همچنین این واکنش به نوع حلال بسیار وابسته است و در حلال هایی مانند اتانول و دی متیل فرمامید وغیره انجام می شود.
ترکیبهای دارای متیلن فعال که در این واکنش مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:3-1 دی کربونیلهای غیرحلقوی شامل:استواستاتها،مالوناتها، مالونیتریل، آلکیل سیانو استاتها،اما ترکیبهای حلقوی مانند ملدروم اسید و یا 4-هیدروکسی کومارینها نیز غالباً به کار برده میشود.
شکل ‏23: ترکیبهای متیلن فعال مورد استفاده در واکنش نووناگل
بررسیها نشان داده است که با ترکیبهای دارای متیلن فعال، جداسازی محصولات نووناگل مشکل است زیرا امکان انجام واکنش مایکل سریع نیز وجود دارد که منجر به محصول افزایش دو تایی میشود. در واکنش نووناگل برای آلدهیدها محدودیتی وجود ندارد وبهترین نتایج با آلدهیدهای آروماتیک حاصل میشود، در حالی که کتونها در این واکنش فعالیت کمتری دارند. همچنین این واکنش یکی از مهمترین روشها برای تهیهی آلکنهای سه استخلافی است که دارای گروه الکترون کشنده مانندCOOR, COR, CN, NO2میباشند که این آلکنها به طور گسترده به عنوان حد واسط در سنتز ترکیبهای آلی بکار میرود برای نمونه میتوان به سنتز مشتقات کومارین اشاره نمود که حد واسطهای مهمی در سنتز مواد آرایشی و ترکیبهای فعال زیست شناختی هستند[،،].
شکل ‏24: واکنش آلدهیدها و کتونها با مشتقات استونیتریل برای تهیهی آلکنها
شرایط انجام واکنش
تراکم نووناگل، واکنش دارای گروه کربونیل با یک ترکیب دارای متیلن فعال است و در حضور کاتالیزگر یا همتراز از بازهای متفاوت صورت میگیرد و علاوه بر نوع باز، محیط انجام واکنش شامل نوع حلال(DMF، اتانول و غیره) ویا شرایط بدون حلال(استفاده از بستر جامد یا شرایط خشک) و همچنین دمای واکنش از پارامترهای مهم تعیین کننده در این واکنش محسوب می شوند.
کاربردهای واکنش نووناگل
واکنش نووناگل یک روش سنتزی با کاربرد گسترده است. محصولات واکنش نووناگل، آلکنهایی با سه گروه الکترون کشنده هستند که به عنوان پذیرندههای مایکل محسوب می شوند و به این خاطر در واکنشهای پیدرپی افزایش مایکل و به دنبال آن حلقهزایی مورد استفاده قرار میگیرند در ضمن محصولات واکنش تراکمی نووناگل، حدواسطهای مناسبی در تهیه ترکیبهای ناجور حلقه و ترکیبهای دارای فعالیت زیستشناختی میباشند.[]
سنتز ترکیبهای ناجور حلقه
واکنش نووناگل به طور گستردهای در سنتز ترکیبهای ناجور حلقه، اکسیژندار و نیتروژندار به کار میرود. به عنوان مثال در سنتز کنور، ترکم 1،3 دی کربونیل با یک اکسیم ایمینو یا آزیدایمینو1،3 دی کربونیل وسپس یک فرایند حلقه زایی همراه با کاهش جهت سنتز اسکلت پیرول انجام میشود.
هیدروژن دار کردن کاتالیزی بنزیل استو استات و دی استیل اکسیم ایمینو استون دی کربوکسیلات، پیرول را ایجاد می کند که پس از یک واکنش نووناگل دیگر به ترکیب پیرول تبدیل میشود.[]
شکل ‏25: سنتز اسکلت پیرول از طریق اتیل استواستات و دیاستیل اُکسیم ایمینواستون دیکربوکسیلات
همچنین واکنش تراکمی نووناگل در سنتز ترکیبهای ناجور حلقه نظیر 1،4 دی هیدروپیریدین که دارای خاصیت کاهش دهنده فشارخون و یا در سنتز کومارینها که دارای خواص زیست شناختی متنوعی هستند به کار بره میشود
شکل ‏26: سنتز کومارینها از طریق واکنش نووناگل
شکل ‏27: استفاده از واکنش نووناگل در سنتزهای با دیآستروگزینی بالا
واکنش نووناگل در سنتزهای با دیاستروگزینی بالای پیشمادههای متقارن و نامتقارن نیز استفاده میشود. این واکنش با کارایی بالا انجامپذیر است. برتری دیگر این واکنش استفاده نکردن از مواد سمی است وتا حدود زیادی سعی شده تا این واکنش از فرایندهای طبیعی تقلید کند. عامل دیگر و جالب در این واکنش استفاده چرخهای از کاتالیزگر واکنش است[].
در سنتز بسپارهای نوری غیرخطی در همبسپارش بیس آران کربوکسالدهید و بیس سیانو استات از واکنش نووناگل استفاده میشود. از برتریهای این روش به دست آوردن بسپار با وزن مولکولی مناسب (Mm≈60000) است. از برتریهای دیگر این واکنش قابلیت انحلال مناسب این بسپار در حلالهای آلی است []. (شکل ‏28).
شکل ‏28: سنتز بسپارهای نوری
کلروتریمتیل سیلیل (TMSCL) توانایی این را دارد که به عنوان یک جاذب آب خوب، موجب پیشرفت تراکم نووناگل در آلدهیدهای آروماتیک با گروههای متیل فعال شود. بازده بالا و سهولت فراوری از مزایای این روش است. محصولات این نو ع واکنشها معمولاً مشتقات آلکنی هستند که به صورت گستردهای در ترکیبات دارویی اعم از تببُرها، آنتی تومورها و آنتی باکتریها مورد استفاده قرار میگیرند. همچنین این مواد میتوانند به عنوان حدواسطها در صنایع رنگ مورد استفاده قرار گیرند [].
شکل ‏29: نمونه کاربرد واکنش نووناگل
مشتقات زیست فعالِ ترفنیل دارای ساختار اسپیروی ترکتونی از طریق یک مرحله واکنش نووناگل و سپس واکنش همزمان دیلز – آلدر و جفت شدن سوزوکی سنتز میشود. محصولات این واکنش در بررسی برهمکنشهای بین پروتئینها مورد استفاده قرار میگیرد[].