چگونه می توان از سلامت جسمانی و روانی کودک در قبال برنامه های تلویزیون حمایت کرد- قسمت ۴

چگونه می توان از سلامت جسمانی و روانی کودک در قبال برنامه های تلویزیون حمایت کرد- قسمت ۴

کمیسیون اروپایی که در نقش قوۀ مجریه را در اتحادیۀ اروپا ایفاء می­ کند. به زعم این نهاد رسانه ­های دیداری شنیداری همانند دیگر کالاها و خدمات موضوع قوانین و مقررات بازار اروپایی قرار می­گیرند.[۶۱] این قوانین در قالب رهنمود خدمات سرویس­های دیداری شنیداری اروپا[۶۲] ،در حیطۀ اتحادیۀ اروپا بر هماهنگی قانون­گذاری ملی در زمینۀ رسانه ­های دیداری شنیداری، اعم از تلویزیون سنتی و خدمات on-demand (تلویزیون با پرداخت حق اشتراک)حاکم است.
مادۀ ۲۷ این رهنمود به حمایت از کودکان در پخش برنامه­ها ی تلویزیونی اختصاص دارد. در شق اول این ماده آمده است که : «کشورهای عضو اقدامات مناسب را برای تضمین این موضع که برنامه ­های تلویزیون تحت صلاحیت آنان هیچ گونه برنامه ای را شامل نمی­ شود که ممکن است به طور جدی به رشد جسمانی، روانی و یا اخلاقی کودکان زیان رساند، به ویژه برنامه ­هایی که شامل هرزه­نگاری[۶۳] و یا خشونت شدید باشد.»
شق دوم ماده عنوان میدارد که در صورتی که موارد فوق به طور جدی موجب آسیب در موارد مذکور نشود بلکه احتمالی باشد بارعایت زمان پخش یا هر معیار فنی که کودکان آن را تماشا نمی­ کنند، می­توان آن را پخش کرد.
مادۀ ۱۲ رهنمود نیز به تلویزیون تلویزیون با پرداخت حق اشتراک [۶۴] اختصاص دارد که پخش برنامه ­هایی را که منجر به آسیب جدی جسمانی، روانی و اخلاقی کودک می­ شود را تنها در صورتی که اطمینان از عدم تماشای کودکان وجود داشته باشد مجاز شمرده است.
بنابراین در مقایسه میان تلویزیون­های آنالوگ و تلویزیون با پرداخت حق اشتراک می­توان گفت که در اولی تحت هیچ شرایطی پخش برنامه ­هایی که منجر به آسیب جدی جسمانی، روانی و اخلاقی کودکان شمرده شود مجاز شمرده نشده است در حالی که در تلویزیون تلویزیون با پرداخت حق اشتراک با رعایت شرط فوق مجاز است. دیگر اینکه برنامه ­هایی که آسیب جدی در بر نداشته باشد در تلویزیون­های آنالوگ با رعایت موازین زمانی و فنی امکان پذیر ایت در حالی که در تلویزیون تلویزیون با پرداخت حق اشتراک هیچ­گونه محدودیتی وجود ندارد.
کمیسیون اروپایی برنامه ­های دیداری شنیداری را رصد نمی­ کند ولی عملکرد کشورهای عضو را به طور کلی ملاحظه می­ کند. بنابراین نظام­گذاران در کشورهای عضو در حیطۀ صلاحیت خود، صالح به رسیدگی به شکایات اشخاص می­باشند. چنانچه کشور دارای صلاحیت معلوم نباشد و یا شهروند شاکی نتواند به زبان کشور صالح تکلم کند، می ­تواند به نهاد رسانه­ای کشور خود مراجعه کند. کشورها به ویژه در موارد فرامرزی ملزم به همکاری با یکدیگر می­باشند.

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

 

چ) شورای اروپا

 

