فصل پنجم
بحث
5-1 ارتفاع بوته:
در این مطالعه اثر معنی دار تاریخ کاشت بر ارتفاع بوته مشاهده شد، که این نتیجه با آزمایش ﺯﻫﺘﺎﺏ سلماسی ﻭ ﻫﻤﻜﺎﺭﺍﻥ(1382) ﺩﺭ ﺑﺮﺭﺳــﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺳﻪ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻛﺎﺷﺖ (ﻓﺮﻭﺭﺩﻳﻦ تا اردیبهشت) ﺑﺮ آﻧﻴﺴــﻮﻥ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﮔﻴﺎﻩ، ﺑﺎ ﺗﺎﺧﻴﺮ ﺩﺭ ﻛﺸــﺖ ﻛﺎﻫــﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ برابری داشت. همچنین باقری و همکاران (1387) بیان کردند که در گیاه داروئی بابونه اثر تاریخ های مختلف کاشت به طور معنی داری در سطح احتمال 1% بر ارتفاع ساقه نیز معنی دار بود. رضازاده و همکاران(1388) نیز در بررسی اثر چهار ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻛﺎﺷﺖ (16 اسفند،8 و 29 فروردین، 19 اردیبهشت) بر روی ارتفاع بوته زنیان اظهار داشتند که تاریخ کاشت به ﺼﻮﺭﺕ ﻣﻌﻨﻲ ﺩﺍﺭﻱ ﺑﺮ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﻛﺎﻧﻮﭘﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﮔﺬﺍﺷﺖ. ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﺩﺭ تاریخ های ﻛﺸﺖ ﺩﻳﺮﺗﺮ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮﻱ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻛﺸﺖ ﺩﻭﻡ ﻭ ﺳﻮﻡ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﮔﻴﺎﻩ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻛﺸﺖ ﺍﻭﻝ ﺑﻮﺩ. مدیریت مناسب تاریخ کاشت وابسته به شرایط آب و هوایی بویژه درجه حرارت هوا و خاک هر منطقه متغییر می باشد و بر روی عملکرد کمی و کیفی گیاه زراعی و به طور موردی در گیاهان داروئی موثر میباشد، تاریخ مناسب کاشت زمانی است که گیاه فرصت کافی برای رشد سبزینه ای و رویشی برای قبل به گل رفتن داشته باشد (باقری و همکاران، 1387 ).
بر خلاف اکثر آزمایشات که نشان از تاثیر مثبت پتاسیم بر ارتفاع بوته داشت در این آزمایش پتاسیم هیچگونه تاثیر معنی داری بر ارتفاع بوته نداشت. در آزمایش حیدری و همکاران(1390) که به منظور بررسی تأثیر نیترات پتاسیم بر ارتفاع بوته ترخون با 4 سطح پتاسیم انجام گرفت پژوهشگران نتیجه گرفتند نیترات پتاسیم اثر معنی داری بر ارتفاع گیاه ترخون داشت. همچنین در آزمایشی که بر روی گیاه داروئی سرخارگل انجام شد به این نتیجه رسیدند که استفاده از پتاسیم باعث افزایش ارتفاع گیاه می شود (الساید و همکاران،2012). در آزمایشی بر روی تاثیر پتاسیم بر رازیانه محققان اظهار داشتند که با افزایش میزان پتاسیم افزایش معنی داری در ارتفاع مشاهده شد (ابو المگد و هکاران، 2010). پالیزدار و همکاران (1389)، اظهار داشتند با افزایش پتاسیم ارتفاع بوته گلرنگ نیز افزایش می یابد.
پتاسیم نقش های بسیار حیاتی در گیاهان زراعی ایفا می کند، این عنصر باعث افزایش رشد ریشه شده و جذب آب و مواد معدنی را بهبود می بخشد. دستبندان نژاد و همکاران (1390) گزارش کردند با حضور عنصر پتاسیم تنش آب و اثر آن بر ارتفاع گیاه تعدیل می شود.
