روش زندگی را تحت تاثیر قرار میدهد، کمک کند (پاجاریز ،2002).

2-3-6-3-3 ترغیب کلامی
افراد باورهای خودکارآمدی را به عنوان نتیجه تشویقها و حمایتهای اجتماعی که از دیگران دریافت میکنند، ایجاد میکنند و گسترش میدهند. تشویقهای اجتماعی و پیشنهادهای کلامی میتوانند به افراد کمک کنند تا تلاش بیشتری به کار ببرند و پشتکار مورد نیاز برای موفقیت را تداوم بخشند و این امر به رشد پیوسته مهارتها وکارآمدی شخصی منجر میشود (پاجاریز،2002).
ترغیب کلامی یا قانع سازی کلامی (یعنی اینکه به افراد گفته میشود که آنها توانایی رسیدن به هر چیزی را که میخواهند، دارند) میتواند کارآیی شخص را افزایش دهد. این ممکن است از چهار منبع اطلاعاتیِ رایجتر باشد و معمولا توسط والدین، معلمان، همسران، دوستان و درمانگران عملی میشود. برای اینکه قانعسازی کلامی موثر افتد، باید واقعبینانه باشد (سید محمدی ،1378).
2-3-6-3-4 حالتهای فیزیولوژیک
شرایط جسمی و عاطفی مانند اضطراب، استرس، انگیزش وشرایط روحی اطلاعاتی را در مورد باورهای خودکارآمدی فراهم میکنند. فشارهای روانی و تنش اغلب به عنوان شاخصهای آمادگی برای شکست تفسیر میشوند. همچنین خلق فرد نیز میتواند تاثیر عمدهای روی باورهای خودکارآمدی داشته باشد. خوشبینی وخلق مثبت باورهای خودکارآمدی را افزایش میدهند و ناامیدی وافسردگی باورهای خودکارآمدی را کاهش میدهند (پاجاریز ،1977؛ به نقل از مژدهی ،1381).
با توجه به این چهار منبع میتوان نتیجه گرفت که تنظیم رفتار به وسیله اهداف از پیش تعیین شده و آگاهانه میباشد. این تعیین هدف شخص تحت نفوذ خود ارزیابی فردی قرار دارد (بندورا، 1993؛ نک، 1997؛ واینر ، 1990؛ به نقل از کندری، 1381).
2-3-7 راه های ارتقاء تاب آوری
تاب آوری به زبان خیلی ساده یعنی اینکه فرد در یک محیط پر از آسیب زندگی کند اما از بیشتر آنها سربلند و سالم بیرون بیاید. اما منظور این نیست که تاب آوری فقط مربوط به دوره کودکی است. هر کسی در طول زندگی اش ـ حتی تا سالمندی ـ میتواند تاب آوری را از تجربههایش بیاموزد و حتی میزان تاب آوریاش بالا و پایین برود. به طور کلی میتوان براساس ویژگی افراد تاب آور، راهکارهای رسیدن به آن را ارائه داد ( نیایش، 1390):
2-3-7-1 مهارت در حل مساله
تاب آورها ذهنیتی تحلیلی ـ انتقادی نسبت به تواناییهای خودشان و شرایط موجود دارند، در مقابل شرایط مختلف انعطاف پذیرند و تخیل شگفت انگیزی درباره راه حلهایی که احتمالی به ذهنشان میرسد، دارند. جهت پرورش این مهارت کافی است که ذهن خود را مرتب کرد و یک الگوی منظم را برای همه مشکلات در نظر داشته گرفت. این الگو 5 مرحلهای است:
الف- تعریف دقیق مشکل یا مشکلات: یعنی اینکه دقیقاً بدانید مشکلات فعلی شما چه چیزهایی هستند و بتوانید هر کدام رادر یک سطر توضیح دهید.
ب- اولویتبندی مشکلات: اینکه بدانید کدام مشکلات مهمتر یا فوریتر هستند و باید تا دیر نشده فکری به حالش بکنید و کدام مشکلها مزمنتر یا بی اهمیتتر هستند. برای امتحان میتوانید فعلاً مهمترین مشکل را در نظر داشته باشید.