شورای اروپا در سال ۱۹۸۹ کنوانسیونی را با عنوان تلویزیون فرا مرزی[۶۵] به تصویب رساند. مادۀ ۷ این کنوانسیون که ذیل عنوان مسئولیت­های پخش کنندگان قرار دارد در شق دوم اشعار می­دارد:« کلیۀ برنامه ­هاییی که ممکن است به رشد جسمانی، روانی و اخلاقی کودکان و نوجوانان آسیب برساند در جدول پخش زمانی که آنان تماشا می­ کنند قرار نمی­گیرد.»
در ذیل عنوان تبلیغات بازرگانی و خرید تلویزیونی شق ۳ مادۀ ۱۳ مقرر می­دارد که تبلیغات بازرگانی که کودکان را مورد خطاب قرار می­دهد یا از آنان استفاده می­ کند از هر موردی که ممکن است موجب ورود زیان به آنان گشته پرهیز نموده و می­بایست قابلیت­های خاص آنان را در نظر بگیرد. ممنوعیت پخش پیام­های بازرگانی در برنامه ­های کودکان هنگامی که مدت برنامه کمتر از ۳۰ دقیقه است، در مادۀ ۱۴ مورد اشاره قرار گرفته است.
همچنین در تبلیغات نوشیدنی­های الکلی اطفال نمی­بایست هدف قرار گیرند یا کسی که آن را مصرف می­ کند نباید کودک به نظر برسد(شق ۲ ماده ۱۵)[۶۶]
همچنین کمیتۀ وزیران شورای اروپا توصیه نامۀ مفصلی در مورد حمایت از کودکان در برابر خشونت در ۱۸ نوامبر ۲۰۰۹ به تصویب رسانده است. در بخشی از این توصیه نامه که به رسانه ­ها اختصاص دارد دولت­ها مسئولیت اولیه در برابر محتوای زیان­آور رسانه ­ها را بر عهده دارند. مسئولین رسانه ­ها نیز در ارائۀ تصاویر و محتوا ، می­بایست آزادی بیان­ را با توجه به وظایف و مسئولیت­های ناشی از آن مورد توجه قرار دهند که این مهم می ­تواند از طریق حذف با مسدود نمودن برنامه­ای زیان­آور با ایجاد سیستم­های درجه­بندی برنامه­ها، تصویب دستورالعمل­های رفتاری و موازینی برای ارزیابی محتوا، ایجاد سازوکارهای کنترل و پیش ­بینی نظام شکایت محتوائی و غیره انجام پذیرد.[۶۷]

 

 

 

گفتار دوم :مطالعه تطبیقی موازین ناظر بر محتوای برنامه های تلویزیونی در برخی کشورها

 

 

در این گفتار مقررات پخش برنامه های تلویزیون در سه کشور آلمان٬ انگلستان و آمریکا مورد بررسی قرار می گیرد .انتخاب این کشورها به دلیل پیشرو بودن و مقررات مناسبی است که در این کشورها وضع شده است.

 

 

الف)آلمان

 

