3-2 سامانه حرکتی چشم
حرکات طبیعی چشم به مجموعه ای از اطلاعات زیر نیاز دارند :
حرکات سر (اطلاعات دهلیزی)
اشیاء در میدان بینایی (دیدن)
وضعیت و حرکت چشم (اطلاعات حس عمقی)
انتخاب هدف بینایی (ساقه مغز و نواحی قشر مغزی)
کنترل دقیق وضعیت چشم، برای دیدن حیاتی است چون بهترین حدت بینایی تنها در ناحیه کوچکی از شبکیه به نام لکه زرد صورت میگیرد و درک دید دو چشمی شیء به صورت یک شیء، مستلزم آن است که تصویر در نقاط یکسان روی هر دو شبکیه دریافت شود. این کنترل بسیار خوب وضعیت چشم، بوسیله دستجات طولی داخلی (MLF) و بازتاب ها و مراکز مغزی صورت میگیرد.
4-2 انواع حرکات چشمی
حرکات چشمی دو حالت دارند: ثابت نگه داشتن چشم ها در طی حرکات سر به نحوی که محیط پرش نداشته باشد و جهت دهی نگاه خیره در اهداف بینایی.
حرکات چشم شامل حرکات توأم چشم ها و حرکات گرایشی میشوند. در حرکات توأم، هر دو چشم در یک جهتِ یکسان حرکت میکنند. در حرکت گرایشی، چشم ها به خط وسط نزدیک و یا دور میشوند. حرکات گرایشی زمانی ایجاد میشوند که به شیء نزدیک نگاه میکنیم و یا از یک شیء نزدیک به شیء دور، نگاه را انتقال میدهیم.
ثبات نگاه خیره و یا ثابت بینایی در طی حرکات سر بوسیله موارد زیر به دست میآید :
بازتاب دهلیزی- چشمی که ناشی از عمل اطلاعات دهلیزی روی وضعیت چشم طی حرکات سریع سر میباشد.
بازتاب چشمی – حرکتی ، استفاده از اطلاعات بینایی برای ثبات تصاویر در طی حرکات آهسته سر.
راستای نگاه خیره (Gaze) همراه است با :
حرکات ساکادیک: حرکات سریع چشم، تا نگاه از یک شیء به شیء دیگر منتقل شود. حرکات بسیار سریع چشم، اشیاء را به مرکز بینایی جایی که جزئیات تصاویر دیده میشود، میآورد.
حرکات تعقیبی آرام: حرکات چشم که اشیاء متحرک را دنبال میکند.
حرکات گرایشی: جهت چشم ها را نسبت به فاصله بین چشم ها و هدف بینایی تنظیم میکند.
جهت نگاه خیره (Gaze)
ساکادیک، حرکات تعقیبی آرام و تقارب (همگرا) حرکات چشمی هستند که برای هدایت نگاه خیره به اشیاء انتخاب شده بکار گرفته میشوند. مراکز ساقه مغز حرکات افقی و عمودی چشم را کنترل میکنند. ناحیه ای در پل مغز به نام تشکیلات مشبک پارامدین پونتاین حرکات ساکادیک ارادی افقی را کنترل میکند. هسته ابدوسنس بعنوان مبدأ عصب ابدوسنس و از طریق ارتباط با هسته اکولوموتور، حرکات تعقیبی افقی و ساکادیک بازتابی را کنترل میکند. تشکیلات مشبک در مغز میانی حرکات عمودی چشم را کنترل میکند. مراکز قشری شامل منطقه های چشمی پیشانی، پس سری و گیجگاهی حرکات چشم را تحت تأثیر قرار میدهند.