5-2 تعداد شاخه فرعی در گیاه:
تعداد شاخه فرعی در گیاه یکی از صفاتی است که معمولا تحت تاثیر عوامل زراعی و تیمارهای آزمایشی قرار می گیرد. نتایج تجزیه واریانس صفت تعداد شاخه فرعی در گیاه ، نشان داد تعداد شاخه فرعی در گیاه تحت تاثیر تیمار کود پتاسیم قرار گرفت. در آزمایشی که توسط خاجانی و همکاران (1391) بر روی کتان روغنی انجام داده بودند نتیجه گرفتن که پتاسیم تاثیر معنی داری بر روی تعداد شاخه فرعی کتان روغنی داشت. پتاسیم با وجود این که در ساختمان بافت ها شرکت ندارد اما نقش های مهمی را در ﺑﺴﻴﺎری از ﻓﺮاﻳﻨﺪ فیزیولوژیک از قبیل فتوسنتز، انتقال مواد پرورده به مخازن، حفظ آماس، هدایت روزنه ای، تنظیم اسمزی، فعالیت آنزیمی، توسعه سلولی، خنثی سازی یون های دارای بار منفی غیر قابل انتشار وقطبی نمودن غشا ایفا کند (سالاردینی و مجتهدی 1989).
در این مطالعه اثر معنی دار تاریخ کاشت بر تعداد شاخه فرعی در گیاه مشاهده شد، که این نتیجه با آزمایش وقار و همکاران(1388) بر روی تاثیر تاریخ کاشت بر روی شاخه های فرعی نخود دیم برابری می کرد.
همچنین با آزمایش رحیمی و نورمحمدی در بررسی که بر روی تاریخ کاشت بر روی تعداد شاخه فرعی انجام دادن برابری داشت. بیشتر تحقیقات نشان از کم شدن تعداد شاخه فرعی در تاریخ کاشت های مختلف را نشان میدهند در این آزمایش نیز تاخیر کاشت از 20 اردیبهشت تا 10 خرداد باعث کاهش تعداد شاخه فرعی در گیاه می شود. همچنین در آزمایشی دیگر که پرویز رضوانی مقدم و همکاران(1387) در بررسی تاریخ کاشت بر روی تعداد شاخه فرعی در گیاه کرچک نشان دادن که با تاخیر در کاشت تعداد شاخه فرعی کاهش می یابد. در آزمایشی دیگر که حیدرزاده و خواجه پور(1386) بر روی تاریخ کاشت در گیاه گلرنگ نشان دادن که با تاخیر در کاشت تعداد شاخه فرعی کاهش می یابد. جوانمرد و مکاران(1386) نیز در آزمایشی به منظور تاثیر تاریخ کاشت بر تعداد شاخه های فرعی ر روی گیاه کلزا اظهار داشتند که تاخیز در کاشت باعث کاهش تعداد شاخه فرعی در گیاه می شود. ﮐﻮﭼﻪ ﺑﺎﻏﯽ (1380) ﻋﻨﻮان ﮐﺮد ﮐﻪ اﺛﺮ ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﺷﺖ ﺑﺮ ﺗﻌﺪاد ﺷﺎﺧﻪ ﻓﺮﻋﯽ ﻣﻌﻨﯽ دار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ .ﻧﺒﻮی ﻣﺤﻠﯽ (1376) در ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺧﻮد اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ رﺳﯿﺪ ﮐﻪ ﺗﺎﺧﯿﺮ در ﮐﺎﺷﺖ، ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻌﺪاد ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎی ﻓﺮﻋﯽ در ﮔﯿﺎه ﻣﯽ ﺷﻮد. تیجه می گیریم که تاریخ های مختلف کاشت سبب انطباق دوران رشد رویشی و زایشی گیاه با دما ,طول روز و تشعشع خورشیدی متفاوت گردیده وبدین طریق بر نمو,تولید شاخ وبرگ و عملکردگیاهان اثر می گذارد.
5-3 تعداد گل آذین:
در این مطالعه اثر معنی دار تاریخ کاشت بر تعداد گل آذین مشاهده شد، به طوری که در دو تاریخ کاشت اول بیشترین تعداد گل آذین وجود داشت. که نتیجه این آزمایش با آزمایش رضوانی مقدم و مطلق(1386) بر روی سیاه دانه نشان دادند که تاخیر در کاشت باعث کاهش تعداد گل آذین شد. همچنین غنی و همکاران(1390) در آزمایشی بر روی تعداد گل آذین در گیاه بومادران نتیجه گرفتند که با تاخیر در کاشت تعداد گل آذین درگیاه کاهش می یابد. ﺑﻪﻧﻈﺮﻣﯽرﺳــﺪ ﺑﺎلا ﺑﻮدن ﺗﻌــﺪاد ﮔﻞآذﯾﻦ در ﻫﺮﺑﻮﺗﻪ ﺑــﺮای دو ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﺷــﺖ اول ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن ﺷــﺮاﯾﻂ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺟﻬﺖ رﺷﺪ و ﻧﻤﻮ در اﯾﻦ ﺗﺎرﯾﺦﮐﺎﺷﺖﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪﮐﻪ ﺧﻮد ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦﻋﻤﻠﮑﺮد در اﯾﻦ ﺗﺎرﯾﺦ ﻫﺎی ﮐﺎﺷــﺖﺑ ﺮداﺷﺖﺷﻮد. ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﺷــﺖ سوم در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﺎﻣﺴــﺎﻋﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻮﺗﻪ ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ و دوره رﺷﺪ ﮐﻮﺗﺎهﺗﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻌﺪاد ﮔﻞآذﯾﻦ ﺷــﺪ. زینلی و همکاران (1386) در آزمایشی به منظور بررسی تاثیر تاریخ کاشت بر تعداد گل آذین گیاه بابونه اظهار داشتند که تاریخ کاشت تاثیر معنی داری بر تعداد گل آذین گذاشت. باقری و همکاران (1387) در آزمایشی بر روی سه ﺗﺎرﻳﺦ ﻛﺎﺷﺖ (15 اﺳﻔﻨﺪ ﻣﺎه، اول و 15 ﻓﺮوردﻳﻦ ﻣﺎه) در گیاه داروئی بابونه بهترین تاریخ کاشت، که باعث افزایش تعداد گل در بوته شد را تاریخ 15 اسفند بیان کردند که در ﺳﻄﺢ احتمال 1 درصد تعداد گل ﻣﻌﻨﻲ دار ﺑﻮد. توحیدی نژاد و همکاران(1387) در بررسی ای که بر روی تاثیر تاریخ کاشت بر تعداد گل گیاه داروئی بابونه انجام دادند بیان کردند که ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﺷﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻌﻨﯽ داری ﺗﻌﺪاد ﮔﻞ را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ خود قرار داد. در واقع ﺗﺄﺧﻴﺮ در ﻛﺎﺷـﺖ و ﺑﺮﺧـﻮرد با دمای بالاتر از 23 در جه سانتیگراد موجب کاهش عملکرد گل می شود.