کمیسیون مراقبت از کودکان در برابر رسانه ­ها[۶۸] در آلمان مسئولیت ارزیابی تبلیغات بازرگانی دیداری شنیداری و محتوای رسانه ­های تلویزیونی را با دیدگاه حمایت از اطفال بر عهده دارد. در واقع به عنوان نهاد اصلی برای حمایت از تلویزیون و رادیوهای بازرگانی و همچنین اینترنت، در کشور آلمان این کمیسیون است. تصمیات نهاد مذکور توسط مسئولین رسانه ­های دولتی که مربوط محتوا تآمین خدمات در این زمینه است، اجرا می­ شود.[۶۹]
حمایت از کودکان در مقابل برخوردهای منفی با رسانه ­ها از طریق روشن ساختن محدودیت­های قانونی برای تولیدکنندگان برنامه ها و الزام آنها به رفتار مسئولانه صورت می­گیرد.
حمایت از اطفال در رسانه ­ها باهدف کاهش آثار دنیای بزرگسالان که هنوز با رشد کودکان و اطفال همخوانی ندارد و کمک به کودکان و نوجوانان برای ارتقای شخصیت­شان می­باشد. حفاظت از اطفال متأثر از نظام­دهی محتوای رسانه ­ها با دیدگاه آسیب بالقوۀ آن بر روی اطفال و کنترل دسترسی به آن در گسترۀ عمومی است. قانونگذاری در رابطه با حفاظت از کودکان به دنبال استفادۀ صحیح کودکان و نوجوانان مطابق با سن­شان از رسانه ­ها و جلوگیری از دسترسی آنها به محتواهایی است که برای آنان ایجاد مشکل می­ کند.
کمیسیون مسئولیت­خود را از طریق بررسی موارد نقض مقررات «پیمان داخلی حفاظت از کرامت انسانی»[۷۰] و «حفاظت از اطفال در رسانه ­های پخش و رسانه ­های تلویزیونی»[۷۱] انجام می­دهد. وضع ضوابط صحیح که توسط مقام رسانه ­های دولتی در رابطه با تولیدکنندگان مرتبط قرار می­گیرند، بر عهدۀ کمیسیون است. بر اساس خودنظام­دهی قانونی ، کمیسیون می ­تواند نهادهای خودنظام­دهی داوطلبانه[۷۲] را تأیید کند. وظیفۀ دیگر کمیسیون در رابطه با زمان­بندی پخش برنامه است. نصب سیستم­هایی در منبع پخش و اعطای مجوز به به سیستم­های فنی برای حمایت از کودکان است. کمیسیون همچنین درخواست­های محتوای زیان­بار را بایگانی کرده تا در فهرست رسانه ­های مشکل دار اضافه شده و بر روی درخواست­ها نظر داده تا در لیستی که توسط «دپارتمان فدرال رسانه ­های زیان­بار برای افراد جوان»[۷۳] ثبت شود.[۷۴]
این کمیسیون مشتمل بر شش عضو است که توسط مقامات رسانه ای دولتی برگزیده می­شوند. چهار نماینده از میان عالی­ترین مقامات کشوری در رابطه با حمایت از کودکان و دو کارشناس که توسط عالی­ترین مقام فدرال انتخاب می­شوند.
برای دستیابی به همکاری مناسب با سایر نهادهای نظارتی در زمینۀرسانه های راه دور، پیمان داخلی حمایت از کودکان در رسانه ­ها همکاری نزدیکی کمیسیون، jugendschutz و دپارتمان فدرال رسانه ­های زیان بار برای افراد جوان بوجود می­آورد. Jugendschutz با کمیسیون در ساختار آن مرتبط شده استو از طریق تحقیقات اینترنتی آن را تأمین می­ کند. پیش از اتخاذ تصمیم در مورد درخواست­هایی که در فهرست رسانه ­های مشکل­دار قرار بگیرند،دپارتمان از کمیسیون نظر می­خواهد، خود کمیسیون نیز می ­تواند بدوا! نظر دهد.
گروه­های کاری کمیسیون متشکل از اعضای کمیسیون، کارکنان رسانه ­های دولتی و کارشناسانی از بیرون می­باشند. آنان با مسائل ویژه­ای در خصوص وظیفۀ قانونی کمیسیون فعالیت می­ کنند. در حال حاضر نه گروه کاری به فعالیت مشغول­اند.
تصمیمات کمیسیون در مجموع و شورهای بررسی آن توسط گروه­های بررسی­کننده که وظیفآ تحلیل کلیۀ مسائل حقوقی و عملی یک مورد را به عهده دارند و رهنمودهایی برای تصمیم ­گیری ارائه می­دهد، انجام می­گیرد. هر کدام از این گروه­ها از پنج عضو تشکیل شده ­اند که از رسانه ­های دولتی؛ عالی­ترین مقامات در رابطه با جوانان، دپارتمان مزبور و نمایندگی فدرال آموزش مدنی[۷۵] هستند.

 

ب)انگلستان

 