ج- بارش فکری برای حل مشکل: یعنی بنشینید و فکر کنید و هر راه حلی رابه ذهنتان میرسد یادداشت کنید. از احمقانهترین و خندهدارترین گرفته تا معقولترین راه حلها، همه را فهرست کنید.
د- اولویتبندی راه حلها: یعنی بنشینید به راه حلهایی که دارید امتیاز مثبت و منفی بدهید وآنها را براساس بیشترین نمرهای که میگیرند، اولویتبندی کنید.
ه- اجرای راه حلها و بازبینی: حالا وقت عمل است. راه حلی که بیشترین نمره را گرفته عملاً قابل اجرا است.
2-3-7-2 کفایت اجتماعی
کسانی که تاب آوری بالایی دارند مهارتهای ارتباط با دیگران را خیلی خوب بلدند. آنها میتوانند در شرایط سخت هم شوخطبعی خودشان را حفظ کنند، میتوانند با دیگران صمیمی شوند و در مواقع بحرانی از حمایت اجتماعی دیگران بهره ببرند؛ ضمن اینکه این گونه آدمها میتوانند سنگ صبور خوبی باشند. کفایت اجتماعی تمام مهارتهایی را که یک طوری به ارتباط داشتن با دیگران ربط داشته باشد در برمیگیرد.
الف. شوخ طبع باشید: البته تاب آورها حتماً میدانند که همه سبکهای شوخ طبعی مشکل را حل نمیکنند. شوخ طبعی پرخاشگرانه و خود شکنانه اوضاع را بدتر میکند و شوخ طبعی خودار زندهساز (حفظ روحیه در مقابل مشکلات با نگاه شوخ طبعانه) و پیوند دهنده است که باید آن را پرورش داد.
ب. خوب گوش دهید: فردی که فعالانه گوش میدهد انگیزه گوش دادن دارد یعنی مایل است حرفهای دیگران را گوش دهد به حرفهای دیگران توجه میکند و با تمام وجود به آنها گوش میدهد. همدلی می کند؛ یعنی دوست دارد دقیقاً بداند طرف مقابل چه احساسی دارد تا در احساسش شریک شود و انعطاف پذیر است؛ یعنی میداند در مقابل افراد متفاوت و در موقعیتهای مختلف چطور برخورد کند.
ج. ازحمایت اجتماعی استفاده کنید: تاب آورها از دوستان و آشنایانشان موقع رو به رو شدن با مشکلات استفاده میکنند. شما هم اگر بخواهید مثل آنها باشید باید خودخواهیتان را کنار بگذارید و کمک بخواهید.
2-3-7-3 نگاه رو به آینده
تاب آورها اسیر گذشته خودشان نیستند. آنها نگاه مثبتی به آینده دارند. آنها خوش بینند، برای آیندهشان هدف و برنامه دارند و زندگی برایشان معنا داراست. آنها برای رسیدن به این آینده در بیشتر موارد هم انگیزه دارند و هم انرژی. در نتیجه این ویژگیها سیر زندگی آدمهای تاب آور صعودی است نه نزولی. آنها اهل پسرفت نیستند و اگر باشند بعد از پسرفتهای احتمالی پیشرفتهای سریعتری دارند. برای پرورش دادن آیندهگرایی باید چندین مهارت در فرد پرورش یابد. از جمله این مهارتها که باید در فرد پرورش یابد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
الف. هدف را دقیق انتخاب کردن. هدفهای دقیق؛ هدفهای کوچک، کوتاه مدت، دقیق، واقعگرایانه و در عین حال چالش برانگیزند.
ب. بامعنا بودن: تأملات فلسفی داشتن و یافتن معنای زندگی.
ج. با انگیزه بودن: هر علتی که سبب ایجاد بیانگیزگی در فرد میشود را باید شناسایی نموده و آن را از بین برد.

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه ارشد درباره مبارزه با مواد مخدر و کودکان و نوجوانان

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

2-3-7-4 نقش والدین

والدین میتوانند کفه ترازو را از سمت خطر به سوی تاب آوری سنگین کنند. چنین والدینی در واقع افراد خردمند و قابل اعتمادی هستند که سه دسته از عوامل محافظتی را به کار میبرند:
الف) روابط مهربانانه شامل: حمایت عاشقانه و بیچشم داشت از نوجوان، احترام، دل سوزی
ب) انتظارات بالا شامل: باور داشتن به تاب آوری ذاتی فرزندان و ظرفیت خود اصلاحگری او، به چالش کشاندن فرزندان، همراه با حمایتگری، ارائه راهنمایی ساختار یافته، همراه با آزادی لازم برای خطرپذیری، تمرکز بر توانمندیهای فرزندان
ج) فرصتهایی برای مشارکت شامل: فراهم سازی فرایندهای متعامل گروهی، فراهم سازی تفکر انتقادی، گفتگو و بازخورد، مسئولیت پذیری، دعوت از فرزندان برای آفرینش و تدوین مقررات منزل، روش مطالعه، مشارکت فرزندان (نه کنترل آنان) در طراحی و اجرای بر نامههای خانوادگی، تجربه تسلط و چیرگی (افزایش احساس خودکارآمدی)، فرصت ابراز و بیان خلاقانه، فراهم سازی فرصتهایی برای یاری رساندن به دیگران.
2-3-8 راهکارهای عملی برای افزایش تاب آوری
با توجه به تاکید متخصصان برآموختنی بودن مهارتهای گوناگون تاب آوری (ونیا، 2003؛ استرنبرگ، 1994) میتوان با آموزش این مهارتها به افراد، سطح سلامت روانی و هیجانی آنان را افزایش داد و از این رو احساس رضایتمندی از زندگی را در آنها بالا برد؛ توجه به نکات زیر جهت افزایش تاب آوری کمک کننده است:
         1 –  به باور استرنبرگ و بری (1994) با آموزش مهارتهایی همانند مهارتهای ارتباطی، مهارتهای مقابلهای، جرأتآموزی و ابراز خود میتوان تاب آوری و به دنبال آن سطح سلامت افراد را افزایش داد.
         2 –  هرچه محیط خانواده بیشتر شرایط گفت و گوی راحت را درباره طیف وسیعی از موضوعات برای افراد خود فراهم آورد و برای در میان گذاشتن افکار و احساسات اعضای خانواده وقت بگذارد و اعضا را به همفکری تشویق کند، احتمال این که فرزندان آنها در بزرگسالی در مواجهه با عوامل استرسزا « مثل مرگ والدین، وسوسه در برابر مصرف مواد مخدر، حوادث، تغییر محل و …»، مقاومت کنند و درگیر رفتارهای آسیبزا نشوند، بیشتر است و چون تاب آوری همچنان که گفته شد از شاخصههای سلامت روان است، باید بر این ارتباط آزاد و تعامل باز سرمایهگذاری کرد تا کودکانی با بهزیستی روانی بالا را تربیت کرد.       
         3 – با بهبود کیفیت دوستی، میزان تاب آوری افراد بالا می رود. ارتباط میان کیفیت دوستی و تاب آوری بر این نکته تاکید دارد که خانواده ها و مسؤلین باید به نقش حمایتی دوستی در دوره نوجوانی توجه بیشتری داشته باشند. ایجاد فرصتهای مناسب برای توسعه دوستی میتواند میزان تاب آوری و در نتیجه سازگاری نوجوانان را افزایش دهد.
  و بالاخره، با توجه به تاثیر قابل توجهی که هوش هیجانی افراد، بر میزان تاب آوری آنها دارد و با توجه به اینکه هوش هیجانی قابل یادگیری است، با آموزش شناخت و نحوه ارتقاء مولفه های هوش هیجانی به افراد، میتوان میزان تاب آوری آنها را، در مقابل شرایط خطرآمیز و دشوار، بالا برد.
2-3-9 اهمیت تاب آوری در دوره نوجوانی
به نظر میرسد که هر دو عامل محیطی (عوامل خانوادگی و حمایت اجتماعی) و فردی (خصوصیات شخصیتی) توانایی نوجوان را برای تاب آور بودن تحت تأثیر قرار میدهد. تحقیقات عوامل خطرزا و محافظتکننده را به دو دسته فردی و محیطی تقسیم میکنند. عامل محافظت کننده میتواند یک صفت، شرایط یا محیط باشد که به عنوان برای تاب آور شدن فرد عمل میکند و عامل خطرزا توانایی فرد برای تاب آور شدن را کاهش می دهد (اسپنس، 2000).
عوامل بالقوه خطرزا و محافظت کنندهای وجود دارند که بر روی سطح تاب آوری افراد تأثیر میگذارند. خانواده ها و مدارس میتوانند راهبردهایی را به کار برند تا عوامل محافظتکننده را افزایش داده و تاب آوری را پرورش دهند. با ارائه یک محیط تسهیل کننده افراد استعداد و گنجایش تغییر مثبت و رشد بعضی ویژگیهای تاب آوری را در سراسر زندگی را دارند. این تاب آوری افزایش یافته، در بهبود سلامت روان و بروندادهای تحصیلی نوجوان مؤثر است. عوامل محافظتکننده و خطرزا تحت تأثیر موفقیت تحصیلی، رشد اجتماعی، رشد عاطفی و سلامت جسمانی قرار دارند (محمدی، 1384).
2-4 پیشینه پژوهشی متغییرها
2-4-1 تاب آوری
جوادی و همکاران (1390) پژوهشی در مورد رابطه کارکرد خانواده و تاب آوری فرزندان آنها در برابر مصرف سیگار و مواد مخدر در دانش آموزان پسر دبیرستانی مدارس پر خطر اجرا کردند. نتایج ضریب همبستگی نشان داد که بین ابعاد کارکرد خانواده (حل مسئله، آمیختگی عاطفی، نقشها، کنترل رفتار، ارتباط و کارکرد کلی) و تاب آوری در برابر مصرف مواد، رابطه مستقیم و معنیدار وجود داشت. فقط خرده مقیاس پاسخ دهی عاطفی رابطه معنی داری را نشان نداد. خرده مقیاس آمیختگی عاطفی توانست 13% از واریانس تاب آوری در برابر مصرف مواد را پیشبینی کند. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان داد که هر چه کارکرد خانواده، وضعیت سالمتر و مطلوبتری داشته باشد، تاب آوری در برابر مصرف مواد بیشتر خواهد بود.
سیدمحمودی، رحیمی و محمدی (1390) پژوهشی را با عنوان «عوامل مؤثر بر تاب آوری در افراد مواجه شده با ضربه روانی» انجام دادند. این پژوهش با هدف بررس نقش عاطفه مثبت، عاطفه منفی و خوشبینی در پیشبینی تاب آوری، در دانشگاه شیراز صورت گرفت. داده های حاصل با بهره گرفتن از تحلیل رگرسیون به روش همزمانی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. تجزیه و تحلیل نتایج نشان داد که عاطفه مثبت، عاطفه منفی و خوشبینی با تاب آوری رابطه معنی داری دارند و میتوانند تغییرات آن را تبیین کنند. رابطه معنیدار بین جنسیت و وضعیت تأهل با تاب آوری مشاهده نشد. این تحقیق نشانگر اهمیت مثبت و خوشبینی در افزایش توان مقابله افراد هنگام رویارویی با مشکلات سخت زندگی است. علاوه بر این نتایج ممکن است بیانگر این حقیقت باشند که افراد تاب آور، خوشبینتر هستند.
ناکیا و همکاران (2006) در پژوهشی با عنوان «رابطه مقیاس تاب آوری نوجوانان با پنج عامل بزرگ شخصیت» به این نتایج دست یافتند که ضریب همبستگی بین روان رنجورخویی با تاب آوری 59/0- به دست آمد که نشاندهنده همبستگی منفی معنی دار بین متغییرها است. علاوه بر این همبستگی مثبت و معنیدار بین تاب آوری با متغییرهای برونگرایی، باز بودن و با وجدان بودن مشاهده شد که ضرایب محاسبه شده به ترتیب عبارت بودند از 37/0، 47/0 و 40/0.
طبق نظر گارمزی (1991) خصوصیات خانوادگی مثبت (صمیمیت و انسجام) و منابع بیرونی، حمایت اجتماعی تاب آوری را افزایش میدهد.