فعالیت پتاسیم در بیشتر فاکتور های تولید از جمله تعداد گل آذین و شاخه های فرعی مشخص شده است (اموگ و همکاران، 2012)، نتایج تجزیه واریانس صفت تعداد گل آذین در گیاه، نشان داد تعداد گل آذین در گیاه تحت تاثیر تیمار کود پتاسیم قرار گرفت. ولی تحت تاثیر اثر متقابل کود پتاسیم و تاریخ کاشت قرار نگرفت. عشقی و همکاران(2012) با آزمایشی بر روی تاثیر میزان پتاسیم بر روی تعداد گل آذین توت فرنگی نشان دادن که پتاسیم تاثیر معنا داری بر روی تعداد گل آذین گذاشت. فرانز و همکاران (1983) اظهار داشتند که مصرف کود پتاسیم باعث جلو انداختن زمان گلدهی در بابونه شد و همچنین تعداد و انداره گل افزایش یافت. علی وهمکاران(2007) در مطالعه اثر پتاسیم بر عملکرد گل در پیاز دریافتند که مصرف 120 کیلوگرم در هکتار پتاسیم سبب تولید حداکثر گل میشود. دانشخواه و همکاران (1386)در آزمایشی که به تاثیر ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ ﺑﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎﻱ ﻋﻤﻠﮑﺮﺩ ﮔﻞ بر روی گل محمدی انجام دادند، اظهار داشتند که ﺍﺛﺮ ﻣﻘﺎﺩﻳﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ پتاسیم بر مجموع تعداد گل معنی دار بود و روند افزایشی تعداد گل ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻣﺼﺮﻑ ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ ﻧﻴﺰ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ. ﻭﺍﮐﻨﺶ ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ ﺍﻓﺰﻭﺩﻩ ﺷـﺪﻩ ﺑـﻪ ﺧـﺎﮎ ﻫﻤﺎﻧﻨـﺪ ﺩﻳﮕـﺮ ﻣـﻮﺍﺩﻏﺬﺍﻳﻲ ﺑﻪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺧﺎﮎ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺩﺍﺭﺩ، هر گیاه مقدار پتاسیم محلول، یا پتاسیم باقی مانده در خاک فراوان باشد گیاه نسبت به پتاسیم اضافه شده عکس العمل نشان نمی دهد.
5-4 قطر گل آذین:
در این مطالعه اثر معنی دار تاریخ کاشت بر قطر گل آذین مشاهده شد، به طوری در دو تاریخ کاشت اول بیشترین قطر گل آذین وجود داشت. که نتیجه این آزمایش با آزمایش غنی و همکاران(1390) بر روی تاثیر تاریخ کاشت های مختلف(15تیر، 10 مرداد، 10 شهریور و 15 مهر) بر قطر گل آذین بومادران، که اظهار داشتند که بیشترین قطر گل آذین در تاریخ کاشت اول و کمترین آن در تاریخ کاشت آخر بدست آمد. همچنین در آزمایشی که ثقه الاسلامی و همکاران(1390) بر روی تاثیر تاریخ کاشت های مختلف(10 فروردین، 25 فروردین و 10 اردیبهشت) بر قطر گل آذین همیشه بهار انجام دادند نتیجه گرفتند که قطر گل به طور معنی داری تحت تاثیر تاریخ های کشت قرار گرفت به طوری که در تاریخ کاشت های دیرتر گل ها درشت تر شدند، همچنین در آزمایشی بر روی بابونه آلمانی که توسط عبادی و همکاران(1388) به منظور بررسی تاثیر سه تاریخ کاشت(15آبان، 15 اسفند و 15 فروردین) انجام گرفت محققین نتیجه گرفتند که بیشترین قطر گل در تاریخ کاشت 15 فروردین و کم ترین آن در تاریخ کاشت 15 آبان اتفاق افتاد که نشان از آن داد که دلیل آن شرایط مناسب اقلیمی در کشت بهاره نسبت به پاییزه بود.