در کشور انگلستان ادارۀ ارتباطات مسئولیت نظام­دهی وسایل ارتباط جمعی را به عهده دارد. در رابطه با حمایت از کودکان «قانون پخش برنامه ­های ادارۀ ارتباطات»[۷۶] که در فوریۀ ۲۰۱۱ اصلاح شده است بخش اول خود را به حمایت از افراد زیر ۱۸ سال اختصاص داده است. این بخش شامل مقرراتی است که در راستای اصل «اطمینان از حمایت از افراد زیر ۱۸ سال» مدون گشته­اند. برای آگاهی از چگونگی حمایت از کودکان به اجمال این مقرره را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
زمان بندی برنامه­ها و محتوای آن یکی از موضوعاتی است که ضوابطی برای آن در نظر گرفته شده است. همانند رهنمود اروپایی در این قانون نیز پیش بینی شده است که پخش برنامه ­هایی که منجر به آسیب جدی رشد جسمانی، روانی و اخلاقی افراد زیر هجده سال می­ شود، ممنوع است. نهادهایی که به پخش برنامه مبادرت می­ورزند می­بایست کلیۀ اقدامات منطقی رابرای حمایت از کودکان انجام داده که در خصوص برنامه ­های تلویزیونی مسئولیت آنان بیش از تعهدات ناشی از مادۀ ۲۷ رهنمود خدمات رسانه ­های دیداری شنیداری خواهد بود.
علاوه بر این «کودکان» نیز به موجب یک جدول پخش مناسب از برنامه ­های نامناسب مورد حمایت قرار گیرند. کودکان به افراد زیر پانزده سال در این قانون اطلاق می­ شود. جدول پخش مناسب نیز دارای ویژگی­هایی است که با توجه به مواردی شناخته می­ شود،از جمله: ماهیت محتوا؛ شمار احتمالی و طیف سنی کودکان مخاطب با احتساب زمان مدرسه، اخر هفته­ها و تعطیلات؛ زمان آغاز و پایان برنامه؛ نوع کانال و ایستگاه پخش برنامه و برتامۀ خاص و در نهایت انتظارات محتمل در مورد مخاطبان برای کانال و برنامۀ خاص در یک روز خاص.[۷۷]
در این قانون آمده است که پخش­کنندگان تلویزیونی باید «واترشد»[۷۸] را در نظر بگیرند. واترشد تنها به تلویزیون اختصاص دارد و از ساعت ۵٫۳۰ تا ۲۱ را شامل می­ شود. در واقع برنامه ­های نامناسب برای کودکان نباید در پیش از ساعت ۲۱ یا پس از ۵٫۳۰ پخش شود. حتی در واترشد نیز نباید برنامه ­های مختص بزرگسالان به یکباره آغاز شود بلکه برنامه ­های سنگین باید در ساعت­های پایانی پخش شود. در پیش از واتر شد چنانچه برنامه حاوی محتوایی باشد که به اضطرتب و پریشانی برخی کودکان بینجامد باید اطلاعات روشن و کامل در مورد آن ارائه شود.[۷۹]
پوشش جرایم جنسی و دیگر جرایم در بریتانیا
در جایی که محدودیت­های قانونی پیرامون ممنوعیت شناساندن افراد وجو دارد، پخش کنندگان باید احتیاط مضاعفی را در خصوص افراد نابالغ مبذول دارند تا از ارائۀ سرنخ­هایی که می ­تواند منجر به شناسایی آنان شود، خودداری کنند. مقررۀ فوق شامل افراد نابالغی است که به هر نحو در رسیدگی­های جنایی به عنوان قربانی، شاهد، شاکی به خصوص جرایم جنسی، یا دعاوی حقوقی و دادگاه­های خانواده حضور دارند.
داروها، دخانیات، محلل­ها[۸۰] و الکل
استفاده از داروهای غیر مجاز و سوء استفاده از مواد مخدر، دخانیات، محلل­ها[۸۱] و الکل نباید در برنامه ­های کودکان به نمایش درآیید مگر آنکه توجیه قوی وجود داشته باشد. همچنین در برنامه ­های پیش از واترشد نیز از تشویق به آن، چشم­پوشی از مرتکبین آن و دلربا جلوه دادن آن پرهیز شود.
خشونت و رفتار خطرناک
خشونت و آثار پس از آن و همچنین توصیف آن چه به صورت گفتاری و چه جسمانی باید در ساعات پیش از واتر شدت به شدت محدود شده و با توجه به زمینه توجیه شود. خشونت اعم از گفتاری و جسمانی که به راحتی توسط کودکان قابل تقلید است و به گونه ای زیان­آور و خطرناک است، نباید در برنامه ­های کودکان آورده شده و یا در پیش از واترشد به نمایش در آید، مگر اینکه دارای توجیه قوی باشد.
بیان اهانت آمیز
بیان و زیان بسیار موهن نباید در پیش از واترشد پخش شود. همچنین در برنامه ­های ویژۀ کودکان نیز استفاده از لحن اهانت آمیز ممنوع است.در صورتی استفاده از بیان موهن در پیش از واترشد مجاز است که با توجه به زمینۀ آن دارای توجیه باشد.در هر حال از استفادۀ مداوم از آن در پیش از واترشد باید اجتناب شود.
محتوای جنسی
محتوای برنامه ­هایی که طبق شورای بریتانیایی دسته­بندی فیلم[۸۲] در درجۀ آر۱۸- قرار می­گیرد در هیچ ساعات از شبانه روز مجاز به پخش نیست. «محتوای جنسی بزرگسالان» که عبارت است از محتوایی که که دارای تصاویر یا بیانی با ماهیت جنسی بالا است که مقصود ابتدایی آن تحریک جنسی است در هیچ زمانی به غیر از ساعت ۲۲ تا ۵٫۳۰ و تنها در در سرویس­های حاوی حق اشتراک [۸۳]و پرداخت وجه مشروط به دسترسی محدود اجباری[۸۴] قابل پخش نیست. علاوه بر اینکه ملاحظات لازم جهت اطمینان از بالغ بودن مشترکین می­بایست صورت گیرد.[۸۵]
پخش برنامه­ در واترشد و حاوی محتوای جنسی ولی نه به صورت «محتوای جنسی بزرگسالان» است که در بالا به آن اشاره شد در صورتی که توجیه داشته باشد مجاز است.
ارائۀ برنامه ­های حاوی آمیزش جنسی در پیش از واترشد ممنوع است جز اینکه هدف آموزشی مهمی دنبال شود. هرگونه بحث یا تجسمی پیرامون رفتار جنسی در پیش از واترشد باید دارای توجیه بوده و به شدت محدود شود. همچنین نمایش برهنگی در پیش از واترشد باید دارای توجیه باشد.
موضوعات مربوط به جن، ماوراء طبیعی و اسرار آمیز
نمایش­های جن­گیری، کارهای اسرارآمیز و ماوراءطبیعت(به گونه­ ای که واقعی به نظر برسد) در پیش از واترشد نباید نمایش داده شود. اعمال فوق طبیعی که با هدف سرگرمی نمایش داده می­ شود نباید در ساعاتی که تعداد زیادی از بچه­ها تماشا می­ کنند، پخش شود.(این قاعده شامل برنامه ­های درام، فیلم یا کمدی نمی­ شود.)
حضور افراد زیر هجده سال در برنامه­ها
مراقبت صحیح چه از لحاظ جسمی و چه روانی و شخصیتی از افراد زیر هجده سالی که در برنامه­ها صورت می­گیرد باید انجام گیرد. این صرف نظر از هرگونه رضایتی است که شرکت کننده یا والدین او اعلام می­دارد. همچنین این افراد نباید از طریق شرکت یا پخش آن برنامه بی­جهت تحت استرس و فشار قرار گیرند. همچنین جوایزی که به کودکان اهداء می­ شود بایستی با طیف سنی شرکت کنندگان و مخاطبان هدف، تناسب داشته باشد.

 

پ) آمریکا

 

 

درجه­بندی برنامه ­های تلویزیون

 

قانون ارتباطات دور ایالات متحده آمریکا(۱۹۹۶) مقرر می سازد که ظرف دو سال از این قانون، تلویزیون­ها باید با وی-چیپ تولید شوند. وی چیپ این اجازه را به به والدین می­دهد تا برنامه ­هایی که از نظر آنان مسئله­دار یا نامناسب می­دانند را با توجه به سامانۀ درجه­بندی برنامه ­های تلویزیون، قفل کنند. مطابق این سامانه کلیۀ برنمه­های تلویزیون به استثنای اخبار و برنامه ­های ورزشی رتبه ­بندی می­ شود. پر واضح است که کارآیی وی چیپ تا حدود زیادی بسته به تنظیم سامانۀ مناسب رتبه ­بندی است.[۸۶]
اولین سامانۀ در بخش سرگرمی بوجودآمد. این سامانه که با عنوان « راهنمای تلویزیونی والدین» نامیده می­ شود از ژانویۀ ۱۹۹۷ به اجرا در آمد و زود شناخته شد. دلیل این که سریع شناخته شد این است که این سامانه بر اساس «انجمن تصاویر متحرک آمدیکا»[۸۷] برای سامانۀ رتبه ­بندی فیلم­ها بود. رتبه بندی ام.پی.ای.ای چهار رتبه را شامل می­شد: جی، پی جی، پی جی-۱۳ و آر. شبیه آن نیز راهنمای تلئیزیونی والدین نیز چهار گروه را رتبه بندی کرده بود: تی وی-جی(عموم مخاطبان)[۸۸]، تی وی-پی جی(با راهنمایی والدین)[۸۹] ، تی وی-۱۴(هوشمندی بسار والدین) [۹۰] و تی وی-ام ای(ویژه مخاطب بالغ)[۹۱]. تفاوت میان این دو سامانه این است که راهنمای تلویزیونی والدین در برنامه ­های کودک را نیز به در دو سطح تفکیک کرده است: تی وی-وای(همۀ کودکان)[۹۲] و تی وی-وای۷(برای کودکان بزرگتر)[۹۳].[۹۴]
به استثنای رتبه ­بندی ویژۀ کودکان، افزودن واژۀ تی وی پیش از هر یک از درجات و تغییرات اندکی در خود درجات، راهنمای تلویزیونی والدین شبیه رتبه بندی فیلم­ها بود. هر دو سامانه «سن محور»بوده که عموماً پیشنهاد یا خودداری از تماشای برنامه­ها رابر اساس اینکه مخاطبان در چه سنی باشند، صورت می­گیرد. به دیگر سخن، رتبۀ تی وی ۱۴ توصیه می­ کند که کودک زیر ۱۴ سال از دیدن برنامه خودداری کند.هیچکدام از این سامانه­ها اشاره ای به محتوای فیلم یا برنامه نمی­ کند و یا اینکه چرا برای مخاطبان با سن مشخص نامناسب است.
هر چند قصد ایجاد رتبه بندی برنامه ­های تلویزیون ستودنی بود، ولی این نظام دارای اشکالاتی نیز بود. مهمترین اشکال آن این بود که چیزی نبود که دلخواه والدین باشد. مطالعات ذر زمینۀ تمایل والدین به رتبه بندی برنامه ­های تلویزیون انجام گرفت که نشان میداد اکثراً خواهان رتبه بندی «محتوا محور» هستند برخلاف روش سن محوری که به کار گرفته می­شد. دومین ایراد راهنمای تلویزیونی والدین این بود که به طور مؤثر به والدین هشدار نمی­داد که برنامه ­های تلویزیون چه محتوای نامناسبی (مثلاً خشونت، سکس، زبان بی ادبانه) با رتبۀ معین ارائه می­ کند. به عبارت دیگر این سامانه اطلاعات زیادی ارائه نمی­کرد و این به دلیل این بود که راهنمای تلویزیونی والدین بر اساس رتبه بندی انجمن تصاویر متحرک بود و این سامانه نشان داده بود که در اینکه چه محتوایی در درجۀ خاصی از رتبه بندی وجود دارد، ناکارآمد است.
سویم مشکل این راهنما این بود که کودکان جذب محتوایی می­شدند که والدین قصد دور نگه داشتن آنان را دارند. برای مثال کودک به برنامۀ تی وی-۱۴ مشتاق تر است تا برنامه ای با رتبۀ تی وی-جی(که برای عموم است) چرا که درجۀ محدودکنندگی آن نیز بیشتر است که «الانسان حریصٌ علی ما مُنع». بر خلاف این روش، تحقیقات نشان می ­دهد که شاخص ­های محتوایی تأثیری بر اشتیاق کودکان ندارد. کودکان کوچکتر هنگامی که کتوجه می­شدند فیلمی با محتوای خشونت­آمیز آمیز پخش می­ شود از آن پرهیز می­کردند. بنابراین، هر رتبه بندی ضرورتاً موجب ایجاد اشتیاق در کورردکان برای مشاهدۀ محتوای محددود شده یا نامناسب نمی­ شود.[۹۵]
