامین و مشتقات آن برای معالجه زخم معده استفاده میشود وتعدادی از پپتیدها مانند اکسیتوسین،آنجیوتنسین وسرالئین دارای اثرات هورمونی هستند که کاربرد پزشکی دارند[64].
پلیمرهای آمینواسیدی مانند پلی متیل-L گلوتامات به عنوان مواد خام و اولیه برای چرمهای مصنوعی هستند.کاتالیزگر دی اتیل رویL-α-آمینواسید برای پلیمریزاسیون پروپیلن اکسید بکار میرود[]
در صنایع غذایی تعدادی از آمینو اسیدها به-طور گسترده به عنوان طعم دهنده واصلاح کننده غذایی استفاده میشوند. مثلاٌ مونوسدیم L-گلوتامات به عنوان طعم دهنده گوشت مصرف دارد. اضافه کردن L-آسپارتات، گلایسین،L-آلانین و D-آلانین و سایر اسیدهای آمینهی خوش طعم، طعمدهندگی پروتئینهای هیدرولیز شده را به میزان قابل توجهی بهبود میبخشد.
معلوم شده است که تعدادی از نوکلئوتیدها مانند گوانیلیک و اینوزینیک اثر طعم L-گلوتامات و L-آسپارتات را افزایش میدهند و همچنین آمینواسید کریستال شده به عنوان مکمل غذایی برای بیمار قبل و بعد از عمل جراحی مورد استفاده قرار میگیرد.
طبقهبندی آمینواسیدها[63]
آمینواسیدهابه سه دسته تقسیم میشوند:
آمینواسیدهای استاندارد
آمینواسیدهای کمیاب پروتئینی
آمینواسیدهای غیر پروتئینی
آمینواسیدهای استاندارد
آمینواسیدهایی که به طور معمول در پروتئینها یافت میشوند. از میان حدود 300 نوع آمینواسید موجود در طبیعت فقط 20 نوع آنها دارای کد ژنتیکی بوده و در تمام پروتئینها یافت میشوند. وجه مشترک تمام آنها به جز پرولین وجود یک عامل –COOH و یک عامل غیر استخلافی آمین آزاد بر روی کربن آلفا میباشد. به جز گلایسین، تمام آمینواسیدهاتحت شرایط ملایم از هیدرولیز پروتئین به دست میآیند. این بیست نوع آمینواسید بر اساس نوع گروه –R به چهار دسته تقسیم میشوند.
آمینواسیدهایی که دارای گروههای –R غیرقطبی یا آبگریز میباشند.
آمینواسیدهایی که دارای گروههای –R قطبی (بدون بار الکتریکی) میباشند.
آمینواسیدهایی که گروه –R آنها دارای بار مثبت هستند، یعنی گروه –R آنها یک سر مثبت آمینی دارند.
آمینواسیدهایی که گروه –R آنها دارای بار منفی هستند، یعنی گروه –R آنها یک گروه کربوکسیل دارد.
آمینواسیدهای کمیاب پروتئینی
این نوع آمینواسیدها دارای کد ژنتیکی نیستند و معمولاً از اسیدهای آمینهی استاندارد در اثر واکنشهای آنزیمی به وجود میآیند و در برخی از انواع پروتئینها وجد دارند. از میان این پروتئینها میتوان به کلاژن اشاره نمود که دو آمینواسید 4-هیدروکسی پرولین و 5-هیدروکسی لیزین در میان رشتههای پروتئینی آلی آن یافت میشوند.
آمینو اسیدهای غیر پروتئینی
تعداد زیادی از آمینواسیدها وجود دارند که در ساختمان پروتئین حضور ندارند ولی نقش مهمی در فرایندهای متابولیک بازی میکنند و بعضی از آنها حد واسط بیوسنتز یا آنابولیسم و کاتابولیسم هستند. به عنوان مثال سیترولین و آرژینوسوکسینات در تشکیل اوره، تیروزین در ساخت هورمونهای تیروئید و گلوتامات در بیوسنتز واسطههای شیمیایی نقش دارند. بیش از بیست نوع D-آمینواسید در طبیعت وجود دارد که از جملهی آنها میتوان به D-آلانین و D-گلوتامات در دیوارهی برخی باکتریها و انواع D-آمینواسیدها در آنتیبیوتیکها اشاره نمود.
همچنین مجموعهی دیگری از آمینو اسیدها در آزمایشات شیمیایی و کارهای صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند مثل EDTA، EDDA، TDA و . . ..
طبقه بندی آمینواسیدها بر حسب نقش غذایی
آمینو اسیدهای ضروری