نتایج تجزیه واریانس صفت قطر گل آذین در گیاه، نشان داد قطر گل آذین در گیاه تحت تاثیر تیمار کود پتاسیم و اثر متقابل کود پتاسیم و تاریخ کاشت قرار نگرفت که این نتیجه با نتیجه بیوکی و همکاران(1389) بر روی تاثیر کود های شیمیایی از جمله پتاسیم بر ماریتیغال انجام داده بودند برابری داشت. همچنین در آزمایشی توسط زینلی و همکاران(1393) که به منظور بررسی تاثیر سطوح پتاسیم بر قطر گل بابونه نتیجه گرفتند که پتاسیم هیچگونه تاثیری بر روی قطر گل ندارد. ﺑﻪﻧﻈﺮﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن ﻧﯿﺎزﻣﺎرﯾﺘﯿﻐﺎل ﺑـﺎ ﻣﯿﺰان ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻣﻮﺟﻮد در ﺧﺎک ﻗﺒﻞ از آزﻣﺎﯾﺶ، اﻋﻤﺎل ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎی ﮐـﻮدی ﺗﺄﺛﯿﺮی ﺑﺮﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ واﺟﺰای ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﺎرﺗﯿﻐﺎل ﻧﺪاﺷـﺘﻪاست. همچنین مونیز و همکاران(2013) در تحقیقی به منظور تاثیر سطوح کود پتاسیم (6،4،2،0 و12 گرم در گیاه) بر روی قطر گل آدین گل های ژربرا به این نتیجه رسیدند که با افزایش کود پتاسیم قطر گل آذین افزایش یافت. گنزالس و همکاران (1972) اظهار داشتند که پتاسیم باعث تحریک تغییر فاز از رویشی به زایشی می شود زیراکه گل دهی با تغییر آمینو اسید که تسهیل کننده سنتز ایندول استیک اسید است، باعث تحریک گل دهی میشود.در آزمایشی توسط بنی جمالی و نجمی (1393) به منظور بررسی تاثیر پتاسیم بر روی قطر گل آذین گل داوودی نتیجه گرفتند که پتاسیم تاثیر معنی داری بر قطر گل آذین داشت.
5-5 درصد روغن:
نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تاریخ کاشت هیچ گونه تاثیری بر درصد روغن ماریتیغال نداشت، کهراریان و همکاران( 1389) نیز در آزمایشی خود اظهار داشتند که تاریخ کاشت هیچ گونه تاثیر معنی داری بر درصد روغن کلزا نداشت. به طور مثال، ربیعی و همکاران(1383) در طی مطالعه خود مشاهده کردند که تاریخ کاشت اثر معنی داری بر روی روغن دانه کلزا داشت به نحوی که تاریخ کاشت اول(10 مهر) بیشترین و تاریخ کاشت آخر (30آبان) کمترین درصدروغن دانه را تولید نمود. همچنین رضوانی مقدم و همکاران(1386) در بررسی خود بر روی تاثیر تاریخ کاشت بر درصد روغن کرچک اظهار داشتند که تاریخ کاشت اثر معنی داری بر درصد روغن کرچک گذاشت. سیادت و همکاران(1381)در بررسی خود بر اثر تاریخ کاشت بر روی درصد روغن کلزا در منطقه دزفول داشتند، اظهار داشتند که تاریخ کاشت اثر معنی داری در سطح احتمال یک درصد بر درصد روغن دانه باقی گذاشت. دادیان و همکاران (1388) اظهار داشتند که ﻋﺎﻣﻞ ﺗﺎرﻳﺦ ﻛﺎﺷﺖ، در ﺳﻄﺢ 1 درصد، تاثیر معنی داری ﺑﺮ درﺻﺪ روﻏﻦ سویا ﻧﺸﺎن داد، که بیشترین مقدار درصد روغن از تاریخ کاشت اول و کمترین مقدار آن در تاریخ کاشت اخر به دست آمد. ایلانی و فرجی(1387) در بررسی تاثیر تاریخ کاشت بر درصد روغن چند ژنوتیپ سویا اظهار داشتند که تاریخ کاشت اثر معنی داری بر درصد روغن سویا گذاشت. خواجه پور و سیدی (1379) در آزمایشی به منظور تاثیر تاریخ کاشت بر عملکرد دانه و روغن آفتابگردان نتیجه گرفتند که تاخیر در کاشت باعث کاهش عملکرد درصد روغن دانه شد.
نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرکودپتاسیم بر درصد روغن در سطح 5% معنی دار شد، ولی اثر متقابل تاریخ کاشت و پتاسیم هیچگونه تاثیری بر درصد روغن نداشت. که نتایج این آزمایش با آزمایش فنایی و همکاران(1392) در بررسی تاثیر پتاسیم بر درصد روغن اظهار داشتند که مصرف پتاسیم بر درصد روغن کلزا اثر معنی داری داشت، پتاسیم نقش مهمی در فرایند های آنزیمی بازی می کند و متابولیسم مواد فتوسنتزی و تبدیل آنها را به روغن کنترل می کند (مارشنر 1995). همچنین نتایج این آزمایش با آزمایش افریدی و همکاران(2002) مبنی بر افزایش درصد روغن کلزا با مصرف پتاسیم مطابقت داشت.قادری قهفرخی و همکاران(1389) در بررسی اثر پتاسیم بر عملکرد دانه کلزا اظهار داشتند که میزان پتاسیم بر درصد روغن بذر کلزا معنی دار نشد.
5-6 عملکرد روغن:
نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرکودپتاسیم بر عملکرد روغن در سطح 5% معنی دار شد، قادری قهفرخی و همکاران (1389) در آزمایشی به منظور بررسی اثر کود پتاسیم بر روی عملکرد روغن کلزا نتیجه گرفتند که پتاسیم تاثیر معنی داری بر عملکرد روغن کلزا می گذارد. پرهیزکار خاجانی و همکاران (1391) در آزمایشی به منظور تاثیر سطوح پتاسیم بر عملکرد روغن کرچک بیتن کردند که میزان پتاسیم تاثیر معنی داری بر عملکرد روغن می گزارد. علی محمدی و همکاران (1389) در بررسی تاثیر پتاسیم بر عملکرد روغن کرچک نتیجه گرفتند که پتاسیم تاثیر معنی داری بر عملکرد روغن کرچک می گذارد.
ﺍﺣﻤﺪﻱ ﻭ ﺟﺎﻭﻳﺪی (1377) گزارش کردند که پتاسیم نقش عمده ای در فعالیت های فیزیولوژیکی و سیستم آنزیمی گیاهی که متابولیسم مواد فتوسنتزی و تبدیل آنها به روغن را کنترل می کنند، ایفا می کند.
همچنین اثرتاریخ کاشت بر درصد روغن در سطح 5% معنی دار شد. که این آزمایش با آزمایش فرهادی و همکاران(1391) بر گیاه داروئی کرچک، اظهار داشتند که تاریخ کاشت تاثیر معنی داری بر میزان عملکرد روغن داشت بیشترین عملکرد روغن (43/774 کیلوگرم) در تاریخ کاشت اول حاصل شد که با تاریخ کاشت های دیگر تفاوت معنی داری داشت. همچنین خواجه پور و سیدی (1379) در بررسی تاثیر تاریخ کاشت بر عملکرد روغن آفتابگردان اظهار داشتند که بیشترین عملکرد در تاریخ کاشت اول و کمترین ان در تاریخ کاشت اخر حاصل شد و در سطح احتمال 1 درصد معنی دار شد، برابری داشت. میرزا خانی و همکاران (1381) بیان کردند که اثر تاریخ کاشت بر عملکرد روغن گلرنگ بهاره در سطح احتمال یک درصد معنی دار شد. همچنین در آزمایشی توسط نقی زاده و همکاران (2007) به منظور بررسی تاثیر تاریخ کشت بر روی گلرنگ در منطقه یاسوج اظهار داشتند که تاریخ کاشت تاثیر معنی داری بر عملکرد روغن گلرنگ می گذارد. پوررنجبر و همکاران(2014) در آزمایشی به منظور بررسی تاریخ کاشت بر عملکرد روغن کتان اظهار داشتند که تاخیر در کاشت سبب کاهش معنی دار عملکرد روغن می شود.
5-7 درصد سیلیمارین: