مداخلات آموزشی شامل مدیریت شرایط حاکم بر کلاس درس یا سازماندهی محیط آموزشی در جهت کاهش صداهای مزاحم، نشاندن کودک دچار نقص توجه-بیش فعالی در صندلی اول در کلاس و زمان استراحت مکرر بین انجام تکالیف آموزشی می باشد. (همان منبع)
اروین (1996) اشاره میکند که اگر درمان چند بعدی پیش رود به عنوان مثال دارو درمانی همراه با درمان شناختی –رفتاری تاثیر مداخلات به طور چشمگیری بالاتر خواهد رفت. (پوردای 2002)
اما مداخلات در زمینه اختلال نقص توجه-بیش فعالی منحصر به درمان های فوق نمیشود. کارایی بسیاری از درمان های مکمل نیز اثبات شده است.در اینجا به معرفی دو درمان نورو فیدبک و استفاده از بازی توجه در بیوفیدبک میپردازیم.
در نوروفیدبک از محرک های دیداری و شنیداری جهت آگاه سازی بدن از شرایط سایکوفیزیولوژیک بدن از جمله فشار خون،ضربان قلب و دمای پوست استفاده میشود. بیوفیدبک در اختلال نقص توجه-بیش فعالی جهت هنجارسازی امواج مغزی مرتبط با بیش فعالی، حافظه و توجه بکار میرود. (روجاس و چان2005). بیشتر مداخلات در نوروفیدبک به بررسی تغییر فرکانس های امواج مغزی پرداخته اند. در تغییر فرکانس،کاهش فعالیت امواج تتا و افزایش فعالیت امواج بتا صورت میگیرد که خود سبب بهبود عملکرد فرد می شود. نوروفیدبک بطور قطع یکی از درمانهای امیدوار کننده در درمان اختلال تقص توجه-بیش فعالی است. در سالهای اخیر مطالعاتی در زمینه اثر بخشی این مداخله بر افراد دچار اختلال نقص توجه-بیش فعالی صورت گرفته است که کاهش مسایل رفتاری این کودکان را به کمک پرسشنامه های رفتاری فرم والدین و معلمین گزارش داده اند. (درچلر 2007).
بازی توجه دستگاهی است که بر اساس بیوفیدبک طراحی شده است و توجه متخصصان را به خود معطوف داشته است. هدف این ابزار تغییر امواج مغزی نیست بلکه تشکیل شبکه های مغزی جدید است. برنامه های این دستگاه شامل بازی های رایانه ای است که هدف آن توجه بر تمرکز، حافظه و پردازش شنیداری میباشد. در هر جلسه کودک کلاهی را استفاده میکند که در آن حسگرهایی برای ثبت امواج مغزی بتا و تتا تعبیه شده اند.درمانگر در حین انجام هر تکلیف کودک را راهنمایی میکند. اگر هدف حفظ توجه در یک مدت زمان مشخص باشد،یک الگوی دیداری به وی نشان داده میشود، برای نمونه پرنده ای که در میان ابرها پرواز میکند، از دست دادن توجه کودک بر مدل دیداری تأثیر میگذارد و منجر به افتادن پرنده میشود. در حین انجام این بازی تشویق و استفاده از بازخورد کلامی منعی ندارد. این روش ریشه در نظریه یادگیری شناختی و اصول تقویت رفتاری جهت رسیدن به هدف دارد. (روجاس و چان2005)

مطلب مرتبط :   مقاله سازمان کنفرانس اسلامی و کشورهای درحال توسعه

2-2 مدلهای توجه
مدلهای مختلفی جهت تصور توجه ارائه شده اند. اکثر مدلهای توجه، بدون در نظر گرفتن گرایش نظری آنها، شامل عملکردهای توجه پایدار در طول زمان، ظرفیت اطلاعات، جابه جایی توجه و غربالگری اطلاعات غیر هدف میباشند. در مدلهای پردازش شناختی، توجه شامل مفاهیم ترصد، انتخابگری، عملکرد تکالیف دوگانه و خودکاری (بدلی1986) میباشد.
یکی از مدلهای مطرح توجه مدل نوروآناتومی پانسر است. دراین مدل که در سال 1990 توسط پاسنرو پترسون عنوان شد، سازمانبندی توجه در قالب مدارهای توجهی در مغز تصور میگردد. در مدل مذکور، کارکردهای توجهی انسان در سه شبکه توجهی مجزا اما مرتبط اتفاق میافتد که شامل شبکه های گوش به زنگی (ترصدی) ، توجه پایدار، شبکه جهت گیری فضایی و شبکه کنترل اجرای توجه میباشد.
شبکه جهت گیری فضایی توجه، یک سیستم توجهی اولیه است و مسئول جهت گیری های سطح پایین به یک محرک ساده میباشد. عملکردهای این شبکه مربوط به سازمان، توجهی خلفی بوده که شامل لوب پریتال خلفی کالیکولوس فوقانی و هسته پولونیار طرفی است. مدار دوم، مدار انتخاب هدف و حل تعارضات شناختی است که عملکردهای آن در نواحی قوای مغز از جمله شکنج سینگولیت قدامی و نواحی مکمل حرکتی سازمان مییابد. تالاموس نیز یکی از نواحی مغزی است که کارکردهای آن ارتباط نزدیکی با انتخاب اطلاعات هدف دارد. لازم به ذکر است که توانایی جابه جایی توجه یکی از کارکردهای این شبکه بوده که عملکرد آن مربوط به سینگویت قدامی است.
نهایتاً سومین شبکه توجهی، شبکه گوش بزنگی و توجه پایدار است. این شبکه زمانی فعال میگردد که پایداری توجه در شرایطی بدون حضور محرکی برجسته و جدید نیاز است. نیمکره راست مغز به ویژه نواحی پره فرنتال راست و نیز سازمان نورواپی نفرین در حفظ حالت گوش بزنگی فعالیت دارند. نهایتاً کارکرد حافظۀ کاری که اطلاعات را به طور موقتی جهت پردازشها و پاسخ های بعدی حفظ میکند، در نواحی از مغز شامل قشر پره فرنتال خلفی طرفی و نیز نواحی خلفی مغزی انجام میپذیرند.
سولبرگ و متیر در سال 1989 مدل بالینی دیگری از جهت کارکردهای توجهی مطرح کردند، در این مدل توجه شامل پنج نوع است.
توجه متمرکز: توانایی ارائه پاسخ به یک محرک خاص بینایی، شنوایی و یا لمسی.
توجه پایدار: توانایی حفظ رفتار هدفمند طی یک فعالیت تکرار شونده و ادامه دار.
توجه انتخابی : شامل حفظ یک رفتار با یک سری وظایف شناختی در حضور محرکات رقیب و مزاحم دیگر. بنابراین در اینجا الزاماً محرکات غیرهدف نیز حضور دارند.
جابه جایی توجه : انعطاف پذیری ذهنی است که به فرد اجازه میدهد، توجه خود را بین تکالیفی که نیازهای شناختی متفاوتی دارند منتقل کند.
توجه تقسیم شده: این نوع شامل ارائه پاسخهای همزمان به چند تکلیف یا تکلیفی با نیازهای چندگانه است. برای مثال گوش دادن به رادیو حین رانندگی.
از دیدگاه سولبرگ و متیر عملکردهای توجه فرد در این طیف متغیر است.
در تعریف توجه پایدار در این مدل، توجه پایدار خود از دو جزء تشکیل شده است. اول ترصد یا گوش بزنگی است و دوم کنترل ذهنی یا حافظه در کار است. نقایص ترصد را میتوان در افرادی که تنها قادرند در طول یک زمان مشخص توجه خود را حفظ کند مشاهده کرد. حافظه در کار نیز توانایی پردازش و نگهداری اطلاعات در ذهن است.