2-2- ژنتیک و بهنژادی انبه
انبه با نام علمیL. Mangifera indica از تیرۀ Anacardiaceae دارای شمار کروموزومی 40= x 2=n2 میباشد. همانند بیشتر گیاهان چوبی بهنژادی انبه با روشهای مرسوم و معمولی بهنژادی بدلیل دورۀ نونهالی بلند، تشکیل بذر و میوۀ کم و ریزش زیاد میوه، تک بذری بودن میوه، چند رویانی برخی ارقام، دگرگرده افشانی زیاد و اطلاعات کم در مورد توارث مواد ژنتیکی
امکان پذیر نمیباشد. بیشتر ارقام فعلی حاصل گزینش از دانهالهای بدست آمده از گرده افشانی تصادفی در طبیعت بوده است. استفاده از فنون فناوری زیستی میتواند بعنوان مکمل روشهای سنتی و یا جایگزین آنها، بسیاری از این موانع را از سر راه بردارد. شناسایی گوناگونی ژنتیکی و میزان خویشاوندی بین ارقام انبه و گونههای جنس Mangifera میتواند برای شناسایی ژنهای مفید برای پروژههای انتقال ژنها و ایجاد گوناگونیهای ژنتیکی در ارقام موجود مفید باشد. با وجود کشت گستردۀ انبه، بررسیهای فناوری زیستی محدودی در مقایسه با میوههایی مثل سیب ، مرکبات و موز بر روی انبه انجام شده اند. تعداد کمی فنون کشت درون شیشه ای و انتقال ژن برای انبه توسعه داده شدهاند. به عنوان مثال: یک لینۀ رویان زا با فعالیت کیتیناز از کشت رویان ارقام Carabao و Hindi Be Serana با استفاده از گوناگونی بدن- همگروهی انتخاب شده است
(جایاسانکار و لیتز ،1998).
2-3-شناسایی ارقام انبه
دگرگرده افشانی، دامنۀ وسیع اقلیمی در بسیاری از مناطق انبهخیز ، دورگه گیری و نوترکیبی خصوصیات مختلف سهم مهمی درگوناگونی ژنتیکی فعلی انبه داشته است(راویشانکار و همکاران ، 2000). نام گذاری انبه نیز مشکلات زیادی داشته و گاهی یک رقم انبه به چند اسم در چند مکان نامیده می شود. برای استفادۀ صحیح و مؤثر از منابع ژنتیکی انبه شناسایی خصوصیات ژرم پلاسم انبه ضروری است. هرچند خصوصیات مورفولوژیک برای شناسایی گوناگونی ژنتیکی مورد استفاده بودهاند ولی به طورمعمول آنها کم تعداد بوده، وابستگی به فصل و مرحلۀ رشد دارند. استفاده از نشانگرهای ملکولی مانند آیزوزیمها وDNA میتواند بطور مؤثری برای شناسایی ارقام انبه، و روشهای گزینش به کمک نشانگرها بکار رود.
2-4-نشانگرهای مولکولی
2-4-1-نشانگر چیست؟
بطور کلی هر صفتی که بین افراد متفاوت باشد، ناشی از تفاوت موجود بین ردیف
DNA های آنهاست که به نتاج نیز منتقل میشود. حتی صفاتی که تحت تأثیر شرایط محیط نیز بصورت متفاوت بروز میکنند (تفاوت در بین افراد در شرایط محیطی یکسان)، بازتاب تفاوتهای موجود در ردیفهای DNAهستند. این تفاوتها میتوانند بعنوان نشانه یا نشانگر ژنتیکی بکارگرفته شوند. این تفاوتها ممکن است به طرق مختلفی تظاهر یابند. برخی از این تفاوتها در صفات قابل رؤیتی مانند رنگ گل، وجود یا عدم وجود ریشک در گلچه غلات یا صاف یا چروک بودن سطح دانه نخود فرنگی در آزمایشهای مندل تجلی میکنند( نقوی و همکاران، 1386). اطلاع از سطح گوناگونی ژنتیکی، اساسی ترین جنبۀ تمام علوم زیستی از قبیل اکولوژیکی، زیست شناسی تکاملی، رده بندی، اصلاح و حفظ نباتات گیاهی به شمار میرود. گوناگونی ژنتیکی با استفاده از نشانگرهای ژنتیکی(مورفولوژیکی و مولکولی) و صفات زراعی ارزیابی میگردد. به
تفاوتهای موجود بین ردیف DNA کروموزومهای هر موجود که از افراد به نتاج آنها منتقل
میگردد؛ نشانگر ژنتیکی گفته می شود(سید رزاقی،1389).
در دهۀ 1950، نشانگرهای مولکولی قابل مشاهده توسط الکتروفورز پروتئینها تحول شگرفی را ایجاد نمودند(نقوی و همکاران،1386). با این وجود، تجزیههای آیزوزایم به دلیل کم بودن مکانهای ژنی نشانگر موجود، فقدان چند شکلی برای این مکان در مواد در بر گیرنده ونیز به دلیل تغییر در الگوهای بانددهی در اثر نموگیاهی، دارای محدودیت میباشند(تنکسلی و همکاران ،1983). روشهای بیوشیمیایی مثل تجزیۀ آیزوزایم برای تمایز بین افراد هتروزیگوت و هموزیگوت و برای تعیین میزان گوناگونی در جوامع گیاهی بکار گرفته شده است(ملچینگر و همکاران ،1990).
2-4-2-نشانگرهای مورفولوژیک
کاربرد نشانگرهای ژنتیک به دهها سال پیش از کشف DNA به عنوان مادۀ ژنتیک مربوط میشود. نشانگرهای مورفولوژیکی که پیامد جهشهای قابل رؤیت در مورفولوژی سازوارهاند، از ابتدای این سده مورد استفاده بودهاند. صفات مروفولوژیکی که عمدتاً توسط یک ژن کنترل
میشوند میتوانند به عنوان نشانگرهای ژنتیک مورد استفاده قرار گیرند. این نشانگرها شامل دامنۀ وسیعی از ژنهای کنترل کنندۀ صفات فنوتیپی هستند و جزو نخستین نشانگرها به شمار میآیند و از زمانهای بسیار دور یعنی از زمانی که محل ژنها بر روی کروموزوم مشخص شد، مورد استفاده قرار میگرفتند. این نوع نشانگرها دارای معایب زیادی از جمله موارد زیر هستند:
اغلب دارای توارث غالب و مغلوب بوده و اثرات اپیستازی و پلیوتروپی دارند؛
نشانگرهای مورفولوژیک، تابع اندام و مرحلۀ رشدی می باشند؛
تحت تأثیر شرایط محیطی و مرحلۀ رشد موجود قرار می گیرند؛
فراوانی و گوناگونی کمی دارند؛
پیدایش (بیان) آنها در یک مرحلۀ خاص صورت میگیرد که در گیاهان چند ساله مثل درختان ممکن است چند نسل به طول انجامد.

مطلب مرتبط :   انواع اموزش از منظر روانشناختی