نقش فرونتال در تلفیق و یکپارچه کردن اطلاعات برای پردازشهای توجهی و تصحیح الگوهای رفتاری اثبات گردیده است و با توجه به اینکه کودکان دچار اختلال نقص توجه-بیش فعالی اختلال عملکرد را در مناطق فرونتال از قبیل ناحیه کورتکس پره فرونتال جانبی پشتی DLPFC)) نشان میدهند و از آنجاییکه این مدارهای عصبی مشابهی نیز برای کنترل حرکات چشمی وجود دارد به نظر میرسد استفاده از تمرینات اکولوموتور می تواند منجر به تغییرات رفتاری و توجهی در کودکان ADHDشود.
تفسیر داده های مرتبط با آزمون عملکرد مداوم
در پژوهشی که مارتین ارس و همکاران در بررسی بیتوجهی، تکانشگری و بیش فعالی کودکان ADHD با استفاده از مداخلات نورو فیدبک و ارزیابی آزمون عملکرد مداوم II انجام دادند نتایج حاکی از کاهش علایم بی توجهی (آستانه تشخیص) و همچنین کاهش خطای حذف و ارتکاب و همچنین سرعت واکنش در این کودکان شده است که در زمینه کاهش علایم بی توجهی نتیجه مداخلات با پژوهش حاضر همسو میباشد.
در مطالعه دیگری که در کودکان و نوجوانان دچار صدمات مغزی انجام شد با استفاده از تمرینات اکولوموتور و ارزیابی آزمون عملکرد مداوم II مهارتهای توجهی این کودکان تفاوت معناداری را نشان داد که با مطالعه حاضر همسو میباشد.
توماس و همکاران در سال 1995 از طریق مداخلاتEEG biofeed back طی 30 روز پرداختند و با ابزار ارزیابی TOVA نتیجه مداخله را تحت بررسی قرار دادند. نتیجه این ارزیابی تغییرات معنادار را در توجه متمرکز و همچنین زمان واکنش را نشان داد.
در مطالعه لوسک و منسور در سال 2006 با استفاده از تمرینات نوروفیدبک و ارزیابی عملکرد مداوم در کودکان ADHDافزایش عملکرد توجهی و کاهش تکانشکری را نشان میدهد که با پژوهش حاضر همسو میباشد.
با توجه به نتایج بدست آمده بر طبق آزمون عملکرد مداوم II چنین به نظر می رسد که آستانه تشخیص، تکرار و تغییر پذیری تغییرات معناداری را گزارش داده اند. تکرار در آزمون عملکرد مداوم شاخصه ای از خطا در پاسخ اولیه است که نشان دهنده تکانشگری است. با توجه به تغییر در این خرده آزمون میتوان آن را منتسب به تمریناتی دانست که به ردیابی بینایی و همچنین کنترل تکانه کامپیوتری توسط آزمونگر ارائه شده است.
همچنین در مورد خرده آزمون آستانه تشخیص که معیاری برای بی توجهی و توانایی تمایز کودکان است میتوان اینگونه نتیجه گرفت که تمرینات جستجوی دیداری منجر به افزایش آستانه تشخیص در این کودکان شده است.
تغییرات معنادار را در شاخصه تکرار میتوان به افزایش سطح تحمل کودک و همچنین وابسته به تغییرات در آستانه تشخیص دانست.
در مورد خطای حذف و ارتکاب و سرعت واکنش با توجه به اینکه تفاوت معنادار مشاهده نشد ولی تغییرات بارز در میانگین بدست آمده کارآیی مداخله را در موارد فوق الذکر نشان میدهد.
با توجه به نقش سینگولیت قدامی در فرآیندهای شناختی پیچیده، انتخاب پاسخ وکشف خطا و نقص این منطقه از مغز در کودکان دچار اختلال نقص توجه- بیش فعالی که میتواند منجر به بروز علایم تکانشگری و بیش فعالی شود استفاده از تمریناتی که بر مبنای کنترل تکانشگری و همچنین مهار پاسخ که در مداخلات پژوهش حاضر در نظر گرفته شد میتواند منجر به تغییر در سطح بیش فعالی و تکانشگری این کودکان شود.
با توجه به این که نقص در مسیرهای فرونتو استرایتال باعث ایجاد علایم ADHD شده است و نقص در این مدار منجر به کاهش توانایی در مهار پاسخ های نامناسب میگردد و همچنین با توجه به نقش کورتکس فرونتال و بازال گانگالیا در کنترل پاسخ های ارادی و مهار ساکادیک، تکالیف بینایی-حرکتی میتواند در جهت کاهش و مهار پاسخ های رفلکسی ناخواسته مفید باشد.
3-5 نتیجه گیری
با توجه به اینکه نظریات کنترل دیداری و توجهی شواهد کاملی را فراهم آورده اند که مهارتهای بینایی – حرکتی و تقویت مهارتهای ردیابی بینایی جهت داشتن عملکردهای توجهی در همه سطوح مورد نیاز است. یافتههای این پژوهش نشان داد که استفاده از برنامه توانبخشی کامپیوتری مبتنی بر ردیابی بینایی شیوه ای جالب و قابل مطالعه ای برای آموزش الگوهای دیداری و حرکتی میباشد. استفاده از محیط رایانه به دلایلی چون با ثبات و رها بودن از خواسته های اجتماعی که برای ما استرس آور است و تسلط افراد بر سرعت و درک خود و تکرار پذیری مواد آموزشی در محیط رایانه جهت رسیدن به تسلط در زمینه های اشاره شده بسیار مناسب به نظر میرسد.
نتایج مطالعه حاضر توانست شواهدی را مبنی بر اثر بخشی ارتقای الگوهای دیداری بر عملکرد توجهی کودکان دچار اختلال نقص توجه – بیش فعالی فراهم آورد.
4-5 پیشنهادات
انجام مطالعه در جامعه آماری بزرگتر
طولانی تر بودن مدت درمان در گروه ADHD
انجام مطالعات تقویت الگوهای دیداری در سایر اختلالات روانپزشکی کودکان از قبیل اوتیسم، اختلال یادگیری و …