سیمون و همکاران (2007) در پژوهش خود علاوه بر اینکه به ارتباط مثبت ویژگیهای خلقی مثل: اجتناب نکردن از خطر وابسته بودن به پاداش با تاب آوری اشاره میکنند، همبستگی مثبت و دلبستگی ایمن با تاب آوری را مورد توجه قرار داده و معتقدند که ارتباط خوب خانواده با کودک مکانیسم محافظتی در برابر مخاطرات محسوب میشوند.
گروتبرک (2000) معتقد است که والدین و مراقبان کودک میتوانند شرایطی را برای افزایش تاب آوری کودک فراهم آورند. وی عشق و علاقه و بیان عقاید و باز بودن و نعامل میان اعضای خانواده را در تاب آوری مؤثر میداند.
گریل (1993) با تمرکز بر عوامل خانوادگی مؤثر بر تاب آوری دریافت که کودکانی که در برابر فشار و استرس مقاوم هستند از والدینی که با روش های تربیتی مثبت برخورد کردهاند و با زندگی کودکشان در گیر هستند راهنماییهای بهتر و بیشتری را به آنها ارائه میدهند.
2-4-2 فرزند پروری
بامریند (1998، به نقل از محمدی، 1389)، معتقد است خانوادههایی با گفت و شنود بالا تمایل دارند که فرزندانشان را با مهارت های اجتماعی، قدرت حل مسئله و توانایی رهبری بالا تربیت کنند، که انتظار میرود فرزندان این خانواده تاب آوری بالاتری را از خود نشان دهند. این در حالی است که خانواده با جهتگیری همنوایی بالا از تعارض اجتناب میکنند و علاقه کمتری به افشای احساسات و جست و جوی حمایت اجتماعی در فرایندهای چالش انگیز دارند.
کتنایین و همکاران (1997) در تحقیقی که در مورد خلق و خوی کودکان و نگرشهای فرزند پروری مادران انجام دادند به این نتیجه رسیدند که شیوه های انضباطی سختگیرانه مادران هیجانهای منفی و اجتماعی بودن پایین کودکان را توسعه میدهد.
دکتر منادی (1384) پژوهشی را تحت عنوان «تأثیر شیوه های فرزندپروری والدین بر شخصیت اجتماعی و فرهنگی جوانان» انجام دادند. وی با کمک روش کیفی از نوع مردم نگاری و مصاحبه با تعدادی از والدین و جوانان، تلاش کردند تا با شیوه های فرزندپروری والدین و تأثیر آنها بر چگونگی شخصیت روانی، اجتماعی و فرهنگی جوانان پرداخته شود. نتایج این پژوهش حاکی از آن بود که شیوه های دموکراتیک و آزادی والدین در تولید فرزندانی با ویژگی شخصیتی «بازیگر» بسیار مؤثر است؛ در حالی که شیوه مستبدانه برخی از والدین، فرزندانی «مجری» به بار میآورد.
صادقی، عابدی و فاتحی زاده (1388) مهارتهای فرزندپروری و درمان شناختی- رفتاری را مورد مطالعه قرار دادند. با توجه مطالعات آنها در پایان بیان شد که از آنجا که والدین بیشترین وقت خود را با فرزندان خود میگذرانند، روابط آنها با فرزندان و شیوه های تربیتی آنها میتواند نقش مهمی در شکل و رشد و تکامل رفتاری فرزندان داشته باشند و فقدان ارتباط صحیح بین والد- کودک در پیدایش اختلالات رفتاری کودکان نقش مهمی دارد و با توجه به مطالعات صورت گرفته، آموزش مهارتهای فرزندپروری به شیوه شناختی رفتاری تأثیر بسزایی را در کاهش مشکلات رفتاری و افزایش رفتارهای جامعه پسند و سازگاری فرزندان دارد. در نهایت آنها پیشنهاد دادند که مهارت-های فرزند پروری با بهره گرفتن از الگوی شناختی رفتاری را به مشاوران خانواده و والدین جهت انجام مداخلههای مرتبط با مسائل فرزندان آموزش دهند.
به طور کلی

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد درباره کودکان مبتلا به ADHD و ADHD