اینکه چرا بین این دو شیوه این تفاوت وجود دارد شاید بتوان گفت که در شیوۀ «سن محور» کنجکاوی کودکان را افزایش می­دهد بدون اینکه اشاره کند به اینمه چه مورد نامناسبی در محتوای آن وجود دارد.و به راحتی کودکان در سن خاصی از دیدن آن منع می­شوند. در دیگر سو، هیچ توصیه­ای نمی­ کند راجع به اینکه چه کسی ببیند یا نبیند، و تنها محتوای آن را شرح می­دهد. کودکان ممکن است کمتر بااطلاعات سادۀ محتوایی به طمع بیفتند، در حالی که دوست دارند موانع پیش رو را از میان بردارند از این طریق که به جستجوی محتوای ممنوعه پرداخته و اینکه خود ببینند چرا این محتوا نامناسب تلقی می­ شود.
به همین دلایل راهنمای تلویزیونی کودکان اصلاح شد. به دلیل انتقادات وسیعی که متوجه این نظام شد، بجز ان.بی.سی موافقت کردند تا نظام موجود را به گونه­ ای تغییر دهند که نشان دهند چه محتوایی در برنامه­ها نمایش داده خواهد شد. از این رو حروف لاتین وی، اس، ال و دی نمایانگر خشونت[۹۶]، سکس[۹۷]، زبان[۹۸] و گفتگوی وسوه­انگیز[۹۹] می­باشد. حروف «اف وی»(بیانگر خشونت ملایم)[۱۰۰] به رتبه ­بندی کودکان افزوده شد تا نشانگر وجود «خشونت مضاعف» نسبت به برنامه ­های معمول کودکان باشد. این راهنمای تلویزیونی کودکان که بازنگری شد از اکتبر ۱۹۹۷ لازم­الاجرا گردید.[۱۰۱]
اصلاحات نیز موجب حذف شیوۀ سن محور نشد بلکه شاخص ­های محتوایی به آن اضافه شد تا نشان دهد که چرا برنامه­ای داری رتبۀ خاصی است. بنابراین هم­اکنون برنامه­ها درجاتی چون تی وی-پی جی-ال یا تی وی-۱۴-ال و تی وی-ام اِی-اس دریافت می­ کنند. بسته به اینکه چه درجۀ سنی یک برنامه دارد؛ پدر یا مادر می ­تواند تعیین کند که چه میزان خشونت، سکس یا زبان در آن برنامه وجود دارد. برای مثال برنامه­ای با درجۀ تی وی-پی جی-وی نشان دهندۀ «خشونت ملایم»، برنام­ای با درجۀ تی وی-۱۴-وی نشان می­دهد که برنامه دارای «خشونت شدید» و برنام­ای با نشان تی وی-ام ای-وی می­گید که برنامه حاوی حشونت گرافیکی است.
متأسفانه این شیوه کمی پیچیده است، علاوه بر اینکه اطلاعات در دسترسی که شرح دهد که حروف محتوایی به چه معنا است و در رابطه با درجات سنی چگونه کار می­ کند کم است. برای مثال یکی از مؤلفه­ های کمتر شناخته شدۀ این راهنمای بازنگری شده این است که برنامه ­هایی که محتوای متنوعی درسطوح مختلف دارند رتبه­ای دریافت نمی­ کنند که تنوع محتوای آن را نشان دهد. اگر میزان نامتعارف بودن زبان برنامه شدید باشد (تی وی-۱۴-ال) و خشونت ملایمی نیز داشته باشد(بناراین در جۀ تی وی-پی جی-وی مناسب آن است) تنها شاخص اولی نشان داده خواهد شد. بنابراین پدو رو مادری که بخواهند فرزندشان از هز میزان خشونت در برنامه­ها به دور باشد، این شیوه گمراه کننده است. بنابراین علی رغم اینکه این شیوه گامی به در راستای هدفی صحیح است ولی هنوز با اشکالاتی روبه­رو است.
از این رو والدین تنها بر روی رتبه ­بندی حساب باز نمی­ کنند، بلکه فن­آوریهای نوین این امکان را به آنان داده است تا بسته­های ست تاپ خریداری کنندو برخی دستگاه­های تلویزیونی جدید این قابلیت را دارند تا برنامه ­های که دارای رتبه نیستند یا کانال­ها یا زمانی که برنامه پخش می­ شود را قفل نمود.[۱۰۲]

 

بخش دوم : حقوق ناظر بر حمایت از سلامت جسمانی و روانی کودک در ایران و آسیب شناسی برنامه های تلویزیون

 

موازین و رهنمودهای بین المللی پیرامون حمایت از سلامت جسمانی و روانی کودک در برنامه های تلویزیون در بخش پیش مورد بررسی قرار گرفت و به اقداماتی که در سطح اروپا و سه کشور پیشرو در این زمینه انجام گرفته است و دغدغه ها در این مورد و راهکارهایی که این کشورها برای حمایت از کودکان صورت داده اند، اشاره شد. در این بخش ابتدا به قوانین داخلی ناظر به حمایت از سلامت جسمانی و روانی کودک پرداخته می شود . به دلیل اهمیت ویژه قانون اساسی و ارتباطی که این قانون با ساختار کلی حقوقی-سیاسی کشور دارد ابتدا ما اصول قانون اساسی که بیانگر دیدگاه های کلی حاکمیت در این مورد هست را بیان می کنیم سپس قوانین عادی و قوانین حاکم بر صدا و سیما در حال حاضر ، که قاعدتاً باید در راستای آرمان ها و اهداف کلی نظام جمهوری اسلامی همچون قسط ،عدل،و همبستگی ملی… باشد،مورد بررسی قرار میگیرد و به بررسی قوانین موجود و خلأ های قانونی در این زمیته میپردازیم .سپس در فصل دوم آسیب های عمده و مهمی که از برنامه های تلویزیونی متوجه کودکان می شود که عبارنتد از خشونت ،تبعیض، و محتوای تبلیغات بازرگانی را ذکر کرده و آثار ناشی از آن را بر روی کودک بررسی میکنیم و آن گاه برنامه های تلویزیونی که حاوی محتوای آسیب رساننده است ،مورد بحث قرار خواهد گرفت.

 

 

 

فصل نخست: بررسی قوانین داخلی ناظر بر حمایت از تمامیت جسمانی و روانی کودک

 

در این فصل تلاش می شود ابتدا قوانین اساسی و بنیادین در مورد قوانین داخلی ناظر به حمایت از سلامت جسمانی و روانی کودک در تلویزین مورد بررسی قرار گیرد با این توضیح که قانون اساسی ، ساختار کلی حقوقی و سیاسی هر کشور را نشان می دهد و قوانین عادی باید در راستای تحقق بخشیدن به این اهداف کلی تصویب شوند .سپس قوانین و آیین نامه های عادی مربوط به موضوع پایان نامه از جمله قانون اداره صدا و سیمای جمهوری اسلامی و قانون خط مشی کلی و اصول برنامه های صداو سیمای جمهوری اسلامی و اساسنامه صدا وسیما و مجموعه مقررات و ضوابط تولید و پخش آگهی های رادیو و تلویزیونی مورد مطالعه قرار خواهد گرفت همچنین اشاره ای به طرح اداره و نظارت بر صدا و سیما که در مجلس مطرح است نیز میشود .

 

گفتار نخست: قانون اساسی و حمایت از سلامت جسمانی و روانی کودک

 

قانون اساسی به عنوان مهمترین منبع درکشورهای دارای قانون نوشته یا مدوّن مثل فرانسه و ایران درخصوص حقوق افراد و شهروندان ، اصولی را بطورکلی و عام مطرح می کند .[۱۰۳] قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران درفصل سوم تحت عنوان حقوق ملت ازاصل نوزدهم تا چهل ودوم برای همۀ افراد ، حقوقی همچون حق حیات ، حق مسکن ، حق کار ، حق آموزش وپرورش رایگان و تعلیم و تربیت را بیان نموده است اگرچه حکم قانون اساسی ، کلی وعام است وبا عبارت «هرکس » یا « هرفرد » آغاز می شود ولی ازآنجا که کودک نیز مصداقی ازاین مفهوم عام بشمار می رود ، مشمول حکم قرار می گیرد .
حقوق کودک بطور عام در اجتماع که طبق قانون اساسی تحقق آنها برعهدۀ دولت گذارده شده است .برای نمونه در اصل سی و سه قانون اساسی آمده است که تعلیم وتربیت وآموزش علوم مختلف ، آداب وسنن ، تمدن وفرهنگ ، پرورش کودک نسبت به هویت ملی و تاریخ تمدن اجدادی و نیزارزش های اجتماع؛ که این امور از عهدۀ خانوادۀ کودک به تنهایی خارج است و دولت باید درانجام این امورمهم ، اقدامات مثبت و مشارکت کافی انجام دهد.
باید توجه داشت که درباره این موضوع خاص «حمایت از سلامت جسمانی و روانی کودک در تلویزیون» در قانون اساسی مطلبی بطور اختصاصی نیامده ولی اصولی از قانون اساسی به حقوق کودکان بصورت عام و کلی توجه داشته و مطالبی نیز پیرامون رسانه های جمعی در این قانون ذکر شده که به بررسی انها می پردازیم .
از دیدگاه حقوقی مقدمه قانون اساسی ارزش حقوقی ندارد اما زمینه ساز اصول قانون اساسی است . [۱۰۴]در مقدمه قانون اساسی با توجه به نقش مهم و تاثیرگذار رسانه ها ، مبحثی به وسایل ارتباط جمعی اختصاص داده شده و اظهار میدارد که وسایل ارتباط جمعی باید در خدمت اشاعه فرهنگ اسلامی و برخورد سالم اندیشه های متفاوت قرار گیرد و پیروی از اصول این قانون که آزادی و کرامت ابنای بشر را سرلوحه خود قرار داده بر همگان لازم است .
یکی ازاصول مهم قانون اساسی که به بحث ما نزدیک است اصل سوم است که برای رسیدن به اهداف نظام جمهوری اسلامی ،وظایفی را برای دولت برشمرده است. بند یک این اصل «ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی» را ذکر کرده که مسلم است یکی از وسایل مهمی که دولت می ­تواند برای ایجاد محیط مساعد از آنها استفاده کند همین وسایل ارتباط جمعی از جمله مهمترین آنها تلویزیون است که نقش مهمی در فرهنگ سازی و تعمیم فرهنگ در جامعه دارد ٫با این حال به لحاظ اهمیت موضوع و نقش مهم وسایل ارتباط جمعی در بند بعدی بطور خاص و ویژه باز به «استفادۀ صحیح از وسایل ارتباط جمعی در بالا بردن سطح اگاهی های عمومی در همه زمینه ها»اشاره کرده است.
بند نهم رفع تبعیضات ناروا را در تمام زمینه های مادی و معنوی را از وظایف دولت دانسته ،کودکان امروز جامعه فردا را می سازند برای رفع تبعیض در جامعه باید از همه وسایل از جمله رسانه ها برای افزایش اگاهی و فرهنگ سازی و افزایش حس برابری و برادری بین افراد استفاده شود چون ما نمیتوانیم از کودکی که تبعیض دیده انتظار رفتار برابرانه و برادرانه را داشت به همین جهت دولت باید بخصوص برای رفع تبعیضات نسبت به کودکان که جامعه سازان فردا هستند توجه خاص کنند و با تشویق اصحاب رسانه برای پرداختن به این موضوع و اختصاص بودجه و کمک مالی به این برنامه ها ٫نقش خود را در این راستا انجام دهد .

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *