-122
-121.5
km
20
Sec
30
37
37.2
36.8
37.4
-122.5
-122
-121.5
km
20
Sec
30
شکل ‏34: اثر جهت داری در تاریخچه زمانی سرعت در زلزله 1989 لوماپریتا [28]
اثر جابجایی ماندگار
اولین شواهد لرزه شناختی پدیده جابجایی ماندگار زمین لرزه توسط بنیوف [33] در سال 1955 گزارش گردید. وی نشان داد که انتشار پارگی گسل به عنوان یک منبع در حال حرکت، به زمین لرزه های متفاوتی در دو سمت منطقه گسلش و با اختلاف زیاد در محتوای فرکانس رکوردها می انجامد. پدیده جابجایی ماندگار می تواند باعث ایجاد یک نیم پالس در تاریخچه زمانی سرعت زمین لرزه گردد. در مورد پدیده جابجایی ماندگار تکتونیکی این نکته دارای اهمیت است که موقعیت ساختگاه نسبت به جهت گسلش ارتباطی به جابجایی های مورد نظر نداشته و فقط بزرگا، نوع گسلش و میزان فاصله از سطح گسلش در مقدار جابجایی های ماندگار عوامل موثر تلقی می گردند. به این معنا که در فواصل بیشتر از 5 کیلومتر از سطح گسلش از اثر این پدیده تا حد زیادی به دلیل افزایش فاصله کاسته میشود. جابجایی ماندگار تکتونیکی در مولفه موازی گسل نمایان می شود و دارای ذات و ماهیت استاتیکی است. تفاوت این پدیده با پدیده جهت داری این است که پدیده جهت داری در مولفه عمود بر امتداد گسلش رخ می دهد و دارای ذات و ماهیت دینامیکی است. مهم ترین اثرات پدیده جابجایی ماندگار تکتونیکی عبارتند از جابجایی مشخص در طول گسل، نشست ناهمگن، اعوجاج زمین، ترک خوردگی زمین و ایجاد کرنش های فشاری و کششی در زمین. از بین این موارد جابجایی ناهمگن و کرنش های زمین جزء مخرب ترین آثار جابجایی ماندگار تکتونیکی می باشند. جابجایی ماندگار تکتونیکی حاصل یک جابجایی استاتیکی در زمین است و ویژگی عمده ناشی از آن وجود یک پالس یک جهته (نیم پالس) در تاریخچه زمانی سرعت زمین لرزه، و یک پله یکنواخت در تاریخچه زمانی جابجایی زمین لرزه می باشد. شکل ‏35 مولفه های شتاب، سرعت و جابجایی زلزله 1999 چی چی ثبت شده در ایستگاه TCU068 در فاصله 3 کیلومتری از گسل را نشان می دهد. همان گونه که مشاهده می شود، تاریخچه زمانی سرعت این زمین لرزه دارای یک پالس یک جهته با دامنه نوسان بالا می باشد که وجود این پالس باعث ایجاد یک گام پله مانند (تغییر مکان ماندگار) در تاریخچه زمانی جابجایی شده است.
شکل ‏35 : نمودار شتاب، سرعت و جابه جایی مولفه نمادین زلزله نزدیک گسل
شکل ‏366(a) گسلی امتداد لغز و 12 ایستگاه ثبت زمین لرزه ناشی لغزش این گسل را نشان می دهد[7]. شکل ‏366 (b) تاریخچه زمانی سرعت مولفه موازی با گسل زمین لرزه های تولید شده در این ایستگاه ها را نشان می دهد. همان طور که ملاحظه می شود، در فواصل نزدیک گسل وجود پالس جابجایی ماندگار در تاریخچه زمانی سرعت کاملا مشهود است. با افزایش فاصله از گسل، به مرور پالس جابجایی ماندگار نیز از بین می رود. به طوری که در فاصله 12 کیلومتری از گسل، اثر جابجایی ماندگار در تاریخچه زمانی سرعت مشاهده نمی شود.

مطلب مرتبط :   تحقیق درمورد ارزیابی نتایج و درخت تصمیم

شکل ‏36 : اثر جابجایی ماندگار در تاریخچه زمانی سرعت مولفه موازی با گسل زمین لرزه[7]
به سبب عدم وجود وجود اطلاعات لازم و کافی در مورد زلزله های حوزه نزدیک گسل به ویژه در کشوری مانند ایران که مدت زیادی از ثبت و مطالعه زلزله های رخ داده نمی گذرد، تولید زلزله های (شتابنگاشت) سازگار با چشمه لرزه زا، نوع گسلش، ابعاد گسلش، اثرات عبور مسیر موج و اثرات نوع خاک زیر ساختگاه از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود. تولید زلزله (شتابنگاشت) در فاصله های دور از گسل شامل جهت داری، جابجایی ماندگار تکتونیکی و همچنین افزایش فرکانس در پیش سوی و کاهش آن در پس سوی که به پدیده داپلر معروف می باشد به ندرت مطالعه و بررسی شده است. این آثار برای سازه های بلند ممکن است تا حدود 4 برابر افزایش داشته باشد. در تحقیق حاظر با استفاده از روش های تحلیلی ریاضی اثرات نزدیکی به گسل در تاریخچهزمانی شتابنگاشت های شبیه سازی شده لحاظ می گردد و با استفاده از آنها اثرات جابجایی ماندگار و جهت داری بررسی می گردد.