منبع مقاله با موضوع احساس ارزشمندی

به استعدادها و توانمندیهای انسان (به جای پرداختن به نابهنجاری ها و اختلالات) در سالهای اخیر مورد توجه روانشاسان قرار گرفته است. این رویکرد هدف نهایی خود را شناسایی سازه ها و شیوههایی میداند که بهزیستی انسان را به دنبال دارد. از این رو عواملی که سبب سازگاری هر چه بیشتر آدمی با نیازها و تهدیدهای زندگی میگردند، بنیادیترین سازه های مورد پژوهش این رویکرد میباشند. در این میان، تاب آوری جایگاه ویژهای در حوزه های روانشاسی تحولی، روانشناسی خانواده و بهداشت روانی یافته است. به طوری که هر روز بر شمار پژوهشهای مرتبط با این سازه افزوده میشود.

در پژوهشی، بین استرسهای شغلی و فرسودگی پرستاران با تاب آوری آنها، رابطه منفی معناداری به دست آمده است و نتیجهگیری نموده که تاب آوری، تعدیل کننده استرس و فرسودگی شغلی است و برای توانمندی پرستاران در برابر استرس، پیشنهاد داده که تاب آوری در آموزشهای پرستای مورد نظر قرار گیرد (شاکری نیا، 1389).
2-3-3 انواع تاب آوری
بنا به نظر هارت و همکاران (2007) توصیف تاب آوری سه روند را شامل میشود:
الف) تاب آوری عمومی
تاب آوری حقیقی
تاب آوری تلقیحی
2-3-3-1 تاب آوری عمومی
در زبان عامه همان غلبه بر موقعیتهای دشواری که هر کسی با آن موقعیت مواجه میشود. با این تعریف، تاب آوری همان چیزی است که تقریبأ همه از آن برخورداریم و به نظر میرسد که برای نژاد بشر برنامه ریزی شده است. آن دسته افرادی که دوران کودکی خوبی را پشت سر گذاشتهاند با بسیاری از چالشها و مشکلاتی که پیش آمده درگیر میشوند، حتی اگر برخی از این مشکلات بدون هیچگونه اغراق بزرگ و شگفت آور به نظر آیند. البته همیشه استثناء وجود دارد و کسانی هستند که به راهنمایی، مدیریت و حمایت نیاز دارند. اما بیشتر افراد دارای یک ذهنیت تاب آوری مساعد میباشند. همه ما عاشق میشویم، کار و زندگی میکنیم ، عمق درد و اندوه را میآزماییم و سپس بر آن چیره میشویم (جوکار، 1386).
2-3-3-2 تاب آوری حقیقی

تاب آوری حقیقی یک مفهوم مقایسهای است و روانشناسان را در درک این که چه چیزی در پس تفاوتهای افراد و حرکت در مسیر زندگی شخصیشان قرار دارد، یاری میکند و این همان چیزی است که ما را برای ایجا آیندهای بهتر، برای کودکانی که میشناسیم، شگفت زده، مصمم و امیدوار میسازد. تاب آوری حقیقی در جایی آشکار میشود که با دارایی و منابع بسیار کم و یا افرادی با آسیبپذیری بالا، آیندهای بهتر از آنچه ما با توجه به شرایطشان و در مقایسه با سایر افراد پیشبینی میکردیم، نشان دهند. توصیف از تاب آوری به عنوان مقاومت نسبی در برابر تجارب خطرناک اجتماعی، این مطلب را به خوبی بیان میکند (جوکار، 1386).
2-3-3-3 تاب آوری تلقیحی
تاب آوری تلقیحی ما را به عنوان متخصص، گیج و دستپاچه میکند و انتظارات ما را آشفتهتر و مشوشتر میسازد. این مقوله حتی آسیبپذیریها و مکانیسمهای حفاظتی را منبع و منشأ تاب آوری میداند و به عنوان یک مفهوم، ظرفیت تغییر مصیبت و بدبختی را به موقعیتها و یا حداقل توان پیشگیری از اثرات بدتر مصیبت و بلا را فراهم میسازد. در اینجا تقریبأ به طور ناخود آگاه بلا و مصیبت به نتایج و پیآمدهای بهینه در تاب آوری تبدیل میشود. اثر تلقیحی میتواند با توجه به تجارب فرد ادامه یابد (هارت، 2007، نقل از سامانی، 1388).
در ادامه موضوع انواع تاب آوری، راتر (1985) نوع دیگری از تقسیمبندی را بیان میکند. وی با توجه به میزان تاب آوری در افراد، پنج استراتژی تاب آوری را توصیف کرد. این پنج استراتژی در زیر بیان شدهاند.
کاهش فشار شخصی تجربه های مخاطرهآمیز
کاهش واکنشهای زنجیرهای منفی
افزایش عزت نفس
بوجود آوردن فرصتهای مثبت
فرایندهای شناختی مثبت از تجربیات منفی
بر طبق مطالعات راتر، افرادی که صفاتی را نشان میدهند، که آنها را در این طبقه قرار می-دهد، در مواجهه با محیط استرسآور، تاب آورتر هستند.
2-3-4 مدلهای تاب آوری
2-3-4-1 مدل گارمزی
گارمزی و همکاران (1984) سه مدل به نامهای «جبرانی»، «چالشی» و «محافظتی» را در خصوص تاب آوری ارائه دادند.
در مدل جبرانی، عامل جبرانی متغییری است که تأثیر مواجهه را خنثی میکند. این عامل در تعامل با عامل خطرزا قرار ندارد، بلکه تأثیر مستقیم و مستقل بر پیامد مورد نظر دارد. هر دو عامل خطرزا و جبرانی در پیشبینی پیامد نقش دارند (گارمزی و دیگران، 1984، ماسن و دیگران، 1998، به نقل از زیمرمن و آرن کومار، 2001).
مطابق مدل چالش، عامل خطر (عامل فشارزا) خود ارتقاء دهندهی ذاتی تطابق موفق است. در این مدل استرس خیلی کم، چالش کافی را ایجاد نمیکند، همچنین سطوح بالای استرس میتواند به رفتار ناسازگارانه منجر شود. ولی سطوح متوسط استرس فرد را با چالش روبرو میکند که در صورت غلبه بر آن موجب تقویت میشود. اگر چالش به صورت موفقیتآمیز صورت پذیرد به فرد کمک میکند تا برای مشکل بعدی آماده باشد (گارمزی و همکاران، 1984). راتر (1987) این فرایند را مفهومسازی یا مصونسازی نام گذاری کرده است. اگر چالش موفقیتآمیز نباشد فرد نسبت به خطر آسیبپذیر میشود. به این ترتیب سطح بهینه استرس زمانی است که طی آن مواجهه با چالش موجب تقویت، سازگاری و تطابق میگردد.
در مدل محافظتی به منظور کاهش احتمال یک پیامد منفی یا یک عامل خطرزا در تعامل قرار میگیرند. یک عامل محافظتی میتواند تأثیری مستقیم بر پیامد داشته باشد، اما در حضور یک عامل فشارزا، اثر آن قویتر میشود. به نظر میرسد این مدل بیشترین سهم را در مطالعه مدلهای تاب آوری به خود اختصاص داده است (بروک، نامورا، کوهن، 1989، گارمزی و دیگران، 1984).
2-3-4-2 مدل تاب آوری فلچ
فلچ (1997) یک نوع مدل تاب آوری را بین کرد که این مدل فرایند تخریب و انسجام مجدد را در واژه سیستماتیک تعادل توضیح میدهد. اصول موضوع فلچ که «نقاط انشعاب» است، زمان تغییر وسیعی را بازنمایی میکند. تغییری که در زندگی ما رخ میدهد، سبب از بین رفتن تثبیت در ساختار بهنجار زندگی ما و حتی آشفتگی میشود. در نقطه آشفتگی به شدت آسیب پذیر میشویم و ممکن است در این نقطه شکل جدیدی از تعادل مبتنی بر «ناتوانی»، «غم و اندوه» و «رفتار کنار آمدن ناکافی» ایجاد شود و یا ممکن است از آشفتگی خارج شویم و انسجام مجددی را برای سطح مؤثرتری از کارکرد نسبت به قبل به دست آوریم. این انسجام، تاب آوری است. انسجام مجدد میتواند به عنوان فرایند تجدید نظر نسبت به نگاه جهانی باشد (ریچاردسون، 1990).
2-3-5 خصوصیات تاب آوری
تاب آوری پنج خصوصیت مهم دارد. این پنج خصوصیت در زیر لیست شدهاند (ابرنهام، 2009):
تاب آوری یک روند پویا و دینامیک است، نه یک وضعیت ثابت
تاب آوری موقعیتی است، یعنی یک رفتار سازگارانه در یک موقعیت ممکن است و در یک موقعیت دیگر ناسازگار باشد.
تاب آوری محصول تعامل ویژگیهای شخصیتی ذاتی با فاکتورهای محیطی است.
تاب آوری در موقعیتهای که چندین عامل خطر وجود دارد، پیچیدهتر است.
تاب آوری میتواند آموختنی باشد.
بنابراین در مفهوم تاب آوری علاوه بر یکسری خصوصیات بالقوه با یکسری عوامل حمایتی بیرونی از جمله امکان آموزشدهی، کسب و یادگیری مهارتهای محافظت کننده مواجه میشویم که این نکته از دیگر مفاهیم مطرح در روانشناسی مثبتگرا را به یافتن شیوه موجود در افزایش تاب آوری ترغیب مینماید.
در مجموع میتوان گفت که تاب آوری فرایندی پویا است که در آن تأثیرات محیطی و شخصیتی در تعاملی متقابل بر یکدیگر اثر میگذارند. پژوهشهای تاب آوری الگوهای نظری رشد انسان را که پیش از این توسط اریکسون، برونفن، پیاژه، کلبرگ، گیلیان، اسکینر، مزلو و پیرس مطرح شده بود (رایت و ماسن، 1997)، مورد تأیید قرار میدهند.
در تمامی این الگوهای نظری، در حالی که بر ابعاد مختلف رشد انسانی(روانی- اجتماعی- شناختی- اخلاقی- معنوی) تأکید می شود، هسته مرکزی این رویکردها را این پیش فرض تشکیل می دهد که فطرتی بیولوژیک برای رشد و کمال در هر انسان وجود دارد-طبیعت خود اصلاح گری ارگانیسم انسانی- که بطور طبیعی و تحت شرایط معین محیطی میتواند آشکار شود. همانگونه که ماسن (2001) میگوید: «هنگامی که فاجعه از سر بگذرد و نیازهای اولیه انسانی تأمین گردد، آنگاه تاب آوری احتمال ظهور مییابد.»
مهمترین نتیجه کاربردی برآمده از پژوهشهای تاب آوری، این است که میتوانیم توانمندی افراد را ارتقاء دهیم بگونهای که آنها به احساس هویت و کارآمدی، توانایی تصمیمگیری، هدف گذاری و باور به آینده دست یابند و از این راه بتوانند نیازهای اولیه انسانی خود برای مهربانی، رابطه با دیگران، چالش، قدرت و معناداری را در شرایط طاقت فرسا بعنوان کانون توجه هرگونه مداخلات پیشگیرانه، آموزشی و رشد فردی قرار دهند (توگاد و فردریکسون، 2004).
2-3-6 عوامل موثر بر تاب آوری

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد رایگان درباره مواد غذایی و استاندارد

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

پژوهشها به طور پایا، عواملی را که مؤثر بر تاب آوری هستند، را گزارش کردهاند؛ نظیر  مراقبت حمایتی و مثبت، روابط خانوادگی، پدر و مادری کردن شایسته، ویژگیهای افراد و توانایی شناختی بالا (ماستن و دیگران،1999؛ ویمان و دیگران،1999).
2-3-6-1 ویژگیهای افراد تاب آور
افراد تاب آور دارای خصوصیات ویژهای هستند. این ویژگیها میتوانند بر تاب اوری مؤثر باشند (ماسن و دیگران،1999؛ ویمان و دیگران،1999؛ محمدی، 1386):
1- احساس ارزشمندی: پذیرفتن خود به عنوان فردی ارزشمند،‌ و احترام قایل شدن برای خود و تواناییهایشان. بی قید و شرط دوست داشتن و سعی در شناخت نقاط مثبت خود و پرورش دادن آنها و از طرف دیگر شناخت نقاط ضعف خود و کتمان نکردن آنها. علاوه بر آن سعی میکنند که این نارساییها را با واقع بینی بر طرف کرده و در غیر این صورت با این ویژگیها کنار میآیند.
2- مهارت در حل مسئله: افراد تاب آور ذهنیتی تحلیلی- انتقادی نسبت به تواناییهای خود و شرایط موجود دارند، در مقابل شرایط مختلف انعطاف پذیرند و توانایی شگفت انگیزی درباره پیدا کردن راه حلهای مختلف درباره یک موقعیت یا مساله خاص دارند. همچنین توانایی ویژهای در تجزیه و تحلیل واقع بینانه مشکلات شخصی و پیدا کردن راه حل های فوری و راهبردهای دراز مدت برای حل و فصل مشکلاتی که به آسانی و سریع حل نمیشوند را دارا هستند .
3- کفایت اجتماعی : این دسته از افراد مهارتهای ارتباط با دیگران را خیلی خوب آموخته اند. آنها میتوانند در شرایط سخت هم شوخ طبعی خودشان را حفظ کنند، میتوانند با دیگران صمیمی شوند و در مواقع بحرانی از حمایت اجتماعی دیگران بهره ببرند؛ ضمن اینکه این گونه آدمها میتوانند سنگ صبور خوبی باشند، وقتی برایشان حرف میزنید خوب گوش میدهند و خودشان را جای شما میگذارند. در ضمن آنها طیف وسیعی از مهارتها و راهبردهای اجتماعی شامل مهارتهای گفتگو، جرأتمندی و گوش دادن، آمادگی برای گوش دادن به دیگران واحترام گذاشتن به احساسات و عقاید دیگران که در تعاملات اجتماعی بسیار مهم است، را دارا هستند.
4- خوش بینی: اعتقاد راسخ به اینکه آینده میتواند بهتر باشد،‌ احساس امید و هدفمندی و باور به اینکه میتوانند زندگی و آینده خود را کنترل کنند و موانع احتمالی نمیتواند آنها را متوقف سازد.
5- همدلی: تاب آورها دارای توانایی برقراری رابطه توأم با احترام متقابل با دیگران هستند که موجب به هم پیوستگی اجتماعی یعنی احساس تعلق به افراد، گروه ها و نهادهای اجتماعی میشود.
2-3-6-2 نقش محیط در تاب آوری
علاوه بر ویژگیهای فردی که در مورد تاب آوری بیان شد، ذکر این مطلب مهم به نظر میرسد که برخی از مولفه های محیطی در رشد و پرورش افراد تاب آور موثر هستند. این ویژگیها عبارتند از( نیایش، 1390):
1. روابط حمایتگر و توأم با توجه و وجود شبکهای از افراد که از یکدیگر حمایت میکنند.
2. معیارها و انتظارات بالا اما معقول خانواده و جامعه در مورد رفتار فرد.
3. ایجاد فرصت مشارکت در فعالیتهای اجتماعی توسط والدین برای فرزندان.
ذکر این مطلب ضروری به نظر میرسد که تاب آوری فقط داشتن فهرستی از ویژگیها نیست؛ بلکه یک فرایند است که در زندگی واقعی تاب آفرینی نامیده میشود. همه انسانها دارای توانایی ذاتی برای تاب آوری هستند اما رفتار تاب آورانه رفتاری اکتسابی و یادگیرانه است. برخی از ویژگیهای تاب آوری درونی است و انسان آن را دارد یا میتواند به دست بیاورد اما بعضی دیگر فقط با پرورش آنان در محیطی تاب آفرین (مانند خانه و مدرسه) به دست میآید بنابراین توصیه میشود که برای بهبود سطح کیفی بهداشت روانی به موارد زیر توجه نمود:
«در رویارویی با عوامل تنشزا به نقاط قوت افراد، خانواده، مدرسه، محیط و جامعه توجه شود؛ یعنی در برابر موقعیتهای مختلفی که برای فرد پیش میآید به جای اینکه بر روی نقاط ضعف و ناتوانیها متمرکز شود به فرآیند حل مساله بپردازد. به عبارت دیگر به تعریف دقیق مشکل یا مشکلات پرداخته تا دقیقاً مشخص شود که مشکلات فعلی چه چیزهایی هستند و بتوان هر کدام را در یک سطر توضیح داد.»
سپس به اولویت بندی مشکلات پرداخته که کدام مشکلات مهمتر یا فوریتر و کدام مشکلات مزمنتر یا بی اهمیتتر هستند. سپس برای حل مشکل فکر کرد و هر راه حلی که به ذهن میرسد یادداشت کرد. از سادهترین تا معقولترین راه حلها، همه را فهرست کرد و در مرحله بعد به اولویتبندی راه حلها پرداخت و به راه حلهایی که در اختیار هست امتیاز مثبت و منفی داده شود وآنها را براساس بیشترین نمره، اولویتبندی کرد.
2-3-6-3 خودکارآمدی در افراد
از دیگر راه های ارتقای تاب آوری، افزایش خودکارآمدی است. به نظر بندورا (1986) اکتساب انتظارات کارآمدی 4 منبع اصلی دارد:
1.  دستاوردهای عملکرد
2.  تجربه های جانشین
3.  ترغیب کلامی
4.  حالتهای فیزیولوژیک
2-3-6-3-1 دستاورد های عملکرد
بندورا (1986؛ به نقل از عزیزی ابرقوئی، ۱۳۸۹)، معتقد است که انتظارات کارآمدی در تجربیاتی که شخص در آن مهارت دارد، ریشه دارد. تجارب موفق تمایل دارند که انتظارات سطح بالا ایجاد کنند، در حالیکه تجربیات شکست تمایل به تولید انتظارات سطح پایین دارند. یک بار که انتظارات کارآمدی قوی و بالا ایجاد شد احتمال اندکی وجود دارد که شکستهای موقتی تاثیر زیادی بر قضاوتهای فرد در مورد قابلیتهای خود داشته باشد. برعکس وقتی که انتظارات کارآمدی پایین و ضعیف ایجاد شد، موفقیتهایی که به صورت گاهگاهی بوجود میآیند، در قضاوت افراد از قابلیتهای خودشان چندان موثر نیستند. به هر حال انتظارات سطح پایین میتوانند به وسیله موفقیتهای فراوان و مکرر تغییر یابند.
موثرترین منبع خودکارآمدی، دستاوردهای عملکرد است. افراد در کارها و فعالیتهایی که مشغول میشوند نتیجه اعمالشان را تفسیر میکنند و از این تفسیرها برای گسترش باورها و عقاید درباره تواناییشان برای درگیر شدن در کارها و فعالیتهای بعدی استفاده میکنند. معمولا نتایجی که به عنوان نتایج موفق تفسیر میشوند، خودکارآمدی را افزایش میدهند و آن دسته که به عنوان نتایج ناموفق تفسیر میشوند آن را کاهش میدهند (پاجاریز،2002).
2-3-6-3-2 تجربه های جانشین
افراد علاوه بر تفسیر نتایج اعمالشان، باورهای خودکار آمدیشان را از طریق تجربه جانشینی مشاهده اجرای اعمال دیگران شکل میدهند. این منابع اطلاعات از دستاوردهای عملکردی ضعیفتر است؛ اما وقتی که افراد از تواناییهای آنها مطمئن نیستند یا وقتی که تجربه قبلی محدودی دارند، نسبت به آن حساستر میشوند.
تاثیرات مدلسازی به طور ویژهای به این زمینه مربوط میشود، بخصوص زمانیکه شخص در مورد انجام کاری تجربه قبلی کمی دارد. اگر مدلها راه های بهتر انجام کارها را به افراد آموزش دهند، با این وجود حتی افراد با تجربه و خودکارآمد، خودکارآمدیشان را در سطح بالایی افزایش میدهند. تجربه جانشینی زمانی قدرتمند است که ناظران شباهتهایی را در بعضی ویژگیهای مشاهده شونده ببینند. مشاهده موفقیتهای چنین مدلهایی به مشاهدهگر کمک میکند که تواناییهای خود را باور کند. یک مدل مهم و مشخص در زندگی یک نفر میتواند به القاء کردن باورهای شخصی که راه و

مطلب مرتبط :   دانلود مقاله با موضوع ویژگیهای شخصیتی افراد خلاق و ویژگیهای افراد خلاق