1-6-6-زمان و فصل برداشت یونجه:
بررسی ها نشان داده که مرحله رشد در زمان برداشت بیشتر از هر عامل دیگری بر روی کیفیت یونجه تاثیر دارد در گیاهانی نظیر یونجه که نحوی رشد کاملاٌ متفاوتی نسبت به گندمیان دارند، تغییرات سریع در زمان بلوغ گیاه وگلدهی صورت می گیرد. در یک تحقیق مقدار پروتئین خام یونجه چین دوم بر اساس ماده خشک به صورت زیر ارائه شده است: یونجه در مرحله شروع غنچه دهی 5.21 درصد غنچه دهی کامل 4.19درصد شروع گلدهی 4.18،اواسط گلدهی1.17،تمام گل 9.15،گلدهی کامل6.13 درصد شده است. بهترین زمان برداشت یونجه در چین اول در زمان غنچه دهی و در چین های دوم و سوم در زمانی است که مزرعه یونجه، به ده درصد گل دهی رفته است(نیکخواه و امانلو، 1374).
1-7 انواع یونجه ایرانی:
1-7-1- یونجه بغدادی:
این یونجه مخصوص نواحی گرمسیر است که در نواحی جنوب ایران و استان خوزستان کشت و کار می شود. برگهای آن پهن و بوته های آن بلند است که در بعضی از فصول سال ارتفاع آن بیش از 100 سانتیمتر رسیده و حدود 30 تن علوفه سبز در ماههای مناسب تولید می نماید و به طور متوسط 10-8 چین برداشت شده و حداکثر محصول را می دهد.
1-7-2- یونجه همدانی:
برتری این نوع بر سایر یونجه های ایرانی مقاومت زیاد آن نسبت به زمسان و مناطق سردسیر. ارتفاع بوته بطور متوسط 85 سانتی متر می باشد، یونجه همدانی دارای رشد کند بوده و حداکثر در سال بیش از 4-3 حین برداشت نمی دهد از نظر شکل ظاهری بوته همدانی دارای ساقه های بلند خشبی با شاخ و برگ نسبتاً کم و برگهایی کوچکتر از سایر یونجه ها ایرانی است و حدود 15-8 تن محصول خشک در سال می توان از آن به دست آورد.
1-7-3- یونجه یزدی:
مخصوص نواحی آب و هوای معتدل و بدون زمستانهای سخت می باشد این رقم ارتفاع بوته آن 60-50 سانتی متر کوتاهتر از یونجه همدانی ولی در عوض شاخ و برگ آن نسبتاً زیاد تر و برگهای آن هم بزرگتر می باشد.
1-7-4- یونجه بمی:
مخصوص مناطق حاره یا گرم است. شاخ و برگ این رقم زیادتر از دو رقم فوق می باشد و ارتفاع آن متوسط همدانی و یزدی در حدود 65-60 سانتی متر. یونجه را در صورتی که در نواحی گرمسیر با شرایط متناسب دیگر بکارند بیش از 10 چین خواهد داد. یونجه بمی به نام یونجه هفت چین شناخته می شود و محصول آن نسبت به یونجه همدانی و یزدی بیشتر بوده است ( کریمی، 1369)
1-8 اهمیت یونجه در تغذیه دام:
یکی از ویژگیهای ممتاز نشخوار کنندگان توانایی تبدیل غذاهایی همچون علوفه خشک، مواد الیافی و فرآورده های فرعی صنعتی غیر قابل مصرف برای انسان به غذاهای قابل مصرف مانند گوشت و شیر است. این توانایی نتیجه تجزیه مواد خوراکی به کمک میکروبهای موجود در پیش معده نشخوار کنندگان و استفاده آنها از محصولات نهایی جهت اعمال فیزیولوژیک خود می باشد، که در نهات منجر به تولید مواد پروتئینی قابل مصرف برای انسان می شود (قربانی و همکاران. 1379). گیاهان علوفه ای از نظر فیزیولوژیکی و اقتصادی قسمت عمده جیره غذایی دامها را تشکیل می دهند، به طوری که 70-60 درصد کل ماده خشک دریافتی، از علوفه است. و دامها جهت اعمال صحیح کار شکمبه می بایستی به مقدار کافی فیبر دریافت کنند که در این بین اهمیت یونجه به عنوان بهترین گیاه علوفه ای برای دامهای نشخوار کنندگان مشخص می شود (فرهومند، 1376).
1-9- سطح زیر کشت یونجه:
یونجه با نام (Medicago sativa) را به عنوان ملکه نباتات علوفه ای شناخته اند، که سطح زیر کشت آنها در جهان حدود 33 میلوین هکتار می رسد. سطح زیر کشت در کشور بالغ 583 هزار هکتار می باشد(کریمی، 1369). استان همدان در گسترده ای به مساحت 19547 کیلومتر مربع که از لحاظ شرایط آب و هوایی دارای موقعیت خاصی بوده و با داشتن بیش از 5.5 میلیون واحد دامی یکی از قطبهای دامپروی کشور محسوب می شود. این استان به دلیل داشتن شرایط مناسب اقلیمی یکی از مستعدترین مناطق کشت یونجه در کشور بوده به طوری که امروزه حدود 45 هزار هکتار از زمین های این استان به کشت این علوفه اختصاص یافته است و قریب 47 هزار تن علوفه خشک در سال تولید می کند که مقام ششم کشور از لحاظ تولید یونجه می باشد که عملکرد آن بیش از ده تن علوفه خشک در هکتار می باشد (بی نام. 1380).
1-10- کشت یونجه:
از عوامل مهمی که موجب برداشت محصول زیاد یونجه و طول عمر آن در خاکهای کشور می شود، آهک است. طبق گزارشهای مختلف، بیشتر خاکهای ایران آهکی و به همین دلیل برای زراعت یونجه مناسب زیرا این نوع خاکها، کلسیم و منیزیم مورد نیاز یونجه را تأمین می کنند و در ضمن باعث حفظ تعادل PH مناسب برای زراعت یونجه نیز می شوند.
در کشتهای بهاره،زدن یک شخم عمیقی خیلی عمیق مثلاً به عمق 25 تا 30 سانتی متر، بسته به ساختمان خاک، باید در پاییز و قبل از بارندگی انجام شود. شخم در پاییز باعث ذخیره نزولات زمستانی و از بین رفتن نسبی گیاهان هرز می شود. بعد از فرا رسیدن بهار با یکی دوهفته قبل از کشت، در صورت لزوم یک شخم دیگر، که این بار در جهت عمود بر شخم پاییزه است، می زنند. ایجاد شخم باعث خرد شدن کلوخه ها و ما بقی گیاهان هرز و پسمانده های گیاهی می شود( کریمی، 1369).
1-11- علف های هرز غالب یونجه تازه کاشت:
مهمترین علفهای هرز یونجه عبارتند از:
تاج خروس وحشی( Amaranthus blitoides ، Amarantus retroflexus )، برایسکا( Brassica tourenfortii )، پیچک صحرایی ( Convolvulus arvensis ) ، پنجه مرغی ( Cynodon dactylon ) ، اویارسلام ( Cyprus esculentus )، Dactyloctenium aegyptica ، دیگرا (Digera muricata )، سوروف(Echinochloa colonum )، ،آفتاب پرست (Heliotropium lasiocarpum )، پنیرک( Malva parviflora )، عروسک پشت پرده (Physalis lanceifolia ) ،خرفه( Portulaca oleracea ) ، خارخسک( Tribulus terrestris )، بارهنگ (Plantago lanceolata ) ترشک (Rumex crispus )، سلمک (Chenopodium alba ) (Chenopodium murale )، گلرنگ وحشی (Carthamus oxyacanthus (ممنوعی.، 1387).
1-12-روشهای پیشگیری و کنترل علفهای